Το ότι οι Τούρκοι υπήρξαν πάντοτε αναξιόπιστοι και ύπουλοι, κοινώς μπαμπέσηδες, δεν θέλει και πολύ μεγάλη ανάλυση για να το καταλάβουμε.
Βέβαια τα τελευταία χρόνια και ειδικά με την αλλοπρόσαλλη πολιτική Ερντογάν το φαινόμενο έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις. Είναι δηλαδή στην δυτική συμμαχία αλλά στηρίζει συμμαχίες κατά των δυτικών συμφερόντων. Θέλει ειδική σχέση με την ΕΕ αλλά δεν αναγνωρίζει την Κύπρο που είναι κράτος μέλος της. Επιζητεί προμήθεια και τεχνογνωσία αμυντικού υλικού των ΗΠΑ και από την άλλη συνάπτει αμυντικές συμμαχίες και συμφωνίες για προμήθεια στρατηγικών συστημάτων από την Ρωσία. Αναζητά την συμφωνία με τις ΗΠΑ στην Συρία και από την άλλη δημοσιοποιεί στοιχεία για τις βάσεις των αμερικανών και Γάλλων στην Συρία, ουσιαστικά στοχοποιώντας το υλικό και το προσωπικό των ΗΠΑ και της Δύσης γενικότερα.
Πώς είναι δυνατόν λοιπόν κάποιος να τους εμπιστεύεται και ειδικά στο θέμα των F-35, πως είναι δυνατόν οι ΗΠΑ να τους εμπιστευτούν μέρος της τεχνολογίας τους, όπως έχει ορισθεί στην συμφωνία αγοράς τους. Πως είναι τόσο σίγουροι οι αμερικανοί ότι τα μυστικά των F-35 θα μείνουν κρυμμένα και δεν θα πετάξουν προς το Κρεμλίνο ή δεν θα αποτελέσουν προϊόν εκβιασμού εκ μέρους της Τουρκίας.
Ωστόσο η Τουρκία αποτελεί μέλος μιας κοινοπραξίας εννέα χωρών, παραγωγής του F-35, που της δίνει όπως είναι φυσικό πρόσβαση στην υψηλή τεχνολογία κατασκευής του. Σαν συνέταιρος του προγράμματος, τουρκικές βιομηχανίες έχουν επιλεγεί για να είναι κατασκευαστές διαφόρων απαρτίων για τον παγκόσμιο στόλο των F-35, και για όσο αυτά θα είναι εν χρήσει.
Συνολικά υπολογίζεται, ότι περίπου, οι τουρκικές εταιρείες θα έχουν την δυνατότητα να φθάσουν μέχρι και 12 δις. δολάρια κέρδος.
Βεβαίως όπως είναι γνωστό η Τουρκία σχεδιάζει να αγοράσει 100 μαχητικά F-35A συμβατικής απογείωσης και πολλαπλών προσγειώσεων. Τα κορυφαία τεχνολογικά συστήματα του μαχητικού και οι μοναδικές του δυνατότητες «stealth», είναι βέβαιο ότι θα καταστήσουν το F-35 το μαχητικό αεροσκάφος πάνω στο οποίο θα στηριχθεί η εθνική ασφάλεια αλλά και οι επεκτατικές βλέψεις της Τουρκίας στις δεκαετίες που έρχονται.
Όμως το ερώτημα που δημιουργείται, εξετάζοντας την συμπεριφορά του Ερντογάν προς τις ΗΠΑ και την Δύση, είναι εάν η Τουρκία αποτελεί ασφαλή τόπο για το F-35. Την στιγμή μάλιστα που η τουρκική κυβέρνηση δεν δίστασε να διαρρεύσει υψηλής διαβάθμισης πληροφορίες, σε αντιπάλους των ΗΠΑ, προκαλώντας διπλωματικά προβλήματα. Για παράδειγμα το 2013, η Τουρκική κυβέρνηση διέρρευσε προς το Ιράν τις ταυτότητες Ισραηλινών κατασκόπων που βρισκόντουσαν εκεί. Ο Danny Yatom, πρώην αρχηγός της Mossad, σε συνέντευξη του στον αμερικανικό τύπο ανέφερε ότι, αυτό το επεισόδιο θα μπορούσε να βλάψει τις προσπάθειες της αμερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών, καθόσον τώρα θα υπάρχει καχυποψία στην συνεργασία με την Τουρκία, διότι υπάρχει ο φόβος της περαιτέρω διαρροής πληροφοριών.
Επίσης στις 19 Ιουλίου 2017, το πεντάγωνο άσκησε κριτική στην Τουρκία διότι αποκάλυψε δέκα βάσεις των ΗΠΑ στην Συρία, στοχοποιώντας με αυτό τον τρόπο τις αμερικανικές δυνάμεις τόσο στον ISIS όσο και στις δυνάμεις του Ιράν που δρουν στην Συρία. Επιπλέον δε της στοχοποίησης παρείχαν και πληροφορίες για τα μέσα που ήταν αποθηκευμένα σε κάθε βάση.
Και τα δύο αυτά περιστατικά δημιουργούν σοβαρούς προβληματισμούς εάν θα πρέπει να εμπιστευτούν οι ΗΠΑ τα F-35 στην Τουρκία, ειδικά μάλιστα σε μια περίοδο που έχουν συναφθεί τόσο διπλωματικές όσο και αμυντικές σχέσεις Τουρκίας – Ρωσίας, ενώ συμφωνήθηκε και συνεργασία της με την Κίνα. Για το θέμα μάλιστα ο Υπουργός άμυνας της Αγγλίας δήλωσε ευθέως ότι ανησυχεί για τα θέματα ασφαλείας που αφορούν την συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Θεωρούμε ότι με το πρόγραμμα προμήθειας F-35 από την Τουρκία και ταυτόχρονα με το σχέδιο προμήθειας παραχώρηση τεχνολογίας, δίνει μια τεράστια ευκαιρία στον Ερντογάν να εκβιάζει την Δύση, κάτι που είναι βέβαιο ότι θα πράξει. Από την άλλη η Ελλάδα οφείλει να υποστηρίξει ενθέρμως κάθε πρωτοβουλία διακοπής του προγράμματος, στο ΝΑΤΟ, και ενδεχομένως να επωφεληθεί να αναπτύξει η ίδια, ένα πρόγραμμα F-35 με ευνοϊκούς όρους ως αντιστάθμισμα ενδεχομένης απώλειας του τουρκικού προγράμματος. Μια τέτοια κίνηση εφόσον ευωδούτο θα έφερνε την Ελλάδα σε πλεονεκτική θέση για πολλά χρόνια στο μέλλον.
Χρήστος Καλογερόπουλος – Βαλκάνιος
Στρατηγικός Αναλυτής
Εξειδικευμένος σε Θέματα Διεθνούς Ασφάλειας
στη ΝΑ Μεσόγειο
