…
Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Από κοινωνικής οπτικής γωνίας , η Ρωσία και το Ιράν φαίνεται να έχουν λίγα κοινά. Για να το θέσω απλά, η Ρωσία είναι ένα κοσμικό πρώην κομμουνιστικό κράτος του οποίου οι πολίτες ντύνονται όπως θέλουν και λατρεύουν τη βότκα. Το Ιράν είναι μια ισλαμική θεοκρατία που αναγκάζει τις γυναίκες —με ξυλοδαρμό ή χειρότερα— να καλύπτουν τα μαλλιά και το σώμα τους και θέτει εκτός νόμου το αλκοόλ. Ωστόσο, και οι δύο είναι πρώην αυτοκρατορίες με ιστορία που τρέφουν τεράστια παράπονα, κομπλεξισμό ,ως και μίσος κατά της Δύσης. Και οι δύο είναι επιρρεπείς στην παράνοια και σε ατελείωτες θεωρίες συνωμοσίας που αφορούν τους ξένους που τυγχάνει να βρίσκονται στην επικράτειά τους , ενώ υποστηρίζουν αποσχιστές αντάρτες κατά μήκος της περιφέρειάς τους με στόχο να διαβρώσουν ή ακόμη και να διαλύσουν τα γειτονικά κράτη.
Οι Ρώσοι και οι Ιρανοί ηγέτες πιστεύουν από κοινού, ότι η Δύση επιδιώκει να ανατρέψει τα καθεστώτα τους και δεν την ενδιαφέρει αν η όποια εναλλακτική κατάσταση είναι το χάος. Αυτές οι θεωρίες συνωμοσίας είναι, φυσικά, χρήσιμες δικαιολογίες για να στηρίξουν την αυταρχική εξουσία και να δικαιολογήσουν τη βαρβαρότητα εναντίον του Ρωσικού και του Ιρανικού λαού και των γειτόνων τους. Έτσι, η προσπάθειά να υπερασπιστεί την επιθετικότητα της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας από τον περασμένο Φεβρουάριο, επικεντρώνεται στο ότι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη βλέπουν αυτή την πρώην Σοβιετική δημοκρατία(Ουκρανία) ως ένα είδος αεροπλανοφόρου,ένα πιθανό μελλοντικό μέλος του ΝΑΤΟ του οποίου τα όπλα μπορούν να στραφούν εναντίον της Μόσχας.
Στο μεταξύ οι Ιρανοί ηγέτες, εξακολουθούν να φωνάζουν «Θάνατος στην Αμερική» σαράντα τρία ολόκληρα χρόνια μετά την ανατροπή του φιλοαμερικανού Σάχη Μοχαμάντ Ρεζά Παχλαβί, και επιμένουν ότι οι ΗΠΑ τοποθετούνται απέναντι στο κληρικό κατεστημένο των Αγιατολλάχ, επειδή δεν αποδέχονται ένα «ανεξάρτητο» Ιράν.Κατά τη γνώμη τους φιλοαμερικανικά κράτη , όπως το Ισραήλ, στη Μέση Ανατολή ενεργούν αποσταθεροποιητικά κατά του Ιράν.
Οι πρόσφατες διαδηλώσεις στο Ιράν, με επικεφαλής τις γυναίκες σε όλη τη χώρα που διαμαρτύρονταν για την καταναγκαστική κάλυψη της κεφαλής ως και άλλες στερήσεις ελευθερίας από την Ισλαμική Δημοκρατία, αντιμετώπισαν τη σκληρότερη καταστολή στην περιφέρεια του Ιράν, όπως στα δυτικά στην επαρχία Κουρδιστάν – το σπίτι της MahsaJina Amini, την 22 ετών γυναίκα που πέθανε στις 16 Σεπτεμβρίου υπό την κράτηση της λεγόμενης “αστυνομίας ηθικής” ,και στη νοτιοανατολική επαρχία Sistan and Baluchistan, όπου περισσότεροι από 102 άνθρωποι σκοτώθηκαν από τις δυνάμεις ασφαλείας τις τελευταίες 40 ημέρες. Και οι δύο περιοχές είναι κατά πλειοψηφία Σουνίτες Μουσουλμάνοι, εκτός από το ότι είναι εθνικά μη Πέρσες και ιστορικά έχουν υποστεί διακρίσεις από την κυβερνώσα Περσική/Σιιτική πλειοψηφία.
Ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, έχει κατηγορήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ για την υποκίνηση των διαδηλώσεων και όχι για τη βαρβαρότητα του καθεστώτος του και την άρνηση των βασικών ελευθεριών. Στο μεταξύ, ο Βλαντιμίρ Πούτιν, αναζητά την παλιά Σοβιετική Ένωση και επιδιώκει να αναδημιουργήσει έναν «Ρωσικό κόσμο» που θα ενσωματώσει εκ νέου την Ουκρανία και άλλες περιοχές που έγιναν ανεξάρτητες το 1991. Ο Πούτιν και οι υποστηρικτές του υποδηλώνουν ότι η Δύση δεν αρκεί μόνο στην απομάκρυνση της Ουκρανίας, των χωρών της Βαλτικής και της Κεντρικής Ασίας πριν από τρεις δεκαετίες, όταν διαλύθηκε η Σοβιετική Ένωση αλλά θέλουν περισσότερα.
Πράγματι, ο Πούτιν εκτιμάται ότι χάνει τον πόλεμο που εξαπέλυσε στην Ουκρανία τον περασμένο Φεβρουάριο, ενώ περιφερειακά τμήματα που εξακολουθούν να βρίσκονται στη Ρωσία,( όπως η πλειονότητα της μουσουλμανικής Τσετσενίας ή της Ιγκουσετίας ή του Νταγκεστάν) μπορεί επίσης να επιδιώξουν μεγαλύτερη αυτονομία, αν όχι απόλυτη ανεξαρτησία, ισχυρίζονται ιδιωτικά οι υπερασπιστές. του πολέμου της Ουκρανίας. Μερικοί Ρώσοι λένε για επιστροφή σεμια «καιρό δυσκολιών», μετά την πτώση ενός αυταρχικού ηγεμόνα, όπως ο εμφύλιος πόλεμος που διέλυσε τη χώρα τους μετά την επανάσταση των Μπολσεβίκων του 1917. Αν φύγει ο Πούτιν, (λέει αυτή η γραμμή σκέψης) η Ρωσία θα πέσει επίσης στα κύματα και θα χαθεί..
Η αναρχία και ο εμφύλιος πόλεμος είναι επίσης πραγματικές ανησυχίες για τους Ιρανούς, ακόμη και εκείνους που επιδιώκουν απεγνωσμένα την πτώση του Ισλαμικού καθεστώτος. Οι κυβερνώντες στην Τεχεράνη επωφελούνται από αυτόν τον φόβο και την αβεβαιότητα για το τι θα τους ακολουθούσε αν ανατραπεί η θεοκρατική κλεπτοκρατία τους. Για χρόνια, τα παραδείγματα της Συρίας και του Ιράκ, με τις αιματηρές σεχταριστικές τους μάχες -εν μέρει, που υποκινούνται από το Ιράν- χρησιμοποιούνται ως “μπαμπούλες” για να κρατήσουν υπό έλεγχο την επιθυμία των Ιρανών για αλλαγή καθεστώτος. Η έλλειψη ηγεσίας της Ιρανικής αντιπολίτευσης, συμπεριλαμβανομένης της πολύ διχασμένης διασποράς στο εξωτερικό , τροφοδοτεί την προπαγάνδα της κυβέρνησης ότι το status quo, όσο απαίσιο κι αν είναι, είναι καλύτερο από ένα αιματηρό άγνωστο. (Στις 13 Οκτωβρίου, ο Πρόεδρος Ebrahim Raisi είπε σε μια σύνοδο κορυφής στο Καζακστάν, στην οποία συμμετείχε επίσης ο Πούτιν, ότι «Μετά την αποτυχία της Αμερικής στη στρατιωτικοποίηση και τις κυρώσεις, η Ουάσιγκτον και οι σύμμαχοί της έχουν καταφύγει σε νέα αποτυχημένη πολιτική της αποσταθεροποίησης» μέσω της ψηφοφορίας στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, η οποία ψήφισε με συντριπτική πλειοψηφία στις 12 Οκτωβρίου για την καταδίκη της Ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία)
Ίσως δεν είναι τόσο περίεργο που οι κυβερνήσεις της Ρωσίας και του Ιράν είναι τώρα αναμφισβήτητα πιο κοντά από ό,τι ήταν εδώ και αιώνες. Οι κληρικοί και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης φαινομενικά συγχώρεσαν τη Ρωσία για την κατάσχεση βασικών κομματιών της παλιάς Περσικής Αυτοκρατορίας τον 18ο και 19ο αιώνα και, αντ’ αυτού, βλέπουν μια προσοδοφόρα αγορά για Ιρανικά drones και άλλα προϊόντα. Η Ρωσία έχει επίσης αρχίσει να εκτιμά την ικανότητα του Ιράν να παρακάμπτει τις δυτικές κυρώσεις και να βρίσκει αγορές για πετρέλαιο με έκπτωση, ακόμα κι αν οι δύο ανταγωνίζονται για την ίδια Κινεζική αγορά. Ωστόσο, σε πρακτικούς όρους, η συνεργασία Ρωσίας-Ιράν δεν είναι ακόμη τρομερά ισχυρή. Εκτός από τα πολεμικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη Ιρανικής κατασκευής που χρησιμοποιεί η Ρωσία για καταστροφικές συνέπειες στην Ουκρανία, το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών εξακολουθεί να είναι ελάχιστο — αξίας μόλις 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2021. Το Ιράν έχει λάβει εγγυημένες προμήθειες Ρωσικού σίτου σε αντάλλαγμα για την αποτυχία του να καταδικάσει η επιθετικότητα του Πούτιν κατά της Ουκρανίας, αλλά οι περισσότεροι Ιρανοί εξακολουθούν να μην εκτιμούν τη Ρωσία.
Αν οι κυβερνώντες κληρικοί κοιτάζουν βόρεια και ανατολικά, οι Ιρανοί εξακολουθούν να κοιτάζουν προς τη Δύση, όπου ζουν τα περισσότερα μέλη της Ιρανικής διασποράς. Η περιφρόνηση που διαδηλώνουν καθημερινά οι νεαροί Ιρανοί για τους εξαθλιωμένους ηγεμόνες τους είναι έκδηλη και ο φόβος για το τι μπορεί να ακολουθήσει την Ισλαμική Δημοκρατία φαίνεται να μειώνεται. Στη Ρωσία, εν τω μεταξύ, νέοι άνδρες -ειδικά αυτοί με τεχνοκρατικές ικανότητες- ψήφισαν εναντίον του Πούτιν , αποφεύγοντας την επιστράτευση για την «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» στην Ουκρανία. Σε μέρη όπως η Τουρκία και η Γεωργία, είναι πιθανό να συναντήσουν Ιρανούς που έχουν επίσης εγκαταλείψει την θεοκρατική απολυταρχία και επιδιώκουν μεγαλύτερη προσωπική ελευθερία. Στην εξορία και όχι στην Πουτινική πολιτεία και το εκτρωματικό καθεστώς της Τεχεράνης , οι Ρώσοι και οι Ιρανοί μπορεί να βρουν περισσότερα κοινά από μια αμοιβαία γεύση για το δυνατό, γλυκό μαύρο τσάι που και οι δύο αποκαλούν “τσάι”
