Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος*
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Στο παρά κάτι αποφεύχθηκε τα χαράματα της περασμένης Δευτέρας πολεμικό επεισόδιο ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και τη Ρωσία, η οποία σφοδρότατα επιτίθετο επί 7 ημέρες στις περιοχές των ποτάμιων συνόρων Ουκρανίας-Ρουμανίας , και στην ευρύτερη περιοχή των λιμανιών της επαρχίας Οδησσού στις οποίες υπάρχουν τεράστιες αποθήκες σιτηρών , ως και άλλες εγκαταστάσεις.Το ΝΑΤΟ παρακολουθούσε από τις συνοριακές κωμοπόλεις της Ρουμανίας τους Ρωσικούς βομβαρδισμούς .Αμερικανοί και άλλοι Δυτικοί στρατιωτικοί και ειδικοί αναλυτές επεσήμαναν ,ότι “φθάσαμε πολύ κοντά σε μείζον επεισόδιο με απρόβλεπτες προεκτάσεις, αφού Ρωσικά drones καμικάζι κατέστρεψαν λιμενικές υποδομές σε εφαπτόμενες διασυνοριακές περιοχές” ενώ και η γειτονική φιλοδυτική Μολδαβία εξέφρασε τις έντονες ανησυχίες για κλιμάκωση της έντασης .
Το ΝΑΤΟ παρακολουθούσε όλα αυτά από τις Βρυξέλλες ως και από τα Συμμαχικά στρατηγεία σε Νάπολι, Μονς και Μπρούνσουμ(Ολλανδία) ενώ ανώτατοι πολιτικοί και στρατιωτικοί κύκλοι διατηρούσαν την ψυχραιμία τους.Καθώς η Μόσχα ενίσχυσε τις αεροπορικές, πυραυλικές και θαλάσσιες επιχειρήσεις της κατά μήκος της νοτιοανατολικής Ουκρανίας τον τρέχοντα μήνα, σε απόρρητες εκθέσεις της η Συμμαχία έχει κατ αρχήν αυξήσει την “ευαισθητοποίηση’ της για τις κλιμακούμενες και αυξανόμενες απειλές αναφορικά με την ασφάλεια κατά μήκος των συνόρων Ρουμανίας-Ουκρανίας, αλλά δεν επιχείρησε να αποτρέψει τις Ρωσικές αεροπυραυλικές επιδρομές μόλις 350 μέτρα(!) από το έδαφος ενός κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ(!).Η Ρωσία εξαπέλυσε ένα κύμα επιδρομών με drones καμικάζι εναντίον εγκαταστάσεων διαχείρισης εμπορευμάτων στις πόλεις-λιμάνια του Ουκρανικού τμήματος του ποταμού Δούναβη,( Iζμαίλ , Ρένι και Kάλι) . Αυτή η σφοδρή επίθεση άνοιξε “τρύπες σε σιλό”, πυρπόλησε τόνους αποθηκευμένων σιτηρών και κατέστρεψε τον εξοπλισμό του λιμανιού(ειδικά του Ρένι) . Οι εκρήξεις που προέκυψαν από διασκορπισμένα μέταλλα τραυμάτισαν αρκετούς ανθρώπους , ενώ κατέστρεψαν τμήμα του εξοπλισμού αποθηκών σιτηρών, σύμφωνα με δήλωση της Νότιας Επιχειρησιακής Διοίκησης της Ουκρανίας.
Η επιδρομή με drones σηματοδότησε την πρώτη φορά στον 18 μηνών πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία ,όπου το Κρεμλίνο επιτέθηκε σε Ουκρανικά παραποτάμια λιμάνια, σε μια γεωγραφική επέκταση , ως και κλιμάκωση του συνεχιζόμενου βομβαρδισμού με πυραύλους και drones κατά της μεγάλης και ιστορικής Ουκρανικής πόλης-λιμάνι της Οδησσού, στη Μαύρη Θάλασσα. Τα τρία λιμάνια του Δούναβη ήταν, μέχρι τα πρόσφατα Ρωσικά χτυπήματα, οι μόνες οδοί μέσω των οποίων η Ουκρανία εξακολουθούσε να εξάγει σιτηρά δια θαλάσσης. Ο πρόεδρος της Ρουμανίας Κλάους Γιοχάνες σε δήλωση της 24ης Ιουλίου καταδίκασε τις επιθέσεις του Ρωσικού στρατού στα λιμάνια του Δούναβη της Ουκρανίας, αποκαλώντας τη ως επικίνδυνη «κλιμάκωση». Οι εικόνες ενός Ρωσικού drone Shahed που πλήττει το λιμάνι Iζμαίλ και εκρήγνυται σε μια τεράστια πορτοκαλί φλόγα, καλυφτήκαν τηλεοπτικά από τη Ρουμανική πλευρά του Δούναβη, και κοινοποιήθηκαν ευρέως στα Ρωσικά, Ουκρανικά και Ρουμανικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης.Αρκετές ώρες μετά τις επιθέσεις, δεν φάνηκε να υπάρχει άμεση απάντηση του ΝΑΤΟ, αλλά “κινητοποιήση” των πολυεθνικών δυνάμεων και επιτελείων (επιπέδου σώματος, μεραρχίας και ταξιαρχίας) που σταθμεύουν σε Βουκουρέστι , Κράιοβα και Σίμπιου υπό Ρουμανική διοίκηση.
Οι διεθνείς πλατφόρμες παρακολούθησης πτήσεων ανέφεραν ότι ένα Αμερικανικό ελικόπτερο AH-64E Apache με το διακριτικό «Hunt32» πέταξε στον εναέριο χώρο της ανατολικής Ρουμανίας περίπου 30 χιλιόμετρα από τα Ουκρανικά σύνορα και την πόλη του λιμανιού Ρένι, ώρες μετά τη Ρωσική επίθεση. Τα αεροσκάφη αναγνώρισης του ΝΑΤΟ μεγάλης εμβέλειας πετούν συνήθως κοντά στα Ουκρανικά σύνορα και πάνω από διεθνή ύδατα στη Μαύρη Θάλασσα. Οι πτήσεις επιτήρησης από μαχητικά αεροσκάφη του ΝΑΤΟ κοντά στις Ουκρανικές τοποθεσίες που επλήγησαν από Ρωσικούς βομβαρδισμούς, είναι σχετικά συχνές . Η πιο πρόσφατη άσκηση του ΝΑΤΟ κοντά στην Ουκρανία, ήταν η Poseidon 2023 που διεξήχθη από τις 14 έως τις 21 Ιουλίου στη δυτική Μαύρη Θάλασσα. Η άσκηση, είναι ετήσια , και φιλοξενείται εναλλάξ από τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, ενώ επικεντρώθηκε από κοινού σε ναυτική εκπαίδευση για τον εντοπισμό και τη σάρωση θαλάσσιων ναρκών. Φέτος συμμετείχε στρατιωτικό προσωπικό από το Βέλγιο, τη Βουλγαρία, τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ιταλία, τη Ρουμανία, την Τουρκία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ.
Οι Ρωσικές επιθέσεις στα ποτάμια λιμάνια της Ουκρανίας έγιναν τέσσερις ημέρες μετά τη λήξη της άσκησης του ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με πληροφορίες του υπογράφοντα από τη Ρουμανία η άσκηση του 2023 δοκίμασε τη φρεγάτα του Ρουμανικού ναυτικού Regina Maria στο να ενταχθεί σε ένα μόνιμο ναυτικό πλαίσιο που ονομάζεται Δύναμη Αντίδρασης του ΝΑΤΟ, με τις συγκεκριμένες αποστολές εκκαθάρισης ναρκών ως και εξουδετέρωσης πυρομαχικών που δεν έχουν εκραγεί. Εικόνες που μεταδόθηκαν από το τηλεοπτικό κανάλι Dogrogea της Ρουμανίας έδειχναν Ρουμάνους δύτες να καταγράφουν εκπαιδευτικές νάρκες, ελικόπτερα Puma να πραγματοποιούν περιπολίες και αποστολές έρευνας και διάσωσης, ενώ πολεμικά πλοία των ΗΠΑ και άλλων Νατοϊκών κρατών έκαναν ελιγμούς με τα αντίστοιχα Ρουμανικά σε ύδατα ανοιχτά της Μαύρης Θάλασσας, κοντά στο λιμάνι της πόλης Κωστάντζας
Ο αντιναύαρχος του Ρουμανικού ναυτικού Cornel-Eugen Cojcocaru είπε ότι μια βασική αποστολή για τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ κατά μήκος της ακτής της Μαύρης Θάλασσας της Ρουμανίας είναι η διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας για την εμπορική ναυτιλία .Ο Nicole Creţu, διοικητής ενός πολύ σημαντικού κόμβου αεροπορικών επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ στην 57η Αεροπορική Βάση Mihail Kogălniceanu, είπε ότι το αεροδρόμιο φιλοξενούσε ήδη δεκάδες στρατιωτικά αεροσκάφη των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων επιθετικών ελικοπτέρων AH-64 Apache, μεταφορικών ελικοπτέρων UH-60 και CH-47, ως και αεροσκαφών ηλεκτρονικού πολέμου -παρακολούθησης . Ενισχύσεις από άλλα κράτη του ΝΑΤΟ για να συμμετάσχουν στην αποστολή Ενισχυμένης Αεροπορικής Αστυνόμευσης και Περιπολίας της Ατλαντικής Συμμαχίας κατευθύνονταν στη συγκεκριμένη βάση , ενώ σύντομα η βάση θα φιλοξενεί μια μοίρα Ρουμανικών μαχητικών αεροσκαφών F-16 που αγοράστηκαν από τη Νορβηγία.
Πληροφορίες του υπογράφοντα από Αμερικανικές πηγές επισημαίνουν ότι το Βουκουρέστι θα αναβαθμίσει την αεράμυνα του με αντιαεροπορικά συστήματα πυραύλων Aegis Ashore που αναπτύσσονται επί του παρόντος κοντά στην πόλη Ντεβεσέλου της νοτιοανατολικής Ρουμανίας. Ένα ισχυρό Γαλλικό σύστημα αεράμυνας SAMP-T λειτουργεί επί του παρόντος εκ περιτροπής στην αεροπορική βάση Capul Midia στην ανατολική Ρουμανία. Μια ομάδα μάχης του ΝΑΤΟ στη Ρουμανία, υπό την ηγεσία της Γαλλίας, υποστηρίζεται και εκπαιδεύεται τακτικά με τις Γαλλικές, Ρουμανικές αεροπορικές δυνάμεις που πετούν, αντίστοιχα, μαχητικά Rafale, Eurofighter Typhoon και F-16.
Το κύμα των drones καμικάζι ήρθε μετά την απόρριψη του Κρεμλίνου στα μέσα Ιουλίου μιας συμφωνίας μεταφοράς σιτηρών που επέτρεπε σε Ουκρανικό πλοία να μεταφέρουν δημητριακά- τρόφιμα μέσω του παράνομα ισχύοντος αποκλεισμού του Ρωσικού ναυτικού στα λιμάνια της Ουκρανίας, με αντάλλαγμα την άδεια της Άγκυρας να μεταφερθούν Ρωσικά σιτηρά και λιπάσματα μέσω του Βοσπόρου. Οι παγκόσμιες τιμές σιταριού αυξήθηκαν κατά περίπου 5,5% μέχρι το απόγευμα της περασμένης Δευτέρας και κατά 2,6% το πρωί της Τρίτης. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές 29 φορτηγά πλοία είχαν αγκυροβολήσει κοντά στον κρίσιμο τερματικό σταθμό του λιμανιού Iζμαίλ της Ουκρανίας ενώ άλλα 3 στάθμευαν στα ανοιχτά της Ρένι επί του ποταμού Δούναβη.
Τι γίνεται με τους Ουκρανούς πιλότους και τα F-16
Η εκπαίδευση πιλότων F-16 στη Δανία έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει στην πτέρυγα μαχητικών Skrydstrup της Δανίας τον άλλο μήνα.Διάφορες/τελικές προετοιμασίες για τους πιλότους θα πρέπει να τελειώσουν. Ορισμένοι πιλότοι μαχητικών αεροσκαφών ως και η ηγεσία της Ουκρανικής πολεμικής αεροπορίας εμφανίζονται προβληματισμένοι λόγω της ασάφειας ως και της φαινομενικής έλλειψης συντονισμού όσον αφορά τις υποσχέσεις για F-16. Οι εκτιμήσεις για το πότε τα F-16 θα εκτελούν μάχιμες αποστολές υπερασπιζόμενοι την Ουκρανία κυμαίνονται από 5 μήνες ως ένα χρόνο. Σίγουρα δεν θα είναι εδώ μέχρι το τέλος του φθινοπώρου, όπως ήλπιζαν και αναφέρονταν από διάφορους πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες τόσο εντός της Ουκρανίας όσο και μεταξύ των συμμάχων υποστηρικτών της Ουκρανίας. Την τελευταία μιάμιση εβδομάδα υπήρξαν πιο στέρεες πληροφορίες σχετικά με την ένταξη του «Viper» [αυτό που οι πιλότοι αποκαλούν ανεπίσημα το F-16 «Fighting Falcon»] στην Ουκρανική πολεμική αεροπορία. Γνωρίζουμε τις τοποθεσίες των εκπαιδευτικών εγκαταστάσεων στη Δανία και τη Ρουμανία και το ότι τα αεροσκάφη αυτά προέρχονται από τη Δανία, τη Νορβηγία και την Ολλανδία.
Σε δηλώσεις και ανακοινώσεις τους που έγιναν τις τελευταίες δυο εβδομάδες από βασικούς παράγοντες του F-16 “Fighter Coalition” και άλλους εμπλεκόμενους εταίρους, δίνοντας χρονοδιαγράμματα μεταξύ Νοεμβρίου 2023 και Απριλίου 2024 το αργότερο.. Ο υπεξ των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν προειδοποίησε προχθές ότι οι παραδόσεις των F-16 θα μπορούσαν να διαρκέσουν «μήνες και μήνες» για να διαπιστωθεί ότι τα μαχητικά αεροσκάφη είναι κατάλληλα, αλλά η υποστήριξη της Αμερικής δεν αμφιταλαντεύεται και είναι δεδομένη. Ο Μπλίνκεν είπε ότι η στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ προς την Ουκρανία μέχρι στιγμής ήταν αυτή που χρειάζεται, η οποία μέχρι σήμερα περιλαμβάνει χερσαία οπλικά συστήματα. Υπερασπιζόμενος την καταλληλότητα και το ποσό της βοήθειας προς την Ουκρανία μέχρι στιγμής, ο Μπλίνκεν είπε “Κάθε βήμα στην πορεία εργαζόμαστε για να προσπαθήσουμε να φέρουμε στους Ουκρανούς αυτό που χρειάζονται, όταν το χρειάζονται,αλλά δεν είναι μόνο ο ίδιος ο εξοπλισμός. Είναι η εκπαίδευση, είναι η συντήρηση, είναι η ικανότητα χρήσης του σε επιχειρήσεις συνδυασμένων όπλων. Όλα αυτά χρειάζονται χρόνο” Ο Αμερικανός υπεξ πρόσθεσε ότι : “Αν λαμβανόταν μια απόφαση να προχωρήσουμε πραγματικά στα F-16 αύριο, θα περνούσαν μήνες και μήνες πριν τεθούν στην πραγματικότητα σε λειτουργία , η υποδομή των αεροδρομίων κατάλληλων για τα F-16 ως και η διασπορά που θα απαιτούνταν δεδομένων των επιθέσεων των Ρωσικών πυραύλων κρουζ και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών δεν έχει ακόμη πλήρως ρυθμιστεί .”
Η Μπάιντεν εκτιμά ότι τα μαχητικά αεροσκάφη F-16 θα φτάσουν στην Ουκρανία κοντά στα τέλη του τρέχοντος έτους, δήλωσε αναλυτής της USAF υποδεικνύοντας ότι οι Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν μια αίσθηση της επείγουσας ανάγκης να παραδώσουν τα πολεμικά αεροσκάφη το συντομότερο δυνατό. Ωστόσο, ο Λευκός Οίκος και το Πεντάγωνο δεν έχουν ακόμη εγκρίνει καθολικά το πλήρες εκπαιδευτικό πρόγραμμα, το οποίο απαιτείται βάσει των περιορισμών στις εξαγωγές των ΗΠΑ.
Ένας συνασπισμός 11 κρατών του ΝΑΤΟ με επικεφαλής τη Δανία και την Ολλανδία, έχει κάνει τα πρώτα βήματα για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα των Ουκρανών πιλότων. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ήλπιζαν να ξεκινήσουν την εκπαίδευση στα τέλη Αυγούστου στη Δανία , ενώ ένα κέντρο εκπαίδευσης στη Ρουμανία είναι υπό σύσταση τώρα. Σύμφωνα με πληροφορίες του υπογράφοντα το Ηνωμένο Βασίλειο θα ξεκινήσει σύντομα την ταχύρυθμη εκπαίδευση της αγγλικής γλώσσας για Ουκρανούς πιλότους. Αξιωματούχοι του υπουργείου άμυνας της Δανίας τόνισαν «Σχεδιάζουμε αρχικά να εκπαιδεύσουμε δύο ομάδες, που θα περιλαμβάνουν συνολικά 10 έως 12 πιλότους και κάποιο βοηθητικό προσωπικό για τη συντήρηση αεροσκαφών». Είπαν επίσης ότι «περίπου 30 με 40 τεχνικοί έχουν προγραμματιστεί για την εκπαίδευση». Η Νορβηγία σχεδιάζει να στείλει δύο εκπαιδευτικά αεροσκάφη για την εκπαίδευση των Ουκρανών , ενώ η Δανία και η Ολλανδία θα έχουν σύντομα διαθέσιμα F-16 που αποσύρθηκαν πρόσφατα Ένα από τα πλεονεκτήματα των F-16 από τη Δανία, τη Νορβηγία και την Ολλανδία είναι ότι – σε αντίθεση με τα Αμερικανικά F-16 – είναι εξοπλισμένα με αλεξίπτωτα έλξης για να μπορούν να προσγειώνονται σε σύντομους, προετοιμασμένους αεροδιαδρόμους διπλής χρήσης αυτοκινητόδρομου/διαδρόμου. Αυτό θα είναι χρήσιμο στη διασπορά του αεροσκάφους για να αποφευχθεί ο στόχος από Ρωσικούς πυραυλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.*Ο υπογράφων έχει ασχοληθεί επί χρόνια με την αμυντική διάταξη των επιλογών του ΝΑΤΟ σε βόρεια, κεντρική και νότια περιοχή και έχει συγγράψει σειρά μελετών για την ασφάλεια και άμυνα σε Βόρεια Θάλασσα, Αρκτική, Μεσόγειο , Βαλτική και Μαύρη Θάλασσα.
