Η κυβέρνηση Τραμπ δημοσίευσε το παρελθόντα Νοέμβριο, τη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας (NSS) των ΗΠΑ και ακολούθησε η ομιλία του Υπουργού Άμυνας, στην οποία σκιαγράφησε τις αμυντικές προτεραιότητες των ΗΠΑ για το άμεσο μέλλον.
Η έκθεση που δημοσιεύτηκε αναγνωρίζει την άνοδο της Κίνας και υπαινίσσεται ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να διατηρούν ηγεμονική θέση παγκοσμίως. Αντίθετα, η Ουάσιγκτον θα πρέπει να επικεντρωθεί στην ενίσχυση της κυριαρχίας της στο Δυτικό Ημισφαίριο.
Ακολούθησε η ομιλία του Υπουργού Πολέμου, Χέγκσεθ, που εστιάζει σε τρεις ευρείς πολιτικούς στόχους της κυβέρνησης Τραμπ:
(α) Αποφυγή αντιπαράθεσης με την Κίνα στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, δηλαδή αντιμετώπιση του Πεκίνου με ισχύ αλλά όχι πόλεμος.
(β) Η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει δράση και να υπερασπιστεί την ασφάλειά της.
(γ) Διατήρηση της υπεροχής των ΗΠΑ στο Δυτικό Ημισφαίριο, η οποία περιλαμβάνει μια πιο επιθετική στάση όχι μόνο στην Κεντρική και Λατινική Αμερική, αλλά και έναντι του Καναδά και της Γροιλανδίας (προφανώς έλεγχος Αρκτικής).
Αναλύοντας περαιτέρω το θέμα, ο Χέγκσεθ είπε ότι οι ΗΠΑ δεν πρέπει να «αποσπώνται από την οικοδόμηση της δημοκρατίας, τον παρεμβατισμό, τους απροσδιόριστους πολέμους, την αλλαγή καθεστώτος, την κλιματική αλλαγή, την ηθικολογία και την άστοχη οικοδόμηση εθνών.
Αυτό που ξεχωρίζει άμεσα είναι η προτεραιοποίηση των οικονομικών και εμπορικών συμφερόντων. Το έγγραφο μιλάει για τη μείωση των εμπορικών ελλειμμάτων των ΗΠΑ, την αύξηση του εμπορίου, τη διασφάλιση των εφοδιαστικών αλυσίδων και την επαναβιομηχάνιση της χώρας.
Οι σύμμαχοι θεωρούνται σύμμαχοι μόνο στον βαθμό που αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο του βάρους της άμυνας. «Η γεωοικονομία έχει υποκαταστήσει τη γεωπολιτική»(Ρίτσαρντ Χάας). «Ωστόσο, οι υποθέσεις άλλων χωρών μας αφορούν μόνο εάν οι δραστηριότητές τους απειλούν άμεσα τα συμφέροντά μας» (π.χ. Βενεζουέλα).
Η Αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας αποσύρεται και η «Γηραιά Ήπειρος» (όχι γιατί έχει δημογραφικό πρόβλημα και ο πληθυσμός γερνάει), μένει μόνη της ν’ αντιμετωπίσει τις απειλές. Ειδικότερα, επισημαίνεται ότι η μεταναστευτική πολιτική οδηγεί την Ευρώπη σε πλήρη πολιτιστική αποσύνθεση. Είχε προηγηθεί σχετική ομιλία του αντιπροέδρου Βάνς, στο Μόναχο, όπου είχαν σταλεί τα μηνύματα. Αναφέρει επίσης ότι τα ποσοστά γεννήσεων στην Ευρώπη καταρρέουν και οδηγούν στην «απώλεια εθνικών ταυτοτήτων και αυτοπεποίθησης».
Η νέα στρατηγική, αμφισβητεί εάν τα ευρωπαϊκά έθνη με τόσο υψηλά επίπεδα μετανάστευσης, θα τηρήσουν τις κοινές αρχές της συμμαχίας του ΝΑΤΟ, με τον ίδιο τρόπο όπως εκείνα που υπέγραψαν τον χάρτη του ΝΑΤΟ. Ωστόσο επισημαίνει ότι, η Ουάσιγκτον θα εργαστεί για να «καλλιεργήσει αντίσταση στην τρέχουσα πορεία της Ευρώπης» .
Figure 1 Το γεράκι της Ουάσιγκτον
Η Ουάσιγκτον, δε νοεί πλέον την Ευρώπη, απαραίτητα, ως σύμμαχο, ως προέκταση της δικής της ασφάλειας, ούτε ως προνομιακό χώρο άσκησης επιρροής, αλλά κυρίως ως μια ήπειρο που πρέπει να φροντίσει μόνη για την άμυνά της και ως εν δυνάμει εμπόδιο στις αμερικανικές προτεραιότητες (Δανία, αλλά και Τουρκία).
Από το 2010 είχαν διατυπωθεί σχετικές προειδοποιήσεις στους Ευρωπαίους, ότι εάν δεν αύξαναν δραστικά τις αμυντικές τους δαπάνες, θα εμφανιζόταν ένας Αμερικανός ηγέτης που δεν θα είχε καμία υπομονή μαζί τους. Η Ευρώπη έπρεπε να προετοιμάζεται, εδώ και χρόνια.
Σύμφωνα με αναλυτές και αμυντικούς συμβούλους του Πενταγώνου, η Αμερική δεν διαθέτει τον επιχειρησιακό, οικονομικό ή πολιτικό χώρο για να διεξάγει ταυτόχρονα δύο μεγάλες αποτρεπτικές αντιπαραθέσεις, μία στην Ευρώπη και μία στην Ασία. Και η Ευρώπη δεν είναι η προτεραιότητα. Η πιθανή δημιουργία χάους, που επικαλούνται οι Ευρωπαίοι δεν αποτελεί λόγο να παραμείνει η Αμερική στην Ευρώπη, εφόσον δεν απειλείται η ίδια!
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η προοπτική αποδυνάμωσης του ΝΑΤΟ, καθώς οι διατλαντικοί δεσμοί εισέρχονται σε περίοδο δομικής φθοράς. Οι Ευρωπαίοι δεν θα πρέπει να θεωρούν δεδομένη την αμερικανική προστασία και καλούνται να κινηθούν προς μια μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία. (Ρίτσαρντ Χάας, πρώην σύμβουλος Μπους και Κόλιν Πάουελ)
Ουσιαστικά, η Ουάσιγκτον λέει ότι το Δυτικό Ημισφαίριο, η Αμερική και η περίμετρός της είναι ο απόλυτος στρατηγικός της χώρος (υπόψη επιχείρηση Μαδούρο). Κι εδώ υπάρχει μια ωμή παραδοχή: οι ΗΠΑ δεν μπορούν, ούτε θέλουν, να κερδίζουν ταυτόχρονα μεγάλους πολέμους σε Ευρώπη και Ασία. Θεωρούν ότι ο Ειρηνικός είναι καθοριστικό πεδίο και ο περιορισμός της επιρροής του Πεκίνου βασικός στόχος.
Παράλληλα, το «Δόγμα Τραμπ» βάζει τέλος στη λεγόμενη «δημοκρατική αποστολή» της Αμερικής. Οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι δεν θα επιδιώξουν πλέον να εξάγουν δημοκρατία. Οι συμμαχίες θα κρίνονται αποκλειστικά από το αν εξυπηρετούν την αμερικανική ισχύ και την αμερικανική οικονομία.
Παρά τη συνεχιζόμενη σύγκρουση με την Ινδία σχετικά με τους δασμούς και την αγορά ρωσικού πετρελαίου από το Νέο Δελχί, η έκθεση υπογραμμίζει τη σημασία της στην αντιμετώπιση της Κίνας. Θα επιμείνουν στις προσπάθειες βελτίωσης των σχέσεων με την Ινδία και στη συμμετοχή της στην ασφάλεια Ινδο-Ειρηνικού (QUAD).
Η έκθεση υπογραμμίζει τη δέσμευση των ΗΠΑ για τη διατήρηση του status quo στην Ταιβάν. Ένας λόγος είναι η κυριαρχία της στην παραγωγή ημιαγωγών και ο άλλος είναι η παροχή άμεσης πρόσβασης (μέσω κάλυψης) στη «Δεύτερη Νησιωτική Αλυσίδα», που χωρίζει τη ΒΑ και τη ΝΑ Ασία σε δύο ξεχωριστά θέατρα πολέμου».
Figure 2 Πρώτη και δεύτερη αλυσίδα νησιών ( γραμμές άμυνας)
Ωστόσο, υπογραμμίζεται ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν και δεν πρέπει να είναι υποχρεωμένες, να διαχειριστούν την πρόκληση της Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό μόνες τους. Γι’ αυτό επισημαίνεται η αυξημένη συμμετοχή των συμμάχων τους, ώστε να οικοδομηθούν οι απαραίτητες στρατιωτικές δυνατότητες για άρνηση πρόσβασηςοπουδήποτε στην «Πρώτη Νησιωτική Αλυσίδα».
Η εποχή κατά την οποία οι ΗΠΑ αποτελούσαν τον πυλώνα των συμμαχιών και των διεθνών θεσμών, έχει τελειώσει. Στη θέση της αναδύεται ένας κόσμος στον οποίο οι αμερικανικές ενέργειες καθορίζονται περισσότερο από το άμεσο όφελος για την αμερικανική οικονομία, τις επιμέρους αμερικανικές επιχειρήσεις και την ασφάλεια της πατρίδας. «Η ισχύς στο εσωτερικό θα ενισχύσει τις μελλοντικές νίκες στο εξωτερικό» (Ρ. Χάας).
Επισημαίνεται τέλος, ότι : «Όλες οι πρεσβείες μας πρέπει να γνωρίζουν τις σημαντικές επιχειρηματικές ευκαιρίες στη χώρα τους, ιδίως τις μεγάλες κυβερνητικές συμβάσεις και να βοηθούν τις αμερικανικές εταιρείες να ανταγωνίζονται και να επιτυγχάνουν ( Ελλάδα: εφοδιασμός με αμερικανικό LNG και κάθετος διάδρομος).
Εν κατακλείδι υπογραμμίζονται τα εξής:
Η διακοπή των περιφερειακών συγκρούσεων προτού εξελιχθούν σε παγκόσμιους πολέμους, που παρασύρουν ολόκληρες ηπείρους θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη και αποτελεί προτεραιότητα για την Αμερικανική κυβέρνηση. « Ένας κόσμος που φλέγεται, όπου οι πόλεμοι φτάνουν στις ακτές μας, είναι κακός για τα αμερικανικά συμφέροντα».
Στο πλαίσιο του ευέλικτου ρεαλισμού του νέου δόγματος Τραμπ, η Ρωσία αποενοχοποιείται ως στρατηγικός αντίπαλος, ενώ η αντιπαράθεση με την Κίνα αποϊδεολογικοποιείται και μετατρέπεται σε διαπραγματεύσιμη σχέση κόστους – οφέλους. Αυτή είναι η έμπρακτη απόδειξη της ανάδειξης των σφαιρών επιρροής.
Οι ΗΠΑ θα έχουν τον πρώτο λόγο στο δυτικό ημισφαίριο, η Ρωσία και η Ε.Ε. θα αφεθούν να τα βρουν μεταξύ τους στην Ευρώπη και η Κίνα θα έχει σημαντικό λόγο στο μέλλον της Ασίας, εφόσον δεν υπερβεί κάποια όρια. (Χάας).
Η σύλληψη και απομάκρυνση Μαδούρο ήταν μια κίνηση, στο πλαίσιο της νέας πολιτικής «εγγύς ασφαλείας» που χτυπά, έμμεσα αλλά άκρως υπολογισμένα, τον οικονομικό πυρήνα της Κίνας, δηλαδή την ενεργειακή της ασφάλεια, και την αξιοπιστία των κινεζικών εμπορικών δικτύων που λειτουργούν στα όρια των κυρώσεων. Επίσης υπονομεύει τις δοσοληψίες εκτός δολαρίου που είχαν καθιερώσει οι παραπάνω χώρες.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που στηρίζονταν παραδοσιακά στην αμερικανική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο, η αλλαγή αυτή έχει τεράστια σημασία. Το γεγονός ότι ανήκει και στην ΕΕ, που είναι σε κάποια αντιπαλότητα με τις ΗΠΑ, δυσκολεύει τη λήψη αποφάσεων και τη τήρηση ισορροπιών.
Η τριμερής συνεργασία είναι μέρος αυτής της νέας στρατηγικής, που δίνει βαρύτητα στην αύξηση δυνατοτήτων και συνεργιών συμμαχικών χωρών, υποκαθιστώντας τη πλήρη Αμερικανική παρουσία. Και η επιμονή της νέας πρέσβεως είναι απόρροια του δόγματος της γεωοικονομίας.
Του Απόστολου Τσιμογιάννη
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι Υποστράτηγος (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα της Επιμελητείας. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics
