Κρίσιμες επαφές στα Ελληνοτουρκικά και με πολλές “παγίδες” η πενταμερής για το Κυπριακό .
Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Στους προσεχείς 3-4 μήνες οι σχέσειςΑθήνας-Άγκυρας , αλλά και το Κυπριακό εισέρχονται σε ένα ομιχλώδεςδιπλωματικό τοπίο , ενώ η κυοφορούμενη άτυπη πενταμερής υπό τον ΓΓ/ΟΗΕ είναι πάρα πολύ πιθανό να οδηγήσει σε περαιτέρω χειροτέρευση την επικρατούσα κατάσταση στην μεγαλόνησο ,με απρόβλεπτες πολιτικο-διπλωματικές επιπτώσεις. Αθήνα και Λευκωσία καλούνται να προβληματιστούν πάρα πολύ και να έχουν έτοιμα PLAN B γιατί είναι πολύ πιθανό να χρειαστούν. Ασφαλώς η έλευση της νέας κυβέρνησης των ΗΠΑ στον ευρύτερο Ευρωατλαντικό και Μεσανατολικό χώρο ενισχύει-υπό λογικές συνθήκες -κάποιες θέσεις μας, αλλά μένει να δούμε τις προσεχείς κινήσεις της Άγκυρας στα θέματα της Λιβύης, της βόρειας Συρίας, της ανατολικής Μεσογείου και φυσικά στο κορυφαίο για τους Αμερικανούς ζήτημα των Ρωσικών S400. Πρώτο : Οι διερευνητικές για πολλούς και διαφόρους λόγους μπορούν να κρατήσουν για κάποιους γύρους (πέραν του επόμενου 62ου γύρου στην Αθήνα), αλλά βάσει των θεμάτων που οι δύο πλευρές θέτουν δεν μπορεί να βρεθεί μία οριακή τομή. Η Άγκυρα –όπως μου έγραψε ανώτατος Τούρκος στρατιωτικός εα και γνωστός αναλυτής του κλίματος Ερντογάν-Ακάρ-δεν πρόκειται να αλλάξει στάση (και μάλιστα επισημαίνοντας το ότι πλησιάζουν τα 100 χρόνια από την Συνθήκη της Λωζάνης) στα θέματα της αποστρατικοποίησης των νησιών μας ως και του εύρους του εναερίου χώρου μας που από το 1936 είναι στα 10νμ (μονομερώς). Την ίδια στιγμή δεν πρόκειται να απαγκιστρωθούν -ούτε στο ελάχιστο- από το πολυδιαφημιζόμενο ως και πολυπροβαλόμενο δόγμα της “Γαλάζιας Πατρίδας” , για αυτό και θα συνεχιστούν /επιταχυνθούν τα ναυτικά εξοπλιστικά προγράμματα. Η πρόσφατη απόφαση της Τουρκικής εθνοσυνέλευσης στην Άγκυρα , για ανανέωση της Τουρκικής στρατιωτικής διακλαδικής παρουσίας στην Ερυθρά Θάλασσα ,στον Κόλπο του Άντεν και στις ακτές της Ανατολικής Αφρικής είναι τμήμα ενός διαχρονικού σχεδίου των Ερντογανικών κύκλων.Δεύτερο : Η Άγκυρα επανήλθε σε συνομιλίες με τους Ευρωπαίους (προφανώς με “κάλυψη”/κατευθυντήριες οδηγίες της Μαδρίτης , της Ρώμης ,του Βερολίνου αλλά και του Λονδίνου ), αποκλειστικά για να εκμεταλλευτεί τον διαθέσιμο χρόνο ,να αδρανοποιήσει την έστω και οριακότατη περίπτωση επιβολής κυρώσεων που πλέον απομακρύνονται, ενώ το ίδιο χρονικό διάστημα αναμένει από τους Μπάιντεν-Μπλίκεν-Όστιν ,προς ποια κατεύθυνση θα κινηθούν οι Αμερικανοί σε ζητήματα περιφερειακήςασφάλειας, στο θέμα των πυρηνικών-πυραυλικών προγραμμάτων του Ιράν ,αλλά και στις επαφές τους με την Μόσχα. Επιπλέον οι Τούρκοι παρακολουθούν τις εν εξελίξει διεργασίες του ΓΓ/ΝΑΤΟ Γενς Στόλντεμπεργκ, σε ότι αφορά την επικείμενη Σύνοδο Κορυφής της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, τις ιδέες περί “ΝΑΤΟ 2030”, αλλά και την “μεταφορά” του Ισραήλ από την ζώνη ευθύνης της ΕυρωπαϊκήςΔιοίκησης/EUCOM των ΗΠΑ με έδρα την Στουτγάρδη στην αντίστοιχη ζώνη της Κεντρικής Διοίκησης /CENTCOM με έδρα την Τάμπα/Φλόριντα και την Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ. Εδώ στην χώρα μας δεν έχουμε καθόλου ασχοληθεί με αυτές τις πολύ τελευταίες εξελίξεις. Σε διαβαθμισμένη έκθεση των Αμερικανών τονίζεται ο παράγοντας Τουρκία “στο φως επικείμενων εξελίξεων και στρατηγικού χαρακτήρα μετατοπίσεων από την ανατολική Μεσόγειο προς τον κόλπο των πετρελαίων”(όπως είμαι σε θέση να γνωρίζω από την 105 σελίδων μελέτη του Δεκεμβρίου 2020). Επιπρόσθετα οι Τούρκοι έχουν προχωρήσει σε ορισμένα “ανοίγματα” με κάποιες Αραβικές χώρες, όπως φάνηκε πρόσφατα με την διμερή στρατιωτική συνεργασία με το Ιράκ , ενώ καταβάλουν προσπάθειες “εξομάλυνσης” των σχέσεων τους με τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα , καθώς και με το Ισραήλ (επιστροφή /διαπίστευση πρέσβη στο Τελ Αβίβ του διπλωμάτη Ουφάκ Ουλουτάς). Ως εκ τούτου είναι απαραίτητο να διαθέτουμε πολλές πληροφορίες από “βαθιά λαρύγγια , για όλα αυτά που ετοιμάζουν οι Τούρκοι, αφού τίποτα δεν μπορεί να είναι σίγουρο, στην κινούμενη άμμο των διεθνών σχέσεων από την ΜαύρηΘάλασσα μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό.Τρίτο: Οι εξοπλισμοί της Τουρκίας θα συνεχιστούν με αμείωτη ένταση σε ξηρά-θάλασσα-αέρα-κυβερνοχώρο, αλλά και σε ερευνητικό-επιστημονικά προγράμματα και συνεργασίες” στον διαστημικό χώρο ως και στον πυρηνικό τομέα. Οι ‘εκπλήξεις” που ετοιμάζουν για το 2023 , αφορούν ευρύτατη ‘γκάμα” επιλογών , συμπεριλαμβανομένων των παραπλανητικών -προπαγανδιστικών και υβριδικών αποστολών και επιχειρήσεων σε διάφορα μέτωπα. Προφανώς το ναυτικό και τα drones θα κατέχουν τις πιο σημαντικές προτεραιότητες στους στρατιωτικούς εξοπλισμούς της Άγκυρας.Τέταρτο: Η επικείμενη άτυπη πενταμερής για το Κυπριακό κρύβει πάρα πολλές παγίδες. Στο μείζον εθνικό μας θέμα δυστυχώς ‘κάθε αύριο και χειρότερα’, ενώ οι πολιτικές ηγεσίες στη μεγαλόνησο εμφανίζονται πολύ κατώτερες των περιστάσεων .Η Κύπρος εμφανίστηκε στα στρατιωτικό-ενεργειακά ζητήματα και προκλήσεις της τελευταίας τριετίας απέναντι στους Τούρκους πολλή αδύναμη ,και χωρίς ισχυρά διπλωματικά ως και αποτρεπτικά σχέδια. Στην πενταμερή (Ελλάδα-Κύπρος-Τουρκία-Μ. Βρετανία- κατεχόμενα), οι Τούρκοι προσέρχονται με πολύ σκληρές θέσεις , επικεντρωμένες στην νέα γραμμή του εμπρηστικού κατοχικού ηγέτη Τατάρ περί δύο κρατών, καθώς και στις απαράδεκτες, επικίνδυνες, αναθεωρητικές και παράνομες ενέργειες στην περιοχή Βαρωσίων/Αμμοχώστου. Επιπλέον πάντοτε ο ΓΓ/ΟΗΕ διατηρεί τις ισορροπίες και ο ρόλος του είναι Ποντιοπιλατικός και αρκετά ανίσχυρος. Η Άγκυρα επιδιώκει να τορπιλίσει τις όποιες επιλογές(έστω και περιορισμένες) περί δικοινοτικής διζωνικής ομοσπονδίας, απορρίπτει το Κραν Μοντανά και οι Ερντογάν-Τατάρ θεωρούν την Κυπριακή Δημοκρατία ως εκλιπούσα ,Η Λευκωσία προσέρχεται στην πενταμερή σε πολλά επιμέρους θέματα χωρίς μία κρυστάλλινη ατζέντα. Δυστυχώς τα όποια ερείσματά της από πλευράς βαθμού επιρροής έχουν υποβαθμιστεί. Αν ληφθεί υπόψη και η φιλοτουρκική στάση του Λονδίνου ,δεν διαφαίνεται κάτι το ιδιαίτερο , ενώ δεν είμαι βέβαιος αν η Λευκωσία έχει έτοιμο κάποιο εναλλακτικό σχέδιο. Με το να εκδίδονται αποφάσεις στα Ηνωμένα Έθνη περί ανανέωσης της Ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ για άλλους έξι μήνες , δεν ενισχύεται κάποια ουσιαστική θέση. Πέμπτο : Στην έκθεσή του προς το Συμβούλιο Ασφαλείας ΓΓ/ΟΗΕ δεν επικεντρώνεται σε κάποια βάση συζήτησης για την Πενταμερή. Καταγράφει λεπτομερώς τις θέσεις των δύο πλευρών και επισημαίνει ότι αναζητείται ‘κοινό έδαφος”… και “συγκλίσεις” μέσα σε κάποιο μη-καθοριζόμενο χρονικό διάστημα. Είναι όλα δηλαδή στον αέρα. Όλα κινούνται μεταξύ της ισχνότατης “αποκεντρωμένης ομοσπονδίας” και της πολιτικής ισότητας και ισοδύναμης κυριαρχίας, που η παμπόνηρη Τουρκική πλευρά, διεκδικεί πλέον μέσα από μία λύση συνομοσπονδιακού χαρακτήρα αυτή των δύο ισότιμων συνιστώτων κρατών. Το τραγικό της υπόθεσης είναι ότι δεν σταματούν εκεί. Επιδιώκουν την Τουρκοποίηση και ασφαλώς τα δύο μέρη να χωριστούν οριστικά σε δύο κράτη.Επίσης ο Αντόνιο Γκουτέρες όταν αναφέρεται στα γεγονότα, αποφεύγει επιμελώς να αναφερθεί στη νομιμότητα των Κυπριακών Αρχών και κάνει λόγο για Βορρά και Νότο, προφανώς για να τηρήσει τις ίσες αποστάσεις, δηλαδή βάζοντας στην ίδια μοίρα τα κατεχόμενα από τον Αττίλα ,με την διεθνώς ιστορικά και όχι μόνο κατοχυρωμένη Κυπριακή Δημοκρατία. Έκτο Τέλος οι προτεινόμενες στρατιωτικές επαφές στην Κύπρο απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή. Ο Τατάρ αλλά και κάποιοι (δυστυχώς ) και στην Ελληνοκυπριακή πλευρά (έχουν αποδεχθεί 😉 έχουν προτείνει μηχανισμό στρατιωτικών επαφών. Αυτό δεν είναι Μέτρο Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης ,αλλά μεγάλη παγίδα αφού εξισώνεται η νόμιμη δύναμη της Εθνικής Φρουράς /ΓΕΕΦ με μία κατοχική στρατιωτική δύναμη (επιπέδου Σώματος στρατού) που δεν αναγνωρίζεται διεθνώς Στρατιωτικές επαφές πραγματοποιούνται μεταξύ στρατιωτικών δυνάμεων διεθνώς αναγνωρισμένων κρατών ,και όχι με εντολοδόχους δυνάμεων εισβολής , γιατί παραβιάζονται όλα τα μέχρι σήμερα ισχύοντα. Πάντως όπως και να έχουν τα πράγματα βρισκόμαστε μπροστά σε πολύ σοβαρές και πολυδιάστατες εξελίξεις.
Κρίσιμες επαφές στα Ελληνοτουρκικά και με πολλές “παγίδες” η πενταμερής για το Κυπριακό .
