Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η κατάσταση στη Γάζα είναι εκρηκτική και το μέλλον προδιαγράφεται δυσοίωνο ,ενώ επικρέμαται ως δαμόκλειος σπάθη πάνω από την περιοχή η περίπτωση ενός γενικευμένου περιφερειακού πολέμου με απρόβλεπτες προεκτάσεις.Πάντως προς το παρόν επικεντρώνεται η σφοδρότατη αντιπαράθεση στην περιοχή Γάζας με μπαράζ αεροπορικών προσβολών και σε αναμονή ενδεχόμενης επιχείρησης στο έδαφος της Λωρίδας.
Αλλά οι πόλεμοι στην πραγματικότητα δεν κερδίζονται ούτε χάνονται μόνο από στρατιωτικούς παράγοντες. Οι ΗΠΑ έμαθαν αυτό το διαχρονικό μάθημα εκ νέου, και ιδιαίτερα οδυνηρά, τόσο στο Ιράκ το 2003 όσο και στο Αφγανιστάν την περίοδο 2001-2021 . Το 2003, τις πρώτες εβδομάδες της εισβολής των ΗΠΑ στο Ιράκ, ο γνωστός στρατηγός Ντέιβιντ Πετρέους USA ρώτησε : “Πες μου πώς τελειώνει αυτό”. Η κυβέρνηση του Τζορτζ Μπους μπήκε στον πόλεμο χωρίς σαφή απάντηση σε αυτό το θεμελιώδες ερώτημα, χωρίς ένα ρεαλιστικό όραμα για το πώς θα κυβερνούσε το Ιράκ μετά την ανατροπή του άθλιου καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν. Το Ισραήλ δεν πρέπει να κάνει παρόμοιο λάθος. Όπως οι στρατηγοί του σχεδιάζουν τον πόλεμο, οι πολιτικοί ηγέτες του πρέπει να σχεδιάσουν την ειρήνη που θα ακολουθήσει.Στο Αφγανιστάν οι Αμερικανοί και το ΝΑΤΟ κέρδιζαν τις μάχες αλλά στο τέλος αποχώρησαν.
Συνεπώς όλα κρίνονται υπό την προϋπόθεση ότι οι σωστές ερωτήσεις γίνονται από την αρχή. Πώς μπορεί το Ισραήλ να διασφαλίσει ότι η εκστρατεία κατά της Χαμάς δεν θα επεκταθεί σε έναν πολυμέτωπο, περιφερειακό πόλεμο; Ο μόνος τρόπος για να επιτύχει η Χαμάς τους στρατηγικούς της στόχους είναι να διευρυνθεί η σύγκρουση. Οι τελευταίες πληροφορίες μου από πολλές και διαφορετικές πηγές είναι ότι η Τεχεράνη φέρεται να συμβούλεψε και ενέκρινε τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου αφού δεν είναι καθόλου περίεργες, αλλά είναι αξιοσημείωτες οι πρόσφατες πολλαπλές ειδικές συσκέψεις που περιελάμβαναν ανώτατα στελέχη της Χαμάς , της Χεζμπολάχ ως και σύμβουλους της Συριακής κυβέρνησης. Το Ιράν δεν αποκλείει την ευρύτερη εμπλοκή ελπίζοντας πιθανότατα να προκαλέσει μια ισραηλινή αντίδραση που θα οδηγήσει σε έναν περιφερειακό πόλεμο.
Πώς θα κυβερνηθεί η Γάζα μετά τον πόλεμο; Ακόμη και πριν από τις επιθέσεις του περασμένου Σαββάτου υπήρχαν πολλοί στο Ισραήλ που υποστήριξαν, λανθασμένα, κατά τη γνώμη μου, ότι η απεμπλοκή του 2005 από τη Γάζα ήταν λάθος. Αυτές οι φωνές θα γίνουν πιο δυνατές τις επόμενες εβδομάδες. Αναμένω ότι υπάρχει συναίνεση εντός της ισραηλινής κυβέρνησης ότι η Γάζα δεν θα επιτραπεί να επιστρέψει στο status quo της κυριαρχίας της Χαμάς μετά τον πόλεμο, αλλά δεν βλέπω ακόμη στοιχεία συναίνεσης σχετικά με την προτιμώμενη εναλλακτική λύση. Κάποιοι θα επιχειρηματολογήσουν για μια άλλη κατοχή, τουλάχιστον εν μέρει, και άλλοι θα δουν την ευκαιρία να ανανεώσουν το κίνημα των εποίκων εκεί. Τα μειονεκτήματα εδώ είναι προφανή και ελπίζει κανείς ότι στο τέλος θα επικρατήσουν πιο ήρεμα μυαλά . Άλλοι θα επιχειρηματολογήσουν υπέρ της εκ νέου επέκτασης των αρμοδιοτήτων της Παλαιστινιακής Αρχής στη Γάζα, αλλά η ηγεσία της αντιμετωπίζει ήδη αυξανόμενες δυσκολίες στη διαχείριση της Δυτικής Όχθης. Και ακόμα, άλλοι θα φαντάζονται να εισάγουν έναν νέο ισχυρό άνδρα που αντιτίθεται τόσο στη Χαμάς όσο και στην τρέχουσα ηγεσία της Φατάχ.
Πώς θα θεωρείται το Ισραήλ διεθνώς μετά τον πόλεμο; Οι Ισραηλινοί διπλωμάτες είναι πολύ εξοικειωμένοι με την αποδοχή άδικων ξένων αφηγήσεων που επιδιώκουν να απονομιμοποιήσουν το δικαίωμά του Ισραήλ στην αυτοάμυνα. Ως εκ τούτου, ήδη αξιολογούν το «παράθυρο νομιμότητας» για τον πόλεμο, τη χρονική περίοδο κατά την οποία οι ενέργειές του θα θεωρηθούν γενικά κατάλληλες από τις ξένες κυβερνήσεις για τις οποίες νοιάζονται περισσότερο. Η δυναμική αυτής της πρόκλησης είναι γενικά καλά κατανοητή, αλλά η παρουσία τόσων πολλών ξένων ομήρων στη Γάζα παρουσιάζει ένα νέο σύνολο πιθανών προβλημάτων
Ποια θα είναι η αντίδραση όταν η Χαμάς τα χρησιμοποιήσει ως ανθρώπινες ασπίδες και κάποιοι σκοτωθούν από ισραηλινές επιχειρήσεις; Πώς μπορεί το Ισραήλ να διασφαλίσει ότι οι αντιλήψεις για την έκβαση του πολέμου δεν υπονομεύουν τις ισραηλινές προσπάθειες να προωθήσει μεγαλύτερη περιφερειακή ολοκλήρωση; Πώς θα επηρεάσει αυτός ο πόλεμος την εσωτερική πολιτική και την εθνική ταυτότητα του Ισραήλ;Η δεύτερη ιντιφάντα άφησε ένα ανεξίτηλο σημάδι στην ισραηλινή πολιτική, εγκαινιάζοντας μια σαφή συναίνεση της κεντροδεξιάς πλειοψηφίας για ζητήματα εθνικής ασφάλειας που ισχύει από τότε και ανοίγοντας το δρόμο προς τις τρέχουσες διαιρέσεις στην ισραηλινή κοινωνία σε θέματα ταυτότητας και διακυβέρνησης
Αυτός ο πόλεμος θα μετακινήσει την ισραηλινή πολιτική πιο δεξιά; Ή μήπως οι ηγέτες θα εκμεταλλευτούν την ευκαιρία να ιδρύσουν έναν συνασπισμό εθνικής ενότητας και να ξεκινήσουν τη διαδικασία αποχώρησης από τις διαιρέσεις της χώρας; Καμία από αυτές τις ερωτήσεις δεν είναι εύκολο να απαντηθεί. Αλλά είναι ενθαρρυντικό να γνωρίζουμε ότι οι Ισραηλινοί αρχίζουν να ρωτούν ακόμη και πριν ξεκινήσει αυτός ο πόλεμος.
Πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια ισραηλινή χερσαία επίθεση στη Γάζα; Το Ισραήλ έχει πολύ μεγαλύτερο στρατό, αλλά η Χαμάς έχει προσαρμοστεί τα τελευταία χρόνια για να εκμεταλλευτεί το αστικό περιβάλλον Τι γνωρίζουμε από προηγούμενες συγκρούσεις στη Γάζα; Οι μάχες μεταξύ του ισραηλινού στρατού και της Χαμάς τείνουν να ακολουθούν παρόμοιο μοτίβο, με χερσαίες εισβολές που εξαπολύονται με την πάροδο των ετών σε διαφορετική κλίμακα, συνήθως προηγούνται από ένα βαρύ φράγμα που στοχεύει περιοχές και τοποθεσίες που χρησιμοποιούν οι Ισραηλινοί για να πλησιάσουν. Το Ισραήλ έχει επίσης κάνει βαριά χρήση αεροπορικής δύναμης και βομβαρδισμών από χερσαία πυροβολικό και ναυτικές κανονιοφόρους στην πρώτη φάση των εκστρατειών για να στοχεύσει αυτό που λέει ότι είναι η στρατιωτική υποδομή της Χαμάς, συμπεριλαμβανομένων κυβερνητικών κτιρίων, αστυνομικών τμημάτων, παράκτιων εγκαταστάσεων, εκπαιδευτικών εγκαταστάσεων και κατοικιών. Όμως, ενώ το Ισραήλ έχει τεράστιο πλεονέκτημα όσον αφορά το μέγεθος του στρατού, της τεχνολογίας, των οπλικών συστημάτων και της επιμελητείας του, η Χαμάς έχει προσαρμοστεί σημαντικά με τα χρόνια για να εκμεταλλευτεί το πυκνό αστικό περιβάλλον της Γάζας.
Πώς θα επηρεάσει η γεωγραφία οποιαδήποτε μάχη;
Η γεωγραφία της Γάζας είναι περιοριστική για τις ισραηλινές επιχειρήσεις και γι’ αυτό οι ισραηλινές αμυντικές δυνάμεις τείνουν να χρησιμοποιούν τις ίδιες διαδρομές προσέγγισης. Υπάρχουν αγροτικές περιοχές δίπλα στο πέρασμα Erez στο μακρινό βόρειο τμήμα της Γάζας, γύρω από το Bureij νότια της πόλης της Γάζας όπου υπάρχει κορυφογραμμή με θέα στο κέντρο της Γάζας και στα ανατολικά του Khan Yunis στα νότια όπου τα τανκ και τα τεθωρακισμένα μπορούν να κινηθούν περισσότερο εύκολα και καταλαμβάνουν θέσεις βολής. Ένα άλλο σημείο πρόσβασης είναι γύρω από τη διαδρομή Philadelphi κοντά στη Rafah στο νότο. Το Ισραήλ έχει χρησιμοποιήσει στο παρελθόν θέσεις με θέα στην κεντρική Γάζα για να προσπαθήσει να διακόψει τις επικοινωνίες μεταξύ της πόλης της Γάζας και του νότου και αλλού για να περικόψει την περιοχή.
Οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν υποστεί βαριές επιθέσεις προσπαθώντας να προχωρήσουν στα μεγάλα αστικά κέντρα. Η Χαμάς και άλλες φατρίες έχουν αντιαρματικές νάρκες και αντιαρματικά κατευθυνόμενους πυραύλους τους οποίους χρησιμοποίησαν αποτελεσματικά μαζί με πυρά όλμων. Σε μια νύχτα μαχών στην κατοικημένη περιοχή της Σουγιέβα κατά τη διάρκεια του πολέμου του 2014, το Ισραήλ έχασε 13 στρατιώτες σε ενέδρα που περιελάμβανε αντιαρματική νάρκη και πυρά πολυβόλων. Ενώ ο ισραηλινός στρατός έχει πράγματι εμπειρία από μάχες με τεθωρακισμένα σε παλαιστινιακές πόλεις, κυρίως στη Δυτική Όχθη κατά τη διάρκεια της δεύτερης Ιντιφάντα, η Χαμάς πιστεύεται τώρα ότι έχει ένα μεγάλο απόθεμα Ρωσικών αντιαρματικών πυραύλων Kornet που έχουν χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά(συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ. στον Λίβανο) εναντίον ισραηλινών κύριων αρμάτων μάχης. Η Χαμάς έχει επίσης αναπτύξει μη επανδρωμένα αεροσκάφη εξοπλισμένα με πυρομαχικά του είδους που χρησιμοποιούνται ευρέως στην Ουκρανία, τα οποία μπορούν να ρίχνουν βόμβες σε οχήματα και στρατεύματα,.Συμπερασματικά η κατάσταση είναι πάρα πολύ κρίσιμη και εγκυμονούν απίστευτοι κίνδυνοι και ειδικής φύσης απειλές για τον ισχυρό στρατό του Ισραήλ.Συνήθως τέτοιοι πόλεμοι είναι ατελεύτητοι.
