Το θέμα της μετανάστευσης απασχολεί έντονα τους αξιωματούχους των Βρυξελλών. Το τελευταίο χρονικό διάστημα έχουν παρατηρηθεί ισχυρές αντιδράσεις από χώρες εντός της ΕΕ για την μη άσκηση ορθής πολιτικής κατεύθυνσης για το μείζον θέμα της μετανάστευσης, και οι τριγμοί είναι ορατοί στις Βρυξέλλες. Επίσης στην χώρα μας, η διαμορφωθείσα κατάσταση της αθρόας και ανεξέλεγκτης εισροής μεταναστών έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στις τοπικές κοινωνίες όπου υπάρχουν κέντρα φιλοξενίας.
Πολλές Ευρωπαϊκές χώρες έχουν αποκλίνουσες αντιλήψεις για τις προκλήσεις ασφάλειας που αντιμετωπίζουν ωστόσο, όλες οι κυβερνήσεις εκτός από την ΕΕ, βλέπουν την ανεξέλεγκτη μετανάστευση ως απειλή για την εθνική ασφάλεια των χωρών τους.
Στις Βρυξέλλες πρόσφατα έλαβαν χώρα πολλές συναντήσεις αξιωματούχων συζητώντας για το μεταναστευτικό, οι φόβοι για τη μετανάστευση συνεχίζουν να προβληματίζουν σοβαρά και να υφίστανται αντιπαραθέσεις στα κράτη -μέλη της ΕΕ περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο θέμα.
Η Ιταλία και η Ελλάδα επιθυμούν να μετεγκατασταθούν περισσότεροι πρόσφυγες που εισέρχονται δια μέσω των ακτών τους σε άλλες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντίθετα, η Γερμανία σκοπεύει να περιορίσει τη δευτερογενή μετακίνηση των μεταναστών από τις νότιες χώρες της ΕΕ.
Ο πρόεδρος Μακρόν της Γαλλίας θέλει τα κράτη μέλη να μοιραστούν την ευθύνη για τη φιλοξενία των αιτούντων άσυλο, πιθανώς αναζητά μια μέση λύση θέλοντας να αποδείξει ότι η ΕΕ μπορεί να λύσει τα μεταναστευτικά της προβλήματα.
Εν τω μεταξύ, τα κυβερνώντα κόμματα σε πολλά άλλα έθνη κυρίως στην Κεντρική Ευρώπη δεν έχουν κανένα συμφέρον να τερματίσουν γρήγορα μια μεταναστευτική κρίση που έχει ενισχύσει τη δημοτικότητα τους.
Ενδέχεται να θελήσουν να επωφεληθούν περισσότερο από την εγχώρια ανησυχία σχετικά με τη μετανάστευση στην πορεία προς τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2019.
Τα τελευταία χρόνια, οι συγκρουόμενες αυτές ανησυχίες καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο για τα κράτη μέλη να συζητήσουν, πόσο μάλλον να επιτύχουν συμβιβασμούς και να δώσουν λύσεις στην κρίση.
Όλες οι κυβερνήσεις των χωρών της ΕΕ, με εξαίρεση εκείνες στην Ιρλανδία, βλέπουν την ανεξέλεγκτη μετανάστευση ως απειλή για την εθνική ασφάλεια σε πολύ διαφορετικά ποσοστά (όπως φαίνεται στον παρακάτω χάρτη).
Η Ιταλία, η Ελλάδα, η Βουλγαρία, η Μάλτα, η Ουγγαρία, η Αυστρία και η Σλοβενία θεωρούν την ανεξέλεγκτη μετανάστευση σαν απειλή πρώτης προτεραιότητας, διότι αποτελούν είτε σημεία διέλευσης (προς τη βόρεια Ευρώπη) είτε προορισμούς για τους περισσότερους πρόσφυγες που εισέρχονται στην Ευρώπη.
Η Γερμανία, η Δανία, η Ισπανία και η Κροατία εκλαμβάνουν το θέμα ως σημαντική απειλή, ενώ άλλες 16 χώρες το αντιλαμβάνονται σαν μεσαία ή χαμηλή απειλή
Με δεδομένο αυτές τις διαφορές, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ αγωνίζονται να συμφωνήσουν σε οτιδήποτε αφορά τη μετανάστευση.
Όπως αναφέρει ο Josef Janning επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR– European Councilon Foreign Relations ) στην ανάλυση του για τις προτεραιότητες της ΕΕ κατά τα επόμενα πέντε χρόνια, φαίνεται ότι υπάρχει ελάχιστη στρατηγική συναίνεση μεταξύ των ευρωπαϊκών πρωτευουσών για τη μεταναστευτική κρίση, λόγω των πολύ διαφορετικών εμπειριών τους στο θέμα.
Ως εκ τούτου, όταν ορισμένοι πολιτικοί ηγέτες στην Πολωνία, την Τσεχία ή τη Γερμανία μιλούν για μετανάστευση, ίσως απλώς προσπαθούν να μεγιστοποιήσουν τη δημοτικότητα τους και να διαπραγματευτούν την καλύτερη δυνατή συμφωνία για τις χώρες τους με την υπόλοιπη ΕΕ.
Η επίτευξη πολιτικής συμφωνίας για τη μετανάστευση θα μπορούσε να διαρκέσει πολύ καιρό. Η διαπραγμάτευση εντός της ΕΕ είναι συνήθως μια αργή διαδικασία που περιλαμβάνει πολλά πολιτικά ζητήματα (όπως το κράτος δικαίου, η πρόσβαση στα ευρωπαϊκά ταμεία και η μεταρρύθμιση της Ευρωζώνης).
Τα πολιτικά αυτά ζητήματα πιθανόν να προκαλέσουν περαιτέρω ζημιές στην ήδη ασταθή ενότητα της ΕΕ.
Τα κράτη – μέλη της ΕΕ έχουν διαφορετική άποψη σχετικά με το πώς βλέπουν την ανεξέλεγκτη μετανάστευση ως απειλή και το πώς αντιλαμβάνονται την επίδραση της στον τομέα της ασφάλειας. Οι απόψεις τους διαφέρουν για τους λόγους ότι η μετανάστευση από την Αφρική και τη Μέση Ανατολή είναι θέμα ασφαλείας για αυτούς.
Σε αντίθεση με την άποψη αυτή η κάρτα ασφαλείας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR–European Council on Foreign Relations ) , κατατάσσει αυτό το είδος μετανάστευσης σαν μια χαμηλή προτεραιότητα ασφάλειας μόνο για την Ιρλανδία, την Κύπρο, τη Ρουμανία, την Εσθονία και τη Λιθουανία .
Η μετανάστευση από την Αφρική και τη Μέση Ανατολή για τα 23 κράτη -μέλη της ΕΕ θεωρείται ως η σημαντικότερη πρόκληση ασφάλειας που αντιμετωπίζουν. (φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα).
Για δεκαεπτά κράτη της ΕΕ, η μεγαλύτερη ανησυχία για την μετανάστευση είναι η εμφανής αδυναμία της ΕΕ να ελέγχει τον αριθμό των μεταναστών που φθάνουν στην Ευρώπη.
Για τα λοιπά κράτη –μέλη είναι η αδυναμία της ΕΕ να ελέγχει τους τύπους των μεταναστών που φθάνουν στην Ευρώπη.
Έντεκα κράτη μέλη φοβούνται ότι οι διαφωνίες σχετικά με την ενδοευρωπαϊκή μετανάστευση θα εξαλείψουν την ικανότητα των μελών της ΕΕ να συμμετάσχουν στη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας.
Εννέα χώρες ανησυχούν για τον αντίκτυπο της αυξημένης μετανάστευσης στην κοινωνική συνοχή της χώρας τους. Στις χώρες αυτές ανήκει και η Ελλάδα, η χώρα μας ανησυχεί για την απροθυμία των άλλων χωρών να φιλοξενήσουν περισσότερους μετανάστες.
Δεκατρία μέλη της ΕΕ έχουν σημαντικές μεταναστευτικές ανησυχίες. Δεν είναι μόνο η Αυστρία, η Βουλγαρία και η Γερμανία μεταξύ των πιο ενεργών χωρών που βλέπουν τη μετανάστευση ως ένα ιδιαίτερα σύνθετο ζήτημα ασφάλειας. Η Γαλλία, η Δανία, το Βέλγιο, οι Κάτω Χώρες και η Φινλανδία αντιλαμβάνονται τα θέματα ασφαλείας, άσχετα αν δεν θέτουν σε πρώτη προτεραιότητα συχνά το υπόψη θέμα.
Η μακρά εμπειρία τους με τις προκλήσεις της ενσωμάτωσης πολυπολιτισμικών κοινωνιών τους έχει καταστήσει εξοικειωμένους για την πολύπλευρη φύση της μετανάστευσης σε αντίθεση με τις χώρες που έχουν ομοιογενή δημογραφική σύνθεση.
Σε αντίθεση με την άποψη αυτή η κάρτα ασφαλείας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR–European Council on Foreign Relations ), κατατάσσει αυτό το είδος μετανάστευσης σαν μια χαμηλή προτεραιότητα ασφάλειας μόνο για την Ιρλανδία, την Κύπρο, τη Ρουμανία, την Εσθονία και τη Λιθουανία .
Η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Τσεχία (οι χώρες του Visegrádεκτός της Σλοβακίας) φαίνεται να έχουν κατανοήσει σε μικρό βαθμό την ζημιά που θα μπορούσαν να προκαλέσουν οι διαφωνίες σχετικά με τη μεταναστευτική πολιτική σε συνεργασία με την ΕΕ ευρύτερα.
Συμπεράσματα
α. Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η μεγαλύτερη ανησυχία για την ΕΕ επικεντρώνεται στην αδυναμία ελέγχου των αφίξεων στην Ευρώπη. Για τον λόγο αυτό εξηγείται και η εστίαση του προβλήματος της ΕΕ στο θέμα αυτό. Η αδυναμία ελέγχου συνδέεται άμεσα με τον έλεγχο των συνόρων.
β. Οι ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να μην αγνοήσουν τις δικαιολογημένες ανησυχίες χωρών που σχετίζονται με την κοινωνική συνοχή. Ο περιορισμός του αριθμού των αφίξεων στην Ευρώπη δεν αποτελεί την λύση για τη μεταναστευτική κρίση, διότι η κρίση είναι ουσιαστικά πολιτική και δεν συνάδει με τον αριθμό των μεταναστών.
γ. Στην παρούσα φάση δεν δύναται να εκτιμηθεί η να αξιολογηθεί εάν η μετανάστευση είναι ένα θέμα ειδικής φύσεως που θα διασπάσει την ΕΕ. Το θετικό είναι ότι, καμία κυβέρνηση της ΕΕ δεν επιθυμεί να διασπαστεί η ΕΕ.
δ. Επίσης θα πρέπει να εξετάζεται ο αριθμός των μεταναστών που θα πρέπει ισομερώς να κατανεμηθεί στις χώρες της ΕΕ. Η αποτελεσματική φύλαξη των συνόρων θα προσδώσει αποτρεπτικό χαρακτήρα. Η χορήγηση ασύλου να χορηγείται μετά από ενδελεχή και αυστηρό έλεγχο μόνο στους αποδεδειγμένα πρόσφυγες πολέμου, διότι η κατάσταση πλέον είναι ανεξέλεγκτη με τις γνωστές συνέπειες.
Υπτγος ε.α Δεληγιάννης Κων/νος
Πρώην Επιτελής ΝΑΤΟ στο CC–LAND
Μαδρίτη και Αντιπρόσωπος στην
CEPC( Civil Emergency Planning Committee )
Και ερευνητικών προγραμμάτων (ΙDIRA-Ιinteroperability of Data and Procedures in Large Scale Multinational Disaster Response Actions ) στηνΕΕ.
