Ο Κινέζος πρόεδρος Σί, κατά τη διάρκεια της πρόσφατης συνάντησής του με το πρόεδρο Τράμπ, χαρακτήρισε τις ΗΠΑ ως «παρακμάζουσα δύναμη» και δεν είναι η πρώτη φορά που αναφέρεται με ανάλογους όρους.
Τελικά, οι ΗΠΑ είναι πραγματικά μια «παρακμάζουσα δύναμη» ή είναι υπερβολικές οι αφηγήσεις της επικείμενης παρακμής; Oι ΗΠΑ, όχι μόνο δεν βρίσκονται σε παρακμή, αλλά θα παραμείνουν η κυρίαρχη υπερδύναμη του κόσμου για τουλάχιστον τέσσερις έως πέντε δεκαετίες, ακόμη.
Μια ξεκάθαρη ανάλυση των βασικών μετρήσεων ισχύος, του οικονομικού μεγέθους, της στρατιωτικής ικανότητας, της τεχνολογικής αιχμής, των συμμαχιών, της κυριαρχίας του νομίσματος και της ήπιας δύναμης, επιβεβαιώνει μια εντελώς διαφορετική εικόνα, όπως αναφέρει ο Sumit Ahlawat, στους «Eurasian Times».
Για την αξιολόγηση της εθνικής ισχύος, με βάση τον ετήσιο Δείκτη Ισχύος Ασίας, του «Ινστιτούτου Lowy» της Αυστραλίας (σχετική ισχύς 27 χωρών του Ινδο-Ειρηνικού και ΗΠΑ), η βαρύνουσα παράμετρος είναι το οικονομικό μέγεθος (33%).
Το ονομαστικό ΑΕΠ και όχι τα στοιχεία της αγοραστικής δύναμης-ισοτιμίας (PPP), αντικατοπτρίζει καλύτερα την ικανότητα ενός έθνους να προβάλλει την εξουσία του σε παγκόσμιο επίπεδο μέσω του εμπορίου, των επενδύσεων και των κυρώσεων.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΝΤ για το 2026, το ΑΕΠ των ΗΠΑ ανέρχεται σε περίπου 32,38 τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ της Κίνας κυμαίνεται στα 20,85 τρισεκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας την Αμερική περίπου 1,54 φορές μεγαλύτερη σε συναλλαγματική βάση. Η Κίνα είναι μπροστά από τις ΗΠΑ σε όρους αγοραστικής δύναμης (PPP). Ωστόσο, αυτό έχει λιγότερη σημασία για τις διεθνείς συναλλαγές που τιμολογούνται σε δολάρια.
Οι εκτιμήσεις διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και αναλυτών είχαν συγκλίνει, προ 10ετίας, ότι η άνοδος και πρωτοκαθεδρία της Κίνας, θα συνέβαινε, αρχικά μέχρι το 2028 και κατόπιν επανεκτιμήσεων, μέχρι το 2030.
Σήμερα, πολλοί οικονομολόγοι, αλλά και ο ΟΟΣΑ, προβλέπουν ότι η Κίνα δεν θα ξεπεράσει την οικονομία των ΗΠΑ πριν το 2060-70. Ακόμη χειρότερα, πολλές δεξαμενές σκέψης προβλέπουν ότι η Κίνα μπορεί να μην ξεπεράσει ποτέ τις ΗΠΑ, όσον αφορά το οικονομικό μέγεθος.
Σύμφωνα με την Capital Economics, η επιβράδυνση της αύξησης της παραγωγικότητας και η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού, εμποδίζουν την Κίνα από το να περάσει κάποτε τις ΗΠΑ.
Ακόμη και ο Κινέζος οικονομολόγος Justin Yifu Lin, κάποτε αισιόδοξος, έχει αναθεωρήσει το χρονοδιάγραμμά του, από 2030, στο 2045. Η προηγούμενη υπόθεση ότι η Κίνα θα ξεπεράσει την οικονομία των ΗΠΑ μέχρι το 2030 βασίστηκε σε ένα αναμενόμενο 2ψήφιο ποσοστό ανάπτυξης, που δεν επιτεύχθηκε και είναι απίθανο να επιτευχθεί.
Η Κίνα έχει τελικά φθάσει σε μια κορύφωση των βασικών παραγόντων ανάπτυξης, δηλαδή δημογραφική εξέλιξη και στασιμότητα που πιθανότατα δεν θα μπορέσουν να αντιστραφούν. Η συρρίκνωση του πληθυσμού προκαλεί επιδείνωση της μείωσης του εργατικού δυναμικού και του αδύναμου καταναλωτικού κλίματος.
Figure 1 Yibao online publication (Why did China’s economy suddenly go from miracle to crisis?)
Ο πληθυσμός της χώρας έχει μειωθεί κατά 3,39 εκατομμύρια τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Οι γεννήσεις βυθίζονται, παρά τη κατάργηση της πολιτικής του ενός παιδιού, καθώς διαπιστώνεται 1 γέννηση ανά γυναίκα, ενώ ο δείκτης αντικατάστασης είναι 2,1. Οι ειδικοί στα Ηνωμένα Έθνη εκτιμούν ότι η Κίνα θα χάσει περισσότερο από το μισό του σημερινού πληθυσμού του, μέχρι το 2100.
Από την άλλη πλευρά, ο πληθυσμός των ΗΠΑ, εκτιμάται ότι θα συνεχίσει να αυξάνεται, λόγω των υγιέστερων ποσοστών γεννήσεων (1,7 έναντι 1 της Κίνας) και της μετανάστευσης. Εκτιμάται ότι μέχρι το 2050 θα φθάσει τα 371 εκατομμύρια, από 331 εκατ. που ήταν το 2020. Αυτός ο αυξανόμενος πληθυσμός θα διασφαλίσει ότι η χώρα θα παραμείνει σε τροχιά ανάπτυξης.
Το δολάριο εξακολουθεί να «κυβερνά» και ο κόσμος το εμπιστεύεται πολύ περισσότερο από το Γουάν. Το δολάριο ΗΠΑ αντιπροσωπεύει περίπου το 57% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων και πάνω από το 50% των διεθνών πληρωμών μέσω SWIFT, στις αρχές του 2026. Αντίθετα το Γουάν αποτελεί περίπου το 2% των αποθεματικών και το 3% των πληρωμών.
Παρόλο που η Κίνα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, τα συναλλαγματικά της αποθέματα εξακολουθούν να κυριαρχούνται από το δολάριο ΗΠΑ.
Αυτή η κυριαρχία του δολαρίου ΗΠΑ σε συναλλαγματικά διαθέσιμα και διεθνές εμπόριο δίνει στην Ουάσιγκτον μια απαράμιλλη εξουσία να επιβάλει οικονομικές κυρώσεις σε χώρες που αντιβαίνουν στα αμερικανικά συμφέροντα. Οκτώ από τις δέκα μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο, με βάση τη χρηματιστηριακή τους αξία, είναι αμερικανικές και όχι κινεζικές.
Στα τρόφιμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας αγροτικών προϊόντων στον κόσμο, ενώ η Κίνα, καθώς γίνεται πλουσιότερη, αναγκάζεται να εισάγει περίπου το 30% των τροφίμων της.
Οι ΗΠΑ παραμένουν ο ισχυρότερος στρατός, ενώ η Κίνα είναι μια μακρινή δεύτερη. Οι αμυντικές δαπάνες των ΗΠΑ ξεπερνούν τα 900 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ και κατά το οικονομικό έτος 2027, οι ΗΠΑ σχεδιάζουν αμυντικό προϋπολογισμό ρεκόρ 1,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ. Ο αμυντικός προϋπολογισμός της Κίνας, εξακολουθεί να είναι κάτω από τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια.
Οι ΗΠΑ επωφελούνται επίσης από τις εταιρικές σχέσεις άμυνας και ασφάλειας, πληροφοριών, όπως το ΝΑΤΟ και το NORAD, καθώς επίσης τα «Five Eyes», και έχουν εταιρικές σχέσεις στον τομέα της ασφάλειας με πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Φιλιππίνων, της Νότιας Κορέας, της Ταϊλάνδης, της Ιαπωνίας, του Ισραήλ, του Καναδά, του Κατάρ και άλλων.
Επιπλέον, οι ΗΠΑ έχουν πάνω από 800 στρατιωτικές βάσεις σε περισσότερες από 80 χώρες, επιτρέποντας την παγκόσμια προβολή ισχύος. Ενώ η Κίνα έχει μέχρι στιγμής μόλις δύο ξένες στρατιωτικές βάσεις.
Παρότι η Κίνα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην τεχνολογία μη επανδρωμένων αεροσκαφών και πυραύλων, σε πολλούς άλλους τομείς, όπως υποβρύχια, αεροπλανοφόρα και πυρηνικό οπλοστάσιο, το Πεκίνο εξακολουθεί να βρίσκεται πίσω από τις ΗΠΑ.
Η ήπια ισχύς μέσω φορέων ή θεσμών, όπως το Χόλυγουντ, τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα ιατρικής, η μουσική βιομηχανία ή η κυριαρχία των ΗΠΑ σε παγκόσμιους θεσμούς διακυβέρνησης όπως το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα, παράγει μεγάλη παγκόσμια επιρροή. Αντίθετα η Κίνα δεν έχει καταφέρει να δημιουργήσει ανάλογο πολιτισμικό επίπεδο.
Ως εκ τούτου, συμπεραίνεται ότι η ρητορική της «παρακμιακής δύναμης» του Σι, είναι μάλλον ευσεβής πόθος παρά στρατηγική ανάλυση. Άλλωστε και ο ίδιος παραδέχτηκε, ότι η Κινεζική οικονομία αντιμετωπίζει πλήθος προβλημάτων.
Του Απόστολου Τσιμογιάννη
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι Υποστράτηγος (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος Ελλ. Εταιρίας Logistics.
