Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Οι μαζικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη ,πυραύλους κρουζ ως και βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν στο Ισραήλ πριν πέντε ημέρες απέτυχαν να προκαλέσουν σημαντική ζημιά, αλλά οι Ισραηλινοί πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες έχουν επισημάνει ότι θα απαντήσουν στην επίθεση της Τεχεράνης (άρα το θέμα είναι το πότε και όχι το αν), ενώ απέφυγαν να δώσουν συγκεκριμένες λεπτομέρειες(ειδικά ο αντιστράτηγος Χαλεβί στις σημαντικές -φανερές και κρυφές συναντήσεις των κορυφαίων Ισραηλινών αξιωματικών- ,όπως των Μίλο, Μπαρ, Μπαράμ, Γιαντάι, Χαλίβα, Μπασιούκ κα, που έλαβαν χώρα το τελευταίο τριήμερο στη νότια αεροπορική βάση Νεβατίμ).
Οι Ισραηλινοί ηγέτες αντιμετώπισαν από τις πρώτες ώρες δύο ερωτήματα: Πρέπει το Ισραήλ να ανταποδώσει και αν ναι, πώς; Από τη μια πλευρά, η επίθεση του Ιράν ήταν άνευ προηγουμένου(ένα άμεσο και ανοιχτό χτύπημα από έναν αντίπαλο στο Ισραήλ) Αν δεν ήταν η σημαντική και υπολογίσιμη αεράμυνα του Ισραήλ και η τεράστια συνδρομή από τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιορδανία, οι συνέπειες θα μπορούσαν να ήταν καταστροφικές. Δεν υπήρξαν καθόλου βαριές απώλειες και δεδομένης της κλίμακας του χτυπήματος είναι εντυπωσιακό. Το Ισραήλ απολαμβάνει ακόμη και μια σπάνια στιγμή διεθνούς υποστήριξης, ένα διάλειμμα από τη σχεδόν συνεχή κριτική της χώρας που ασκείται για τον πόλεμο στη Γάζα που έχει διαφύγει των ορίων της αυτοάμυνας.
Η κυβέρνηση Νετανιάχου έχει πολλαπλούς στόχους(διαφόρων κατηγοριών)και αυτοί έλκουν το Ισραήλ σε διαφορετικές κατευθύνσεις όταν πρόκειται για αντίποινα. Ίσως το πιο σημαντικό είναι ότι το Ισραήλ επιδιώκει να διατηρήσει την αποτροπή(η οποία με την ενέργεια των Ιρανών ΄χει δεχθεί ένα πλήγμα) Από την ίδρυση του, το Εβραϊκό κράτος περιβάλλεται από εχθρούς και παρά τις ειρηνευτικές συμφωνίες(Αίγυπτο-Ιορδανία κα) και την ευρύτερη περιφερειακή αποδοχή(ως ισχυρού παράγοντα) εξακολουθεί να έχει πολλούς εχθρούς. Η ασφάλειά του εξαρτάται εν μέρει από το ότι αυτοί οι εχθροί φοβούνται πολύ για να απειλήσουν το Ισραήλ, και αυτό με τη σειρά του απαιτεί όσοι επιτίθενται στο Ισραήλ να πληρώσουν σκληρό τίμημα για να το κάνουν.
Η αποτροπή ειδικά κατά του Ιράν είναι ιδιαίτερα σημαντική. Το Ιράν υποστηρίζει μια σειρά από τρομοκρατικές/εξτρεμιστικές/ανταρτικές οργανώσεις εναντίον του Ισραήλ, καταγγέλλει τακτικά το Ισραήλ στη ρητορική του και έχει πραγματοποιήσει δικές του αιματηρές τρομοκρατικές επιθέσεις εναντίον Εβραϊκών και Ισραηλινών στόχων(Αργεντινή, Ινδία, Ταϊλάνδη, Βουλγαρία,Γεωργία κα) . Ίσως η μεγαλύτερη ανησυχία είναι ότι το Ιράν έχει ένα προηγμένο πυρηνικό πρόγραμμα (αν και όχι ακόμη πυρηνικά όπλα αλλά είναι κοντά…) και οι Ισραηλινοί ανησυχούν ότι το Ιράν θα χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα για να απειλήσει ή να επιτεθεί στο Ισραήλ αν η αποτροπή δεν είναι ισχυρή. Οι Ισραηλινοί ηγέτες επιδιώκουν επίσης να καθησυχάσουν το Ισραηλινό κοινό: οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν ότι οι κυβερνήσεις τους θα τους προστατεύουν έναντι των εξωτερικών απειλών και η ιστορία έχει κάνει τους Ισραηλινούς ιδιαίτερα ευαίσθητους στην ασφάλεια.
Εξίσου σημαντικό με αυτό που επιδιώκει να πετύχει το Ισραήλ είναι αυτό που επιδιώκει να αποφύγει. Το Ισραήλ έχει τα χέρια του παραπάνω από γεμάτα. Η στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ στη Γάζα φαίνεται να έχει σταματήσει (προς το παρόν) και μια σύγκρουση με την τρομερή λιβανική Χεζμπολάχ Επιπλέον, οι σχέσεις με τις ΗΠΑ είναι ήδη τεταμένες για τη Γάζα και ο Μπάιντεν είπε στον Νετανιάχου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα υποστηρίξουν περισσότερες επιθέσεις στο Ιράν, λέγοντάς του: «Κέρδισες. Πάρτε τη νίκη.”
Το Ισραήλ έχει τουλάχιστον τέσσερις πιθανές στρατιωτικές επιλογές , όλες εκ των οποίων έχουν όρια και μειονεκτήματα(και οι οποίες έχουν συζητηθεί στο Τελ Αβίβ και στη Νεβατίμ) . Πρώτον το Ισραήλ δεν θα μπορούσε απλώς να κάνει τίποτα και να αποκλιμακώσει την κατάσταση – παίρνοντας τη νίκη, όπως προέτρεψε ο Μπάιντεν. Θα ανακουφίσει το διεθνές κοινό και τις Ηνωμένες Πολιτείες, που φοβούνται έναν περιφερειακό πόλεμο,αλλά θα αφήσει ανικανοποίητο το Ισραηλινό κοινό. Οι Ισραηλινοί με γνώμονα την ασφάλεια θα ανησυχούσαν μήπως το Ιράν θα τολμήσει κάτι παραπέρα αφού δεν θα πληρώσει το τίμημα .Όμως το Ισραήλ έχει αποφασίσει ότι θα ενεργήσει και απορρίπτει την απραξία.
Μια δεύτερη επιλογή, στο άλλο άκρο του φάσματος, θα ήταν μια ανοιχτή επίθεση στο ίδιο το Ιράν. Το Ισραήλ θα μπορούσε να πραγματοποιήσει με πυραύλους ή αεροπορικές επιδρομές σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, όπως αεροπορικές βάσεις ή θέσεις εκτόξευσης πυραύλων σε Ισπαχάν Ζαχεντάν, Αμπαντάν, Χοραμάρ ,Αχβάζ κα.. Αυτό μπορεί να υποβαθμίσει κάπως την ικανότητα του Ιράν, αλλά το πιο σημαντικό θα ήταν ένα μήνυμα προς την Τεχεράνη ότι θα υποφέρει αν επιτεθεί στο Ισραήλ. Ο κίνδυνος μιας τέτοιας επίθεσης είναι ότι το Ιράν θα κλιμακώσει και ότι θα διευρυνόταν η πολεμική σύγκρουση σε όλη την περιοχή. Το Ιράν μπορεί να πραγματοποιήσει επιτυχείς τρομοκρατικές επιθέσεις σε Ισραηλινούς και Εβραϊκούς στόχους, όπως έκανε στο παρελθόν, όταν από κοινού με τη σύμμαχό του Χεζμπολάχ έπληξαν μακριά όσο την Αργεντινή και τη Βουλγαρία στο όνομα της εκδίκησης.Το Ισραήλ μπορεί να πλήξει εγκαταστάσεις της Επαναστατικής Φρουράς, βάσεις του ναυτικού στο Μπαντάρ Αμπάς, εργοστάσια drones κα.
Ίσως στο πιο απειλητικό σενάριο το Ιράν μπορεί να εξαπολύσει τη Χεζμπολάχ εναντίον του Ισραηλινού εδάφους με δεκάδες χιλιάδες πυραυλους.Αν και η Χεζμπολάχ και το Ισραήλ ανταλλάσσουν πλήγματα καθημερινά, και οι δύο απέφυγαν τον ολοκληρωτικό πόλεμο. Η οργάνωση έχει ένα τεράστιο οπλοστάσιο πυραύλων και άλλων μέσων που θα μπορούσε να κατακλύσει την αεράμυνα του Ισραήλ. ένα σημάδι αυτοσυγκράτησης στην αρχική επίθεση του Ιράν στο Ισραήλ ήταν ότι δεν εμπλέκεται ενεργά η Χεζμπολάχ. Τέλος, η απάντηση του Ιράν μπορεί να περιλαμβάνει πολλαπλές επιθέσεις κατά των Αμερικανικών δυνάμεων σε Ιορδανία, νοτιοδυτική Συρία/βάση Πύργος 22 , Ιρακινό Κουρδιστάν , δυτικά του Ευφράτη, επαρχία Αν Αμπάρ/Βαση Αλ Ασαντ κα με το Ιράν να τις δικαιολογεί με τον ισχυρισμό ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ είναι ενωμένοι απέναντί του
Μια πιο πονηρή/κρυφή επίθεση στο ίδιο το Ιράν είναι η τρίτη και λιγότερο επικίνδυνη πιθανότητα, αν και είναι επίσης λιγότερο ικανοποιητική για το Ισραηλινό κοινό. Η δολιοφθορά των στρατιωτικών εγκαταστάσεων του Ιράν ή μια κυβερνοεπίθεση, για παράδειγμα, θα έστελνε επίσης ένα μήνυμα στην Τεχεράνη, αν και λιγότερο δραματικό από ένα ανοιχτό στρατιωτικό χτύπημα. Το Ισραήλ φέρεται να έχει πραγματοποιήσει τέτοιου είδους επιθέσεις στο παρελθόν, όπως η δολιοφθορά του 2021 στην τοποθεσία εμπλουτισμού του Νατάνζ και πχ η προ χρόνων δολοφονία του Μοχαμετί (ενός από τους κορυφαίους πυρηνικούς φυσικούς του Ιράν) Αυτό είναι λιγότερο επικίνδυνο από την άποψη της κλιμάκωσης, καθώς το Ιράν δεν χρειάζεται απαραίτητα να απαντήσει δημόσια για να σώσει το πρόσωπο, αλλά το μήνυμα είναι πολύ πιο σιωπηλό.(Υπάρχουν-σύμφωνα με μελέτες του υπογράφοντα- αρκετές τέτοιες επιλογές)
Μια τέταρτη επιλογή είναι να συνεχιστούν, ίσως με πιο επιθετικό ρυθμό, οι επιχειρήσεις εναντίον Ιρανικών στρατιωτικών και προσωπικοτήτων πληροφοριών εκτός Ιράν. Η πρόσφατη επίθεση στο προξενείο του Ιράν στη Συρία που σκότωσε αρκετούς ανώτερους Ιρανούς στρατιωτικούς ηγέτες ήταν η κύρια αιτία του τελευταίου γύρου αντιπαράθεσης επομένως η δυνατότητα κλιμάκωσης αυτής της επιλογής είναι σαφώς υψηλή. Ωστόσο, θα έστελνε επίσης ένα μήνυμα στην Τεχεράνη ότι η προσπάθεια του Ιράν να εκφοβίσει το Ισραήλ απέτυχε και θα καθησυχάσει τον Ισραηλινό λαό ότι η κυβέρνηση συνεχίζει να στοχοποιεί αυτούς που θα στόχευαν το Ισραήλ. Ένας σημαντικός ρόλος των ΗΠΑ σε όλο αυτό είναι να καθησυχάσουν το Ισραήλ και να φανεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παραμείνουν δεσμευμένες στην περιοχή και θα σταθούν δίπλα στους συμμάχους τους. Η αποτροπή του Ισραήλ βασίζεται εν μέρει στις δικές του ικανότητες, αλλά το να έχουν τις Ηνωμένες Πολιτείες στη γωνία τους κάνει χώρες όπως το Ιράν πιο προσεκτικές και η στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ και των δυτικών συμμάχων ενάντια στις επιθέσεις του Ιράν στέλνει ένα μήνυμα ότι το Ισραήλ δεν είναι μόνο του απέναντι στην επιθετικότητα.
