Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Στον απόηχο της προβληματικής επίδοσης του Ρωσικού στρατού στη Γεωργία τον Αύγουστο του 2008, η Μόσχα διοχέτευσε διοικητικούς και οικονομικούς πόρους στον στρατό. Μάταια. Σε μια έκθεση του 2020, η Υπηρεσία Ερευνών του Κογκρέσου προσδιόρισε τους κύριους τομείς του Ρωσικού υπουργείου άμυνας για μεταρρύθμιση: εκσυγχρονισμός στρατιωτικού εξοπλισμού, βελτίωση της ετοιμότητας μάχης και του συντονισμού μεταξύ των κλάδων και υπηρεσιών, διοίκηση και έλεγχος, ηλεκτρονικός πόλεμος, στρατολόγηση επαγγελματιών στρατιωτών, αλλαγές στη δομή των δυνάμεων ως και διαρκή βελτίωση στην επιμελητεία. Πολλοί ‘παρατηρητές και θεωρητικολόγοι” (και στην χώρα μας) πίστευαν ότι οι Ρωσικές ένοπλες δυνάμεις είχαν γίνει πολύ πιο ισχυρές και βελτιωμένες , οδηγώντας τους να υποστηρίζουν λαθεμένα και χωρίς βάθος πληροφοριών ότι η μικρότερη και χαμηλότερης τεχνολογίας στρατιωτική δύναμη της Ουκρανίας θα ηττηθεί πολύ γρήγορα στις πρώτες ημέρες του πολέμου. Οι θλιβερές στρατιωτικές επιδόσεις της Ρωσίας στην Ουκρανία απέδειξαν όχι μόνο ότι απέτυχε η Μόσχα να επιτύχει αρκετές από τις προτεραιότητές της, αλλά και ότι αγνόησε τα βασικά επικυρίαρχα δομικά στοιχεία που είναι κρίσιμα για την αποτελεσματική λειτουργία και συντονισμό των στρατιωτικών δυνάμεων. Αυτή η τραγική εικόνα εμφανίζεται τώρα στα πεδία μάχης της Ουκρανίας, όπου οι επιδόσεις της δεν είναι καλύτερες από την Τσετσενία του 1999 και τη Γεωργία του 2008.
Η Ρωσία, όπως και οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα, έχουν “ερωτευτεί” την τεχνολογία. Η Μόσχα και το Πεκίνο ειδικά ανακοινώνουν θριάμβους σε τεχνολογίες συμπεριλαμβανομένων πυρηνικών πλατφορμών μεσαίου βεληνεκούς, υπερηχητικούς πυραύλους, προηγμένης τεχνολογίας τορπίλες, αεροσκάφη στέλθ και τεθωρακισμένα οχήματα πολλά εκ των οποίων είναι στη σφαίρα του ποθητού και της φαντασίας. Χώρες όπως οι ΗΠΑ έχουν τους πόρους για να πληρώσουν τόσο για την τεχνολογία όσο και για την εκπαίδευση και την επιμελητεία. Η Ρωσία φαίνεται να έχει δώσει προτεραιότητα στο ένα σε βάρος του άλλου. (δηλαδή σε τεχνολογικούς τομείς συγκλίνοντες με προπαγανδιστικές “εκλάμψεις”)
Και δεδομένου ότι τα δημόσια σχόλιά τους αναφορικά με την επιτυχία(!) των στρατιωτικών τους μεταρρυθμίσεων είναι τόσο ολοφάνερα αναληθή, θα πρέπει οι σοβαροί και υπεύθυνοι αναλυτές να αμφισβητούν και τις ισχυριζόμενες προόδους τους στην τεχνολογία, όπως για τα υπερηχητικά οπλικά συστήματα. Ένας τομέας όπου έχει επικεντρωθεί η Ρωσία είναι τα πυραυλικά και ιδιαίτερα τα πυρηνικά-συμβατικά συστήματα μεσαίου βεληνεκούς όπως το Iskander καθώς και τα κατευθυνόμενα πυρομαχικά ακριβείας (PGM) όπως το Kalibr. Λένε ότι ανέπτυξαν τον υπερηχητικό πύραυλο Kinzal στην Ουκρανία, ωστόσο, τα πυρομαχικά στο βίντεο που κυκλοφόρησαν σαφώς δεν ταξιδεύουν με πάνω από 3.800 mph (η πιο αργή ταχύτητα που θεωρείται ως υπερηχητική). Η απόδοσή τους ήταν θλιβερή. Οι ειδικοί θα θυμούνται όταν οι Ρώσοι εκτόξευσαν 26 Kalibrs από πλοία στην Κασπία Θάλασσα με στόχους στη Συρία το 2016 και οι τέσσερις κατέληξαν στο Ιράν, χωρίς καν να πλήξουν τη Συρία.
Η πρόσφατη ανάλυση δείχνει ότι τα Ρωσικά PGM έχουν ποσοστό αποτυχίας 60%, ενώ άλλες αναλύσεις δείχνουν ότι οι Ρώσοι χρησιμοποιούν βόμβες στην Ουκρανία επειδή εξαντλούνται από PGM, γεγονός που αποδεικνύει «ανεπαρκείς Ρωσικές επενδύσεις σε PGM» Αυτός ο Ρωσικός εκσυγχρονισμός θα μπορούσε να χαρακτηριστεί οριακή επιτυχία. Ένας άλλος τομέας που οι Ρώσοι ισχυρίστηκαν ότι έκαναν βελτιώσεις είναι η ικανότητα διοίκησης και ελέγχου (C2), εστιάζοντας εκ νέου στον τρόπο οργάνωσης και χρήσης σύγχρονων και ασφαλών συστημάτων επικοινωνιών.
Ένα νέο σύστημα στρατιωτικής περιοχής δημιουργήθηκε για να μετατοπίσει την έμφαση σε τακτικό επίπεδο από τη μεραρχία στην ταξιαρχία, αντιγράφοντας την Αμερικανική καινοτομία της χρήσης ομάδων μάχης ταξιαρχιών ως κύριες τακτικές μονάδες ελιγμών. Ταξιαρχίες αναδιοργανώθηκαν επίσης για να δημιουργηθούν Τακτικές Ομάδες Ταγμάτων (BTGs) όπου το πρώτο τάγμα σε κάθε ταξιαρχία αποτελείται από επαγγελματίες, κάτι που τους επιτρέπει να αναπτύσσονται γρήγορα και (θεωρητικά) να πολεμούν ικανοποιητικά. Δυστυχώς, αν οι περισσότεροι επαγγελματίες είναι συγκεντρωμένοι στην πρώτη μονάδα και στη συνέχεια έχουν σημαντικές απώλειες κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, το μόνο που απομένουν να εμπλακούν είναι οι στρατεύσιμοι,οι έφεδροι ως και το άλλο προσωπικό δεύτερης βαθμίδας, κάτι που δεν προμηνύει να φέρει θετικά αποτελέσματα.
Επικοινωνίες- υποστήριξη
Το άλλο σημαντικό πρόβλημα που έχουν είναι οι ασφαλείς επικοινωνίες. Οι Ουκρανοί έχουν “σκοτώσει” επτά Ρώσους στρατηγούς και αρκετούς συνταγματάρχες επειδή οι Ρώσοι χρησιμοποιούν κινητά τηλέφωνα (πολιτών) σε μια προσπάθεια να παρέχουν (Διοίκηση και Έλεγχο) στο μπροστινό άκρο της περιοχής μάχης. Αυτός είναι ένας πολύ απλός τρόπος για να δουν οι Ουκρανοί πού βρίσκονται οι ανώτεροι αξιωματικοί και να τους στοχοποιήσουν. Αυτή η αποτυχία δείχνει ότι οι Ρώσοι δεν έχουν επενδύσει αρκετά στην παροχή ασφαλών στοιχείων C2 στις δυνάμεις τους
Επιπλέον, οι Ρώσοι δεν έχουν την ικανότητα συντονισμού μεταξύ διαφορετικών μονάδων: οι BTG προς BTG, δυνάμεις πρώτης γραμμής με δυνάμεις υποστήριξης (συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης πυρός) και εδάφους προς αέρα είναι μόνο μερικοί από τους τομείς όπου οι Ρώσοι έχουν υποστεί σημαντικά πλήγματα.. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2010, οι Ρώσοι ανακοίνωσαν περήφανα μια στροφή από μια δύναμη στρατεύσιμων σε ένοπλες δυνάμεις επανδρωμένες από επαγγελματίες, μαζί με ένα σχετικά εισαγόμενο βελτιωμένο, σώμα Υπαξιωματικών.. Ένα ικανό σώμα Υπαξιωματικών είναι αυτό που κάνει τους πιο αποτελεσματικούς στρατούς στον κόσμο να λειτουργούν σε τακτικό επίπεδο. Δυστυχώς για τους Ρώσους, το σύστημά τους έχει σχεδιαστεί για να αποτρέπει ακριβώς αυτό. Οι εξουσιοδοτημένοι υπαξιωματικοί πρέπει να έχουν πληροφορίες και να μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις ενώ ηγούνται. Το Ρωσικό σύστημα βασίζεται στον αυστηρό έλεγχο των πληροφοριών και σε εξαιρετικά συγκεντρωτική λήψη αποφάσεων.
Ένας από τους σημαντικότερους τομείς που έπρεπε να αλλάξουν οι Ρώσοι μετά το 2008 ήταν τα logistics(διοικητική μέριμνα) . Αλλά για άλλη μια φορά, οι ένοπλες δυνάμεις της Ρωσίας αντιμετωπίζουν δυσκολίες με τον ανεφοδιασμό, με αποτέλεσμα πολλές μηχανοκίνητες μονάδες να παραμένουν στην άκρη του δρόμου χωρίς καύσιμα. Ο υπογράφων συνεργάστηκε πριν χρόνια (σε μία μελέτη ενός Νατοϊκού στρατηγείου) με έναν Λιθουανό υποστράτηγο που υπηρετούσε στο Ανώτατο Στρατηγείο των Συμμαχικών Δυνάμεων του ΝΑΤΟ στη Μονς του νοτίου Βελγίου και είχε υπηρετήσει στον πρώην Σοβιετικό στρατό πριν από την πτώση του Τείχους το 1989-1990.
Σημείωσα ότι οι Σοβιετικοί θα χρησιμοποιούσαν τις υπάρχουσες μονάδες και θα τις έστελναν σε μάχη μέχρι που θα γίνονταν μαχητικά αναποτελεσματικά. Στη συνέχεια, ο στρατός θα έστελνε νέες μονάδες για να υποστηρίξει τομείς που είχαν επιτυχία αντί να ανασυνθέσει τις κατεστραμμένες μονάδες δίνοντάς τους φρέσκα όπλα, πυρομαχικά και ανθρώπους. Αυτό μπορεί να ήταν βιώσιμο κατά τη σοβιετική περίοδο, όταν είχαν μια πολύ μεγάλη χερσαία δύναμη και συμμάχους του Συμφώνου της Βαρσοβίας για να παρέχουν πρόσθετες δυνάμεις. Με 850.000 εν ενεργεία δυνάμεις, ο σύγχρονος Ρωσικός στρατός δεν είναι αρκετά μεγάλος για να διεξάγει μεγάλης κλίμακας επιθετικές επιχειρήσεις και να καταλάβει εδάφη χωρίς την ανασύσταση μονάδων, ειδικά καθώς οι καλύτεροι στρατιώτες του ήταν δυσανάλογα συγκεντρωμένοι στα BTG που αρχικά στάλθηκαν σε μάχη και δέχθηκαν καταιγιστικά πλήγματα από τους Ουκρανούς
Τι πήγε στραβά για τους Ρώσους; Ένα σημαντικό πρόβλημα είναι η διαφθορά. Παρόλο που η Ρωσική Ομοσπονδία διένειμε πόρους για να ενημερώσει τον στρατό (μόνο το κρατικό πρόγραμμα εξοπλισμών του 2010 επένδυσε περίπου 626 δισεκατομμύρια δολάρια από το 2010-20), μεγάλο μέρος αυτών των χρημάτων εξαφανίστηκε στα άπληστο όργανα του Ρωσικού κράτους, κυρίως των ολιγαρχών και των siloviki δηλαδή των επικεφαλής της κρατικής ασφάλειας και των μυστικών υπηρεσιών που διοικούν την κυβέρνηση για λογαριασμό του Πούτιν.
Η αναλυτής Πωλίνα Μπελιάκοβα της Σχολής Φλέτσερ έκανε μια εις βάθος ανασκόπηση αυτής της διαφθοράς και λέει ότι τόσο ο εξοπλισμός όσο και η επιμελητεία υπέφεραν πάρα πολύ . Το κόστος είναι δύσκολο να εξακριβωθεί , αλλά ορισμένες εκτιμήσεις υποδηλώνουν ότι έως και το 40% των στρατιωτικών κεφαλαίων έχει κλαπεί. Ρωσικά δημοσιεύματα ανέφεραν ότι το προσωπικό τρέφεται με μικρές ποσότητες σάπιων τροφίμων από εργολάβους των οποίων η συμπεριφορά προφανώς “ευλογείται” από το υπουργείο άμυνας. Είναι δίκαιο να πούμε ότι οι Ρωσικές στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις ήταν μια καταστροφή, και όχι μόνο, για τη Ρωσία. Η αποτυχία τους σημαίνει ότι το Κρεμλίνο μπορεί να πετύχει μόνο αν υποχωρήσει και ενεργήσει βάσει των παλιών δογμάτων του 20ου αιώνα με την εφαρμογή της συντριπτικής ισχύος πυρός σε έναν στόχο, όπως σε μια Ουκρανική πόλη(πχ Μαριουπολη) και συνεπώς την κατάληψη των ερειπίων με χερσαίες δυνάμεις.Αυτά τα είδαμε στο Γκρόζνι της Τσετσενίας και σε Χαλέπι-Χομς στη Συρία.
