Όλη αυτή η δημοσιότητα των ημερών με το Ρωσικό αεροπλανοφόρο «Κουσνέτσοφ», που ξεκίνησε από την Βαλτική και πλέον βρίσκεται για σειρά συντηρήσεων εκπαίδευσης στα Ελληνικά νερά του Αιγαίου, αλλά και ο ανταγωνισμός αεροπλανοφόρων ΗΠΑ – Ρωσίας για την σύγκριση δυνατοτήτων και τελικά πλεονεκτημάτων στο χώρο της Μεσογείου και ευρύτερα, με κυριότερο σημείο αναφοράς βέβαια, τον πόλεμο στην Συρία κατά του ISIS και την προσπάθεια προβολής ισχύος, που θα επηρεάσει τις διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν μετά την διαφαινόμενη ήττα του ISIS, μας έφεραν στο νου τα Ελληνικά αεροπλανοφόρα.
Ίσως κάποιοι ενδεχομένως να αναρωτηθούν, έχει η Ελλάδα αεροπλανοφόρα … Μα φυσικά και έχει, όπως άλλωστε κατά καιρούς έχουν αναφέρει σημαντικοί αναλυτές αλλά και στρατιωτικοί, τα καλύτερα αεροπλανοφόρα τα έχει η Ελλάδα και είναι τα νησιά της, με κορυφαία τόσο την Κρήτη όσο και την Κύπρο και ασφαλώς όλα τα νησιά του Αιγαίου, που το καθένα έχει την ιδιαίτερη αξία και σημασία του. Αυτά τα νησιά – αεροπλανοφόρα, αποτελούν έναν εθνικό πλούτο που η Ελλάδα και η Κύπρος διαχρονικά δεν έχουν εκμεταλλευτεί όπως θα έπρεπε. Δηλαδή παραχωρήθηκαν βάσεις στην Σούδα στους αμερικανούς με ανταλλάγματα του τύπου, να συντηρούνε το ηλεκτρικό δίκτυο και να αλλάζουνε καμιά καμένη λάμπα … Όσο για την Κύπρο ακόμα χειρότερα, εκεί τις αποκαλούν και κυρίαρχες βάσεις, δηλαδή κάτι σαν Βρετανική κυριαρχία, αφού κανείς δεν μπορεί να μπει χωρίς άδεια. Όσο για το κόστος στην Κύπρο ακόμα το ψάχνουμε από το 1960 όταν δηλώθηκε ότι θα συμβάλλουν στην Κυπριακή οικονομία. Τώρα αν συμβολή είναι να εργάζονται εκεί κάποιοι κηπουροί και υδραυλικοί … εντάξει τότε όλα καλά !!!
Έτσι, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πρόσφατες δηλώσεις αξιωματικών του Ναυτικού των ΗΠΑ για τις δυνατότητες της Σούδας αλλά και γενικότερα την Κρήτη, που περιλαμβάνονται σε δημοσίευμα της Υπηρεσίας Νέων Ναυτικού (NNS: Navy News Service) που αναρτήθηκε στη διαδικτυακή πύλη του Ναυτικού των ΗΠΑ. Συγκεκριμένα, ο πλοίαρχος F. Byron Ogden, διοικητής της Ομάδας Ετοιμότητας Αμφιβίων (ARG: Amphibious Ready Group) Wasp δήλωσε: «Ο κόλπος της Σούδας αποτελεί πολύ σημαντικό στρατηγικό λιμένα τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για όλα τα ναυτικά του NATO. Η δυνατότητα να ελλιμενιστούμε σε μία τέτοια μεγαλειώδη εγκατάσταση στη Μεσόγειο για επισκευές και ανεφοδιασμό δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Το Wasp ARG διοικείται από τον διοικητή της 6ης Μοίρας Αμφιβίων (Commander, Amphibious Squadron 6) και αποτελείται από τα πλοία αμφιβίων επιχειρήσεων USS Wasp LHD 1, USS Whidbey Island LSD 41 και USS San Antonio (LPD 17) καθώς και την 22η Εκστρατευτική Μονάδα Πεζοναυτών (22nd MEU: Marine Expeditionary Unit) που επιβαίνει σε αυτά (περίπου 2.500 πεζοναύτες και ναύτες).
Επίσης πριν από λίγα χρόνια, Έλληνας αξιωματούχος μετέβαινε στη βάση της Σούδας συνοδευόμενος από Αμερικανούς. Καθώς πλησίαζαν, ένας από τους αμερικανούς γύρισε προς το μέρος του Έλληνα συναδέλφου του και του είπε, «Φθάνουμε στο αεροπλανοφόρο “Κρήτη», θέλοντας να δείξει την τεράστια στρατηγική σημασία που αποδίδει η υπερδύναμη στη Σούδα. Η βάση χρησιμοποιήθηκε άλλωστε εκτενώς από τους Αμερικανούς στις επιχειρήσεις τους εναντίον του Ιράκ τόσο το 1991 όσο και το 2003, στον πόλεμο του Αφγανιστάν, αλλά και στις επιχειρήσεις κατά του Καντάφι στην Λιβύη.
Γύρω από το καθεστώς της βάσης όμως υπάρχει ένα μυστήριο. Ποιος έχει τον έλεγχο; Τι ακριβώς δικαιώματα έχουν οι Αμερικανοί ή το ΝΑΤΟ και πού; Ποια η διαφορά ανάμεσα στο ναυτικό και στο αεροπορικό κομμάτι της βάσης. Η γενική συμφωνία που διέπει το καθεστώς της βάσης της Σούδας είναι η Μutual Defence Cooperation Αgreement που υπεγράφη το 1990. Σε αυτό το πλαίσιο συμφωνήθηκε η παραχώρηση ναυτικών και αεροπορικών διευκολύνσεων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η συμφωνία έχει συμπληρωθεί έκτοτε από διάφορα Μνημόνια Κατανόησης (ΜoUs) επί διαφόρων ειδικότερων ζητημάτων.
Το «καμάρι» των ναυτικών εγκαταστάσεων της Σούδας είναι το περίφημο κρηπίδωμα Κ-14. Κατασκευασμένο με κονδύλια του ΝΑΤΟ, το Κ-14 μπορεί να φιλοξενήσει αεροπλανοφόρο. Το μήκος του υπολογίζεται περίπου 300 μέτρα και το πλάτος του περίπου 100 μέτρα. Αυτό το στοιχείο προσφέρει συγκριτικό πλεονέκτημα στη Σούδα, καθώς πρόκειται για τη μοναδική τέτοια εγκατάσταση στη Μεσόγειο.
Στο αεροπορικό κομμάτι της βάσης, οι Αμερικανοί διατηρούν δικό τους τμήμα, που το διοικούν αποκλειστικά οι ίδιοι, εντός της 115 Πτέρυγας Μάχης της Πολεμικής Αεροπορίας. Εκεί μπορούν να φιλοξενηθούν όλοι οι τύποι αεροσκαφών, από μαχητικά ως και μεταγωγικά C-130.
Στη Σούδα υπάρχει επίσης ένα από τα ελάχιστα ανά τον κόσμο κέντρα Foracs. Πρόκειται για κέντρο στο οποίο επισκευάζονται τα ηλεκτρονικά συστήματα πολεμικών πλοίων όταν αυτά απομαγνητίζονται και αποσυντονίζονται. Ανάλογες δυνατότητες υπάρχουν σε ελάχιστες χώρες, όπως οι ΗΠΑ και η Γαλλία. Δεν πρέπει επίσης να λησμονείται και το Πεδίο Βολής Κρήτης, χώρες χρήστες του οποίου είναι η Ελλάδα, το Βέλγιο, η Γερμανία και η Ολλανδία, χωρίς να αποκλείεται η ενοικίαση του και σε άλλα νατοϊκά κράτη. Επίσης από το 2003 λειτουργεί στη Σούδα το Κέντρο Εκπαίδευσης και
Επιχειρήσεων Ναυτικής Αποτροπής (ΚΕΝΑΠ) και πολύ πρόσφατα λειτούργησε και Διεθνές Σχολείο Ανάλυσης Πληροφοριών με συμμετοχή 18 κρατών.
Έναντι όλων αυτών λοιπόν οι ΗΠΑ πληρώνουν μόνο για την συντήρηση των εγκαταστάσεων που χρησιμοποιούν, ενώ στο πλαίσιο των ανταλλαγμάτων συνέδραμαν στον εκσυγχρονισμό του τοπικού Ναυτικού Νοσοκομείου !!!
Όσο για το θέμα των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο εκτείνεται σε βάθος 60 χρόνων και επεχειρήθη από μέρους των Βρετανών να καταστεί περίπλοκο και δυσεπίλυτο μέσα από την Συνθήκη Εγκαθίδρυσης (ΣΕ) της Κυπριακής Δημοκρατίας (ΚΔ). Η εξασφάλιση άτεγκτων όρων μόνιμης Βρετανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Κύπρο γίνεται με ένα κεκαλυμμένο και ύπουλο θα έλεγε κανείς τρόπο. Από την μια αναφέρεται στην ΣΕ ότι δεν είναι πρόθεση του Ηνωμένου Βασιλείου να ιδρύσει «κράτος εν κράτει», έχοντας εξασφαλίσει την παρουσία των Βάσεων τους στο διηνεκές. Από την άλλη όμως, η δεδηλωμένη άρνηση τέτοιας πρόθεσης αυτομάτως αναιρείται από την φύση και την δομή την οποία οι Βρετανοί επιδίωξαν να δώσουν στις Βάσεις τους. Τις ονόμασαν και τις δόμησαν ως «κυρίαρχες». Ο όρος «κυρίαρχος» αποδίδεται μόνο σε κρατικές οντότητες. Αν και κατά το γράμμα της ΣΕ οι ΒΒ δεν είναι κράτος, επιδιώκεται κατ’ ουσίαν να είναι μέσα από την λειτουργία μιας ολοκληρωμένης κρατικής διοίκησης, η οποία εμπερικλείεται στην όλη δομή της ούτω καλούμενης Διοίκησης των Κυριάρχων Περιοχών Βάσεων – ΔΚΠΒ (Sovereign Base Area Administration – SBAA). Η ΔΚΠΒ είναι δηλαδή στην πράξη προτεκτοράτο του Ηνωμένου Βασιλείου. Άλλωστε οι ίδιοι οι Βρετανοί ονομάζουν την διοίκηση αυτή και λοιπά άλλα απομεινάρια της άλλοτε κραταιάς τους Αυτοκρατορίας (δεκαεπτά στο σύνολο), «υπερπόντιες εξαρτώμενες περιοχές».
Έναντι αυτών η Κύπρος λαμβάνει την πρόθεση των Βρετανών να συνδράμουν οικονομικά την ΚΔ κάτι που βέβαια αναμένεται εδώ και 53 χρόνια, ειδικά κατά την πρόσφατη οικονομική Κυπριακή κρίση η αμνησία τους επιδεινώθηκε πολύ ανησυχητικά.
Θεωρούμε ότι δεν είναι τελικά υπερβολή να πούμε ότι τα καλύτερα ελληνικά αεροπλανοφόρα τα έχουμε χαρίσει σε Άγγλους και Αμερικάνους, όμως τώρα που εμφανίστηκε να ενδιαφέρεται και ο Ρωσικός στόλος για ελλιμενισμό και ευκολίες, δίνεται μια μεγάλη ευκαιρία στην πολιτική και στρατιωτική ηγεσία να δούνε όλο το θέμα από την αρχή πιο προσεκτικά, ώστε να εξυπηρετηθούν σημαντικά τα Ελληνικά συμφέροντα και να εκμεταλλευτούμε επιτέλους το γεωπολιτικό αυτό χάρισμα που έχουμε σαν χώρα.
Χρήστος Καλογερόπουλος – Βαλκάνιος
Στρατηγικός Αναλυτής
Εξειδικευμένος σε Θέματα Διεθνούς Ασφάλειας
στη ΝΑ Μεσόγειο
