Κάποτε ήταν ένα έρημο καταφύγιο πολικών αρκούδων, το βορειότερο στρατιωτικό φυλάκιο της Ρωσίας στο νησί « Alexandra Land», κοντά στο Nagurskoye της Ρωσίας. Σήμερα είναι γεμάτο πυραύλους και ραντάρ.
Το Μάρτιο του 2018 , είχαμε αναφερθεί στη «Παγκόσμια νήσο», ενώ τον Ιουν 2019, είχαμε αναλύσει τη στρατηγική σημασία των στενών GIUK, για τον έλεγχο του .
Η τήξη των πάγων και η εξ’ αυτού αυξανόμενη προσβασιμότητα των φυσικών πόρων και των διαδρομών πλοήγησης σε αυτήν την περιοχή, έχει προσελκύσει παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Η Αρκτική διαθέτει μεγάλα αποθέματα ανεκμετάλλευτων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Μόσχα ελπίζει ότι η διαδρομή της Βόρειας Θάλασσας, η οποία συνδέει τις ευρωπαϊκές αγορές με την Ασία κατά μήκος των ακτών της Ρωσίας, θα γίνει μια από τις σημαντικότερες ναυτιλιακές οδούς στον κόσμο, καθώς μειώνει το ταξίδι κατά 15 ημέρες, σε σχέση με τη διαδρομή από το Σουέζ.
Ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ προειδοποίησε πρόσφατα και άλλες χώρες που έχουν αξιώσεις στη Αρκτική. «Αυτή είναι η γη και τα νερά μας».
Η Μόσχα έχει επενδύσει σε μεγάλο βαθμό στρατιωτικοποιώντας την περιοχή. Έχει αναπτύξει νέο στρατιωτικό υλικό, ειδικά σχεδιασμένο για πόλεμο σε πολικές συνθήκες. Τα δύο τρίτα του ρωσικού ναυτικού κατανέμονται στον Βόρειο Στόλο που βρίσκεται πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο. Η έντονη στρατιωτικοποίηση καθιστά την Αρκτική πεδίο ανταγωνισμού και ανασφάλειας, στο στρατιωτικό και περιβαλλοντικό τομέα.
Δορυφορικές εικόνες που παρουσιάζει το δίκτυο CNN δείχνουν μια μεγάλη και συνεχή αύξηση ρωσικών βάσεων και εξοπλισμού στην αρκτική ακτογραμμή της χώρας σε συνδυασμό με υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης νέων υπερόπλων. Ένα από αυτά είναι και το «Ποσειδών», μια πυρηνοκίνητη τορπίλη stealth, που βρίσκεται στο στάδιο των δοκιμών.
«Είναι σχεδιασμένη, λένε Ρώσοι αξιωματούχοι, για να περνά απαρατήρητη από τα παράκτια αμερικανικά αμυντικά συστήματα και να πυροδοτεί μια πυρηνική κεφαλή, προκαλώντας ένα ραδιενεργό τσουνάμι που θα πλήξει την ανατολική ακτή των ΗΠΑ».
Στις 20 Μαΐου 2021, συγκεντρώθηκαν στην Ισλανδία οι υπουργοί Εξωτερικών των οκτώ χωρών της Αρκτικής – Καναδάς, Δανία, Φινλανδία, Ισλανδία, Νορβηγία, Ρωσία, Σουηδία και ΗΠΑ, για την 12η υπουργική σύνοδο του Αρκτικού Συμβουλίου.
Αυτή η συγκέντρωση ήταν ιδιαίτερα σημαντική επειδή η Ισλανδία, παρέδωσε την προεδρία του συμβουλίου, στη Ρωσία (2021-23). Στο πλαίσιο της συγκέντρωσης, υπήρξε και η πρώτη συνάντηση Μπλίνκεν – Λαβρόφ.
Η επόμενη διετής Ρωσική προεδρία , εκτιμάται ότι θα διευκολύνει τη προώθηση των Ρωσικών συμφερόντων στη περιοχή.
Φιλοδοξία του Ρώσου προέδρου Πούτιν είναι να γίνει το Βόρειο Πέρασμα «η νέα διώρυγα του Σουέζ» στην οποία η Μόσχα θα θέτει τους κανόνες !!!
Οι φιλοδοξίες της Ρωσίας δεν θα προκαλούσαν ανησυχία αν δεν ήταν της άποψης ότι η διαδρομή της Βόρειας Θάλασσας βρίσκεται εντός των εσωτερικών υδάτων της. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τις περισσότερες άλλες χώρες, θεωρούν το πέρασμα ως διεθνή ύδατα.
Η Κίνα (χώρα παρατηρητής στο Αρκτικό συμβούλιο) , δηλώνει «κοντά στην Αρκτική πολιτεία», όρος που δημιουργήθηκε από το Πεκίνο και δεν υπάρχει στο λεξικό των διεθνών υποθέσεων, παρόλο που το πλησιέστερο σημείο της στον Αρκτικό Κύκλο είναι 1.300 χιλιόμετρα μακριά.
Το Πεκίνο έχει επεκτείνει την εμπλοκή του με τις σκανδιναβικές χώρες (Δανία, Φινλανδία, Ισλανδία, Νορβηγία και Σουηδία), σε μια προσπάθεια να προωθήσει τα εμπορικά projects και να αναπτύξει τις υποδομές στις μεταφορές (Polar Silk Road).
Ρωσία και Κίνα έχουν αρχίσει να συνεργάζονται για την ασφάλεια και τους πόρους της Αρκτικής. Μετά τις κυρώσεις της Δύσης το 2014, που διέκοψαν μεταξύ άλλων κεφάλαια και μεταφορά τεχνολογίας εξόρυξης κατά μήκος της ακτής της Αρκτικής, το κενό κάλυψε η Κίνα παίρνοντας ως αντάλλαγμα ένα μερίδιο σε ένα μεγάλο έργο υγρού φυσικού αερίου και σε συμβάσεις κατασκευής.
Ο Πούτιν πρότεινε την συγχώνευση της κινεζικής Θαλάσσιας Οδού του Μεταξιού με την Διαδρομή της Βόρειας Θάλασσας. Η Μόσχα και το Πεκίνο ανακοίνωσαν ένα κοινό επιστημονικό ερευνητικό κέντρο στην ρωσική Αρκτική, το οποίο θα εξερευνά ορυκτούς και ενεργειακούς πόρους και θα αναπτύξει τεχνολογία για την παρακολούθηση των ωκεάνιων συνθηκών. Κοινές ασκήσεις στη Αν. Αρκτική (2019), εμβαθύνουν τη συνεργασία των δύο χωρών.
Η Σκωτία έχει μεγάλη στρατηγική σημασία για το Ηνωμένο Βασίλειο. Βρίσκεται στο νότιο μέρος των «στενών GIUK (Greenland, Island, United Kingdom), που θεωρείται ως σημείο ασφυξίας (choke point), της θαλάσσιας οδού στο Βόρειο Ατλαντικό, σχηματίζοντας ένα σημείο φραγής για τις εχθρικές ναυτικές δυνάμεις.
Η σημασία τους τόσο στο Β΄ΠΠ, όσο και κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου ήταν ιδιαίτερα σημαντική για τις αντιτιθέμενες μεγάλες δυνάμεις.
Το δημοψήφισμα του 2014 και η ενδεχόμενη ανεξαρτητοποίηση της Σκωτίας είχε θορυβήσει το Λονδίνο. Ένας από τους λόγους ήταν η απώλεια των στενών. Το θέμα επανήλθε στο προσκήνιο, μετά τη πρόσφατη περιφερειακή εκλογική νίκη των κομμάτων που επιθυμούν την ανεξαρτητοποίηση. Η πρωθυπουργός της Σκωτίας, Ν. Στέρτζιον, ανακοίνωσε τη πρόθεσή της για διεξαγωγή δημοψηφίσματος μετά το τέλος της πανδημίας.
Τέλος η Γροιλανδία, το άλλο άκρο των στενών, βρίσκεται στο στόχαστρο των ΗΠΑ. Η παλαιότερη πρόταση του Τράμπ, για εξαγορά τους, έχει ατονήσει, πλήν όμως ο Μπλίνκεν επισκέφθηκε για συζητήσεις Δανία (κάτοχος της Γροιλανδίας) και Γροιλανδία, επιδεικνύοντας το ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Τον Ιούνιο 2019, αξιωματούχοι των ΗΠΑ μπλοκάρισαν επιτυχώς μια σημαντική κινεζική επένδυση στην επέκταση τριών αεροδρομίων της Γροιλανδίας, ασκώντας πίεση στην κυβέρνηση της Δανίας να πλειοδοτήσει έναντι της προσφοράς της κινεζικής κοινοπραξίας.
Η Κίνα φαντάζει ως η δύναμη που μπορεί να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ, αλλά με τη Ρωσία τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα. Οι Αμερικανοί είναι προφανώς πρόθυμοι να διακινδυνεύσουν μια προσέγγιση της Μόσχας με το Πεκίνο, ίσως γιατί θεωρούν ότι υπάρχουν όρια και αντικειμενικές δυσκολίες για να καταστεί αυτή άρρηκτη, όχι όμως να αποδεχθούν ευρωρωσική προσέγγιση που μπορεί να εξελιχθεί σε πραγματική συγχώνευση (Ευρασία) και να δημιουργηθεί ένας τρίτος ισχυρός πόλος στη γεωπολιτική σκακιέρα.
Του Απόστολου Τσιμογιάννη
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι ανώτατος αξκός (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics.
