Η επιθετική τουρκική πολιτική εναντίον της Ελλάδας δεν αποτελεί είδηση, ειδικότερα για εμάς που ζούμε στην περιοχή και διαχρονικά την έχουμε βιώσει πολλές φορές στο παρελθόν. Οι κινήσεις αυτές είναι πάγια τακτική για την Τουρκία, να πυροδοτεί νέες προκλήσεις και ρητορικές αντιδράσεις με σκοπό την διαμόρφωση κλίματος έντασης στην περιοχή μας .
Αφορμή για την νέα Τουρκική πρόκληση έδωσε η υπογραφή της ιστορικής διακρατικής αμυντικής συμφωνίας Ελλάδας– Ισραήλ στις 31 Αυγούστου 2026 για τη δημιουργία του εθνικού αντιαεροπορικού και αντιβαλλιστικού θόλου «Ασπίδα του Αχιλλέα» (Achilles Shield), ύψους 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, η οποία αποτέλεσε ορόσημο και ανησύχησε έντονα την Άγκυρα.
Στο πλαίσιο αυτών των αντιδράσεων η Τουρκία όταν θεωρεί ότι διαμορφώνονται νέα δεδομένα στην περιοχή μας, επανέρχεται στο προσκήνιο με την γνωστή της τακτική που αναφέρεται :
α. Στην αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών.
β. Στο Αιγαίο και τις θαλάσσιες ζώνες.
γ. Στην «Γαλάζια Πατρίδα» (ένα αναθεωρητικό και αλυτρωτικό γεωπολιτικό δόγμα της Τουρκίας που στοχεύει στον έλεγχο και την αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο).
δ. Στην αύξηση της τουρκικής δραστηριότητας, με υπερπτήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAVs) και εκδόσεις προκλητικών NAVTEX (NAVigational TEleX), που αμφισβητούν την ελληνική υφαλοκρηπίδα και τα όρια δικαιοδοσίας της Αθήνας.
Η νέα αυτή επιθετική πρόκληση της Τουρκίας παρουσιάζει μια σημαντική διαφορά. Η Τουρκία δεν αντιδρά μόνο στις ελληνικές θέσεις, αντιδρά σε ένα ευρύτερο περιφερειακό περιβάλλον που διαρκώς μεταβάλλεται.
Η Ανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε έναν πολυκεντρικό χώρο ισχύος (multipolar regional environment), στον οποίο το Ισραήλ εμφανίζεται να είναι ιδιαίτερα ισχυρό στρατιωτικά και τεχνολογικά.
Η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν αναπτύξει με το Ισραήλ σχέσεις στρατηγικής συνεργασίας. Η Τουρκία ορμώμενη από τα νέα δεδομένα με τις συμμαχίες που αναπτύσσονται στην ευρύτερη περιοχή απειλεί εκ νέου την Ελλάδα. Η νέα αυτή ισορροπία ισχύος ενοχλεί και ανησυχεί την Τουρκία, καθόσον η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου εισέρχεται σε μια νέα εποχή.
Τα τελευταία χρόνια, οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν μεταβληθεί σημαντικά. Η Τουρκία παραμένει χωρίς αμφιβολία ένας ισχυρός περιφερειακός παίκτης καθόσον διαθέτει ισχυρές ένοπλες δυνάμεις, μεγάλη γεωγραφική έκταση, σημαντική αμυντική βιομηχανία και αυξανόμενη επιρροή στη Μέση Ανατολή. Δεν αποτελεί όμως την μοναδική δύναμη που μπορεί να επηρεάζει αποφασιστικά τις εξελίξεις. Η στρατιωτική και τεχνολογική ισχύς του Ισραήλ, η αμερικανική παρουσία, η αναβάθμιση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, η στρατηγική θέση της Κύπρου και η ενίσχυση των σχέσεων Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, δημιουργούν ένα διαφορετικό περιφερειακό περιβάλλον.
Η τριμερής συνεργασία έχει αποκτήσει θεσμικό και επιχειρησιακό βάθος, με την υπογραφή το Δεκέμβριο του 2025 κοινού σχεδίου δράσης για την αμυντική και στρατιωτική συνεργασία του 2026. (Στις 22 και 23 Δεκεμβρίου 2025, υπογράφηκε στη Λευκωσία το «Κοινό Σχέδιο Δράσης (ΚΣΔ) Ελλάδος – Κύπρου – Ισραήλ» για το 2026).
Η συνεργασία αυτή δεν είναι μια τυπική στρατιωτική συμμαχία, αποτελεί ένα δίκτυο στρατηγικών συγκλίσεων -strategic alignment (διαμόρφωση ενός πλέγματος ευέλικτων συμμαχιών, και συνεργασιών μεταξύ κρατών), το οποίο επηρεάζει αναπόφευκτα την Τουρκία , η οποία αντιλαμβάνεται ότι αλλάζουν οι ισορροπίες στην περιοχή .
Η νέα πραγματικότητα αφορά την ενίσχυση του ρόλου του Ισραήλ. Η πολεμική εμπειρία, η τεχνολογική υπεροχή, η ανάπτυξη προηγμένων συστημάτων αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας και η στενή σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες προσδίδουν στο Ισραήλ μεγάλες επιχειρησιακές δυνατότητες .
Η Ελλάδα και η Κύπρος είναι πλέον σημαντικοί σύμμαχοι του Ισραήλ. Έχουν αναπτύξει ένα επίπεδο συνεργασίας διεξαγωγής κοινών ασκήσεων, στην αμυντική συνεργασία, στην ενέργεια και την ασφάλεια, δημιουργώντας ένα πλέγμα σχέσεων με αυξανόμενη στρατηγική σημασία. Η συνεργασία αυτή έχει φθάσει σε υψηλό επίπεδο, ενώ οι σχέσεις Ισραήλ–Τουρκίας έχουν επιδεινωθεί σημαντικά. Το στοιχείο αυτό προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στην Άγκυρα. Οι κινήσεις της Ελλάδας με την αγορά νέων σύγχρονων οπλικών συστημάτων, τους έχει θορυβήσει, καθώς διαπιστώνουν ότι διαμορφώνεται ένα περιβάλλον στο οποίο η Τουρκία φαίνεται να υπολείπεται στρατηγικών κινήσεων .
Επιπρόσθετα προβλέπεται συνεργασία και της αμυντικής βιομηχανίας στην αντιμετώπιση Drones. Στο πλαίσιο της ευρύτερης συμφωνίας υπογράφηκε ξεχωριστή σύμβαση για την προμήθεια του ισραηλινού συστήματος Drone Dome της εταιρείας Rafael, με σκοπό την προστασία στρατηγικών τοποθεσιών της Ελλάδας από εχθρικά drones και σμήνη μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drone swarms) [1].
Η σημασία της συμφωνίας για την Ελλάδα του «Achilles Shield», εντάσσεται στην προσπάθεια δημιουργίας ενός πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας στην Ελλάδα, με συμμετοχή οπλικών συστημάτων όπως του David’s Sling, SPYDER και BARAK MX, προηγμένων ραντάρ και εθνικού συστήματος διοίκησης και ελέγχου που ενισχύει σε μεγάλο βαθμό την αποτρεπτική ικανότητα (deterrence).
Η Ελλάδα προέβη στη κίνηση με σκοπό την ποιοτική αμυντική αναβάθμιση της αεράμυνας της χώρας. Η Τουρκία όμως, αυτές τις κινήσεις αναβάθμισης των συστημάτων αεράμυνας της Ελλάδας τις εκλαμβάνει ως σημαντικό στοιχείο της ποιοτικής μεταβολής των ισορροπιών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Τουρκία αντιδρά στις Ελληνικές κινήσεις καθόσον την επηρεάζουν σε τρία επίπεδα.
α. Το πρώτο επίπεδο αφορά την ελληνοτουρκική διάσταση.
Η Τουρκία θα επιδιώκει να διατηρεί πάντα στην επικαιρότητα τις γνωστές διεκδικήσεις, θέσεις της και να αποτρέψει την Ελλάδα από κινήσεις που θεωρεί ότι εμποδίζουν τα αλυτρωτικά της σχέδια.
β. Το δεύτερο επίπεδο αφορά την περιφερειακή διάσταση.
Η Τουρκία έχει αντιληφθεί ότι η διαφαινόμενη εξοπλιστική ενίσχυση της Ελλάδας και της Κύπρου, σε συνδυασμό με την σύσφιξη των σχέσεών τους με το Ισραήλ και τη σύνδεση με αμερικανικά συμφέροντα, θα της περιορίσει στο μέλλον τον στρατηγικό της χώρο.
γ. Το τρίτο επίπεδο αφορά την αντιπαράθεση Ισραήλ και Τουρκίας, η οποία πλέον αποκτά και στρατιωτική διάσταση, ιδιαίτερα στη Συρία.
Η επιδείνωση των σχέσεων τους καθιστά τη στρατηγική συνεργασία Ισραήλ–Ελλάδας πολύ σημαντική, και είναι προφανές ότι αξιολογείται ανάλογα από την Τουρκία, η οποία εκδηλώνει με τις ενέργειες της την έντονη ανησυχία της. Η Le Monde σε σχετικό άρθρο της και τα γαλλικά μέσα επισημαίνουν ότι το Ισραήλ απαντά στις τουρκικές γεωπολιτικές πιέσεις ενισχύοντας τους δεσμούς του με την Αθήνα και τη Λευκωσία. [2] Η Τουρκία θεωρεί αυτή τη συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο ως ένα ισχυρό μέτωπο εξισορρόπησης της δικής της επιρροής, με την Ελλάδα να μετατρέπεται σε κρίσιμο παράγοντα της στρατηγικής ισορροπίας απέναντι στο Ισραήλ.
Η Τουρκία έχει ισχυρά συμφέροντα στη διατήρηση της περιφερειακής της επιρροής, αλλά γνωρίζει ότι μια γενικευμένη σύγκρουση θα είχε υψηλό κόστος.
Το πιθανότερο σενάριο είναι να συνεχιστεί η πολιτική της ελεγχόμενης πίεσης με έντονες ανακοινώσεις, διπλωματικές πρωτοβουλίες, επίδειξη στρατιωτικής ισχύος και προσπάθεια δημιουργίας νέων περιφερειακών ερεισμάτων.
Η Ελλάδα, οφείλει να μην παρασύρεται από τις δηλώσεις, ανακοινώσεις των Τούρκων αξιωματούχων. Η αναβαθμισμένη ενίσχυση της αμυντικής μας ισχύος είναι στην σωστή κατεύθυνση της αποτροπής.
Επιπρόσθετα η διπλωματία, η ενεργός παρουσία μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ, αποτελούν εχέγγυα και δημιουργούν τις συνθήκες να συνομιλείς και να συμμετέχεις στα διεθνή fora από θέση ισχύος .
Διαπιστώσεις – Συμπεράσματα
α. Η σημερινή τουρκική επιθετικότητα δεν αποτελεί την επανάληψη της γνωστής ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης. Είναι πασιφανές ότι δείχνει την σοβαρή αντίδραση και την προσπάθεια της Τουρκίας να διαχειριστεί την μεταβολή των περιφερειακών συσχετισμών και την πραγματικότητα των επικείμενων ανακατατάξεων στην περιοχή μας .
β. Το Ισραήλ είναι πλέον ισχυρή περιφερειακή δύναμη, η Ελλάδα έχει ενισχύσει σημαντικά την αμυντική της ικανότητα και τις στρατηγικές της συνεργασίες, ενώ η Κύπρος αποκτά αυξανόμενη γεωπολιτική αξία.
γ. Οι ΗΠΑ πάντα έχουν σημαίνοντα ρόλο στην περιοχή και ο ρόλος τους παραμένει καθοριστικός, ενώ η ευρύτερη Μέση Ανατολή αναδιατάσσεται.
δ. Η Τουρκία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική περιφερειακή δύναμη. Υφίσταται όμως μια σημαντική παράμετρος, στην περιοχή τίθεται σε αμφισβήτηση ότι αποτελεί πλέον τον ισχυρότερο παίκτη. Η νέα διαμορφωθείσα κατάσταση των συμμαχιών δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα ,περισσότερο σύνθετη και πολυκεντρική.
ε. Η Ελλάδα επιβάλλεται να οικοδομήσει ισχυρές συμμαχίες, αξιόπιστη αποτροπή και διπλωματική ευελιξία, αξιοποιώντας τη γεωπολιτική της θέση. Η Κύπρος αποτελεί ένα κρίσιμο γεωπολιτικό παίκτη (geopolitical player), λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της αυξανόμενης σημασίας της ως κόμβου ενέργειας, υποδομών και ασφάλειας.
στ. Το σημαντικότερο, είναι να αντιληφθούμε ότι η Ανατολική Μεσόγειος δεν οδηγείται κατ’ ανάγκη σε μια νέα σύγκρουση ισχύος, οδηγείται σε μια νέα ισορροπία ισχύος.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιοι θα μπορέσουν να τη διαμορφώσουν και ποιοι θα υποχρεωθούν απλώς να την αποδεχθούν.
Υπτγος ε.α Δεληγιάννης Κων/νος
Πρώην Επιτελής ΝΑΤΟ στο CC-LAND
Μαδρίτη και Αντιπρόσωπος στην
CEPC( Civil Emergency Planning Committee )
Και ερευνητικών προγραμμάτων (ΙDIRA-Ιinteroperability of Data and Procedures in Large Scale Multinational Disaster Response Actions ) στην ΕΕ
