Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Κορυφαίοι διπλωματικοί και στρατιωτικοί αναλυτές αναφέρουν ότι ο πρόεδρος του διακλαδικού/κοινού επιτελείου των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων πτέραρχος Νταν Κέιν USAF έχει αναλάβει την ανάπτυξη επιλογών για τη συνεισφορά αεροσκαφών των ΗΠΑ σε μια εγγύηση ασφάλειας της Ουκρανίας, ως και πόσο μεγάλη θα πρέπει να είναι μια αεροπορική αποστολή για να ασφαλίσει τους ουρανούς πάνω από την Ουκρανία σε συνεργασία με το αρχηγείο των αμερικανικών και συμμαχικών αεροπορικών δυνάμεων στο Ράμσταιν της Γερμανίας(AIRCOM).
Πληροφορίες του υπογράφοντα από υψηλόβαθμες αμερικανικές,βρετανικές και νατοϊκές πηγές επισημαίνουν ότι ο σχεδιασμός περιλάμβανει σε βάθος ανάλυση των ενδεχόμενων εγγυήσεων ασφάλειας, με επίκεντρο την πιθανή σύνθεση των επίγειων δυνάμεων, των αεροσκαφών και των ναυτικών συνεισφορών, καθώς και τις συνεισφορές στο διάστημα και τον κυβερνοχώρο. Η αεροπορική υπεροχή παραμένει ένας αποφασιστικός παράγοντας στον σύγχρονο πόλεμο.
Καθώς η Ουκρανία συνεχίζει να αμύνεται έναντι της απύθμενης ρωσικής επιθετικότητας, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι στρατιωτικοί σχεδιαστές αντιμετωπίζουν ένα θεμελιώδες ερώτημα: Πόσα αεροσκάφη απαιτούνται για να ασφαλίσουν τον ουκρανικό εναέριο χώρο επαρκώς ώστε να αποτρέψουν τις ρωσικές προκλήσεις κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε κατάπαυσης του πυρός ή τυχόν παρατεταμένης ειρηνευτικής διαδικασίας. Με βάση το ιστορικό προηγούμενο, η Ρωσία είναι απίθανο να τηρήσει μια συμφωνία για αυτό και απαιτείται ένα μείγμα ξένων παρατηρητών ως και αποστολών τύπου «ζώνες απαγόρευσης πτήσεων» και «εναέρια αστυνόμευση»
Αυτές οι αποστολές απαιτούν πολλούς πόρους και συχνά περιλαμβάνουν εκ περιτροπής δυνάμεις από πολλές χώρες. Με βάση την ανάλυση ιστορικών επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ παράλληλα με το δόγμα για αντιαεροπορικές αποστολές, εκτιμάται ότι θα χρειαστούν 40-160 αεροσκάφη για την προστασία των ουρανών της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια μιας εκεχειρίας ή μιας ειρηνευτικής διαδικασίας.
Οι αποστολές εναέριας αστυνόμευσης του ΝΑΤΟ παρέχουν ένα χρήσιμο σημείο αναφοράς για την κατανόηση των απαιτήσεων της διαρκούς αεράμυνας και αποτροπής σε αμφισβητούμενα περιβάλλοντα. Η εναέρια αστυνόμευση είναι μια αποστολή σε καιρό ειρήνης που έχει σχεδιαστεί για να διασφαλίζει την ακεραιότητα του εθνικού ή συμμαχικού εναέριου χώρου. Περιλαμβάνει τη συνεχή παρουσία μαχητικών αεροσκαφών, ικανών να αναχαιτίζουν γρήγορα και να ανταποκρίνονται σε παραβιάσεις του εναέριου χώρου, ύποπτες πτήσεις και πιθανές απειλές.
Η αποστολή εναέριας αστυνόμευσης του ΝΑΤΟ, η οποία διεξάγεται στο πλαίσιο της Ολοκληρωμένης Αεροπορικής και Πυραυλικής Άμυνας (IAMD) του ΝΑΤΟ, λειτουργεί σε διάφορες περιοχές από την Ισλανδία ως τις χώρες της Βαλτικής ,, προσφέροντας ένα μοντέλο συλλογικής αεράμυνας στο οποίο τα έθνη με προηγμένες δυνατότητες αεροπορικής ισχύος προστατεύουν όσα δεν έχουν τέτοιες δυνατότητες. Αυτή η αποστολή έχει αποκτήσει ανανεωμένη σημασία μετά την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Το ΝΑΤΟ υιοθετεί μια περιφερειακή προσέγγιση στην εναέρια αστυνόμευση, που κυμαίνεται από μια Ισλανδική αποστολή που επικεντρώνεται στην αεροπορική επιτήρηση και την κάλυψη αναχαίτισης ως αμυντικές αποστολές αντιαεροπορικής άμυνας στη Σκανδιναβική ,στα Βαλκάνια και κατά μήκος της ανατολικής πλευράς της συμμαχίας. Η αποστολή εναέριας αστυνόμευσης της Βαλτικής αποτελείται από μέλη του ΝΑΤΟ που αναπτύσσονται σε τετράμηνη εκ περιτροπής βάση από αεροπορικές βάσεις στο Σιαουλιάι της Λιθουανίας και στην Αμαρία της Εσθονίας, υπό τη διαχείριση του Κέντρου Συνδυασμένων Αεροπορικών Επιχειρήσεων στο Ούντεμ της Γερμανίας. Αυτή η περιοχή τείνει να είναι πιο ενεργή σε ολόκληρη τη συμμαχία.
Το 2023, η πλειονότητα των άνω των 300 αναχαιτίσεων ρωσικών αεροσκαφών από το ΝΑΤΟ ήταν στις χώρες της Βαλτικής. Μόνο η 140η Εκστρατευτική Αεροπορική Πτέρυγα της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας του Ηνωμένου Βασιλείου αναχαίτισε 50 ρωσικά αεροσκάφη ενώ επιχειρούσε από την Εσθονία. Στις χώρες της Βαλτικής, αυτές οι περιπολίες καλύπτουν περίπου 1.000 χιλιόμετρα συνόρων με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία και συμπληρώνουν άλλες αμυντικές αποστολές, όπως οι ομάδες μάχης ενισχυμένης προωθημένης παρουσίας (EFP) του ΝΑΤΟ, οι επενδύσεις σε υποδομές (δηλαδή, η κοινή ζώνη άμυνας της Βαλτικής) και τα σχέδια για μια νέα αμυντική γραμμή της ΕΕ κατά μήκος των συνόρων.
Με άλλα λόγια, οποιαδήποτε αεροπορική αποστολή στην Ουκρανία θα απαιτήσει συντονισμό με τις επίγειες δυνάμεις και επενδύσεις σε υποδομές για την ενίσχυση των συνόρων. . Συμπερασματικά οι δυτικές χώρες αναφορικά με την Ουκρανία θα λάβουν υπόψη τις Νατοϊκές εμπειρίες ως και τις επιμέρους γεωπολιτικές παραμέτρους
Πάντως , οποιαδήποτε αποστολή εναέριας αστυνόμευσης στην Ουκρανία δεν περιορίζεται σε αεροσκάφη, αλλά θα πρέπει να περιλαμβάνει ισχυρό σχεδιασμό και ενσωμάτωση με τα υπάρχοντα συστήματα αεράμυνας , με τους Ουκρανούς – για να αρνηθεί στη Ρωσία τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει την αεροπορική ισχύ για να απειλήσει την ειρήνη.
