Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η ΕΕ μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στη διασφάλιση όλων των θέσεων των ΗΠΑ στη Γάζα.. Το ειρηνευτικό σχέδιο του Τραμπ εμφανίζεται να υποστηρίζεται ως ένα βαθμό τόσο από το Ισραήλ όσο και από τους Παλαιστίνιους. Αλλά για να ασκήσει η ΕΕ την επιρροή της, η Γερμανία πρέπει να επανεξετάσει την ακλόνητη υποστήριξή της στο Ισραήλ.
Ενώ ο Τραμπ ήταν και είναι το sine qua non για τον τερματισμό του ισραηλινού πολέμου στη Γάζα, η ΕΕ κρατά βασικά χαρτιά για να διασφαλίσει ότι οποιοδήποτε σχέδιο θα εφαρμοστεί στην πραγματικότητα.Ειδικότερα ότι αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ αποφασίσουν τελικά να χρησιμοποιήσουν τη επιρροή τους στο πιο σημαντικό θέατρο, ξεπερνώντας τα όρια με εξαίρεση την Ουκρανία. Στη Γάζα σε αντίθεση με άλλες φρικτές συγκρούσεις στον κόσμο, ένα μεγάλο κράτος μέλος – η Γερμανία – υποστηρίζει άμεσα την Ισραηλινή πολεμική προσπάθεια μέσω των εξαγωγών όπλων και της διπλωματικής κάλυψης.
Για δύο χρόνια, οι εσωτερικές διαιρέσεις έχουν παραλύσει την ΕΕ σε μια σύγκρουση όπου ασκεί σημαντική επιρροή και στα δύο μέρη. Τώρα είναι η ώρα για το μπλοκ να ευθυγραμμίσει την ικανότητά του να χρησιμοποιήσει την επιρροή του, σε κρίσιμες καμπές αυτού που είναι βέβαιο ότι θα είναι μια βραχώδης εφαρμογή του προτεινόμενου ειρηνευτικού σχεδίου του Τραμπ.(αν και οι επιμέρους προτάσεις του παρουσιάζουν δυσχέρειες) .
Η επικείμενη σύνοδος κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 23-24 Οκτωβρίου θα ήταν μια ιδανική στιγμή για να έχουμε ένα ” πράσινο φως” για την αναστολή της εμπορικής συνιστώσας της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ- Ισραήλ.
Θα ήταν επίσης το σωστό να συμφωνήσουν οι 27 σε έναν τρόπο μεγιστοποίησης της χρήσης της αποστολής συνοριακής βοήθειας της ΕΕ μεταξύ της Γάζας και της Αιγύπτου – EUBAM Rafah – και της αποστολής της ΕΕ για την εκπαίδευση της Παλαιστινιακής αστυνομίας και του κράτους δικαίου -στο πλαίσιο της διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης που προτείνει η Γαλλοσαουδαραβική πρωτοβουλία και το ειρηνευτικό σχέδιο της Γάζας από τον Τραμπ.
Τα μέλη της ΕΕ πρέπει να συμφωνήσουν σε ένα σχέδιο τώρα, για να επιτρέψουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ασκήσει την απειλή εφαρμογής αυτών των ισχυρών’ εργαλείων”. Αυτό θα μεγιστοποιούσε την ικανότητα των Ευρωπαίων να συμβάλουν στη διαμόρφωση του τέλους του πιο φονικού και πιο πολιτικά αποσταθεροποιητικού πολέμου στη νότια γειτονιά τους.
Το σχέδιο της Φον ντερ Λάιεν είναι τριπλό: 1) την άμεση υποστήριξη της διμερούς ΕΕ στο Ισραήλ σε αναμονή, 2)την επιβολή κυρώσεων στους εξτρεμιστές Ισραηλινούς υπουργούς και τους βίαιους εποίκους και 3)την εν μέρει αναστολή της εμπορικής συνιστώσας της Συμφωνίας Σύνδεσης και τη σύσταση μιας Ομάδας Δοτών της Παλαιστίνης..Η αιφνιδιαστική πρότασή της έρχεται σε μια στιγμή μεγάλων μετατοπίσεων ακόμη και στα πιο επιφυλακτικά κράτη μέλη της ΕΕ.Η Τζόρτζια Μελόνι ανακοίνωσε κατά τη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών (UNGA) ότι «το Ισραήλ έχει ξεπεράσει αυτή τη γραμμή, με έναν πόλεμο μεγάλης κλίμακας που περιλαμβάνει τον Παλαιστινιακό άμαχο πληθυσμό πέρα από κάθε μέτρο. Μια επιλογή που η Ιταλία έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει απαράδεκτη ως και μια επιλογή που θα μας οδηγήσει να ψηφίσουμε υπέρ ορισμένων από τις κυρώσεις κατά του Ισραήλ που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ακόμη και στη Γερμανία, η κοινή γνώμη μετατοπίζεται. Μια δημοσκόπηση της YouGov τον Σεπτέμβριο έδειξε ότι το 62% των Γερμανών πιστεύει τώρα ότι το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία στη Γάζα, συμπεριλαμβανομένου του 60% των συντηρητικών ψηφοφόρων της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης. Και ορισμένοι εμπειρογνώμονες της Γερμανίας, όπως η Mούριελ Άσενμπουργκ του Γερμανικού Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων και Ασφάλειας στο Βερπλίνο , φτάνουν τώρα στο σημείο να υποστηρίξουν ότι η Γερμανία πρέπει να επανεξετάσει την άνευ όρων υποστήριξή του προς το Ισραήλ υπό το δόγμα του Staaträson μετά το Ολοκαύτωμα.
Στην πιο πρόσφατη συζήτηση κεκλεισμένων των θυρών στις Βρυξέλλες, άρχισαν να εμφανίζονται οι μετατοπίσεις αυτές. Οι αντιθέσεις της Αυστρίας και της Ιταλίας για την αναστολή της εμπορικής συνιστώσας της συμφωνίας σύνδεσης έχουν μαλακώσει. Αλλά ενώ μια ειδική πλειοψηφία είναι επαρκής για να εγκριθεί η αναστολή, θα απαιτήσει από τη Γερμανία “να είναι μέσα στο πλοίο”. Το Βερολίνο έχει καθυστερήσει την απόφασή του προς το παρόν, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει ανάγκη να επιτραπεί στο σχέδιο Τραμπ να εξελιχθεί.Αλλά για να διασφαλιστεί ότι το σχέδιο Τραμπ έχει τις υψηλότερες πιθανότητες ακόμη και μερικής επιτυχίας είναι καιρός η ΕΕ να στείλει ένα αποφασιστικό μήνυμα.
Είναι λογικό να περιμένουμε ότι η πλήρης εφαρμογή του θα είναι ένας μακρύς και ελικοειδής δρόμος, σπαρμένος με αρκετές αποτυχίες και παγίδες. Αν πρόκειται να έχει οποιαδήποτε πιθανότητα να περάσει την αρχική ανταλλαγή Ισραηλινών ομήρων και Παλαιστινίων κρατουμένων, τόσο η ισραηλινή κυβέρνηση όσο και η Χαμάς θα χρειαστούν συνεχή πίεση για να τους αναγκάσουν να τιμήσουν τις απαιτήσεις του σχεδίου. Τα μέσα της ΕΕ θα ήταν κρίσιμα σε εκείνη τη φάση τόσο για τους Ισραηλινούς όσο και για τους Παλαιστίνιους, καθώς και για τα αραβικά κράτη.
Ο Τραμπ προσπαθεί επί του παρόντος να διασφαλίσει ότι το ειρηνευτικό σχέδιο δεν θα εκτραπεί . Αλλά δεν είναι σαφές πόσο καιρό αυτός και η κυβέρνησή του θα έχουν το εύρος ζώνης να αφιερώσουν στο να κρατήσουν και τις δύο πλευρές ειλικρινείς σε κάθε συγκυρία.
Η εμπορική συνιστώσα της συμφωνίας σύνδεσης της ΕΕ με το Ισραήλ είναι σχεδόν τόσο ισχυρό εργαλείο όσο η στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ. Το μπλοκ είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ισραήλ και μετά από δύο χρόνια πολέμου, η ισραηλινή οικονομία θα υποφέρει από την αναστολή της.
Οι αποστολές ανάπτυξης δυνατοτήτων της ΕΕ για την ασφάλεια των συνόρων και τις νέες δυνάμεις ασφαλείας, καθώς και άλλες απαιτούμενες πολιτικές μεταρρυθμίσεις, είναι απαραίτητες . Τα κονδύλια της ΕΕ για την ανοικοδόμηση είναι επίσης μη αμελητέα λόγω των μαζικών αναγκών που έχει δημιουργήσει ο πόλεμος του Ισραήλ στη Γάζα.
Η ΕΕ βρίσκεται σε ένα σημαντικό σημείο: Σε μια κρίσιμη σύγκρουση έχει σημαντική επιρροή μέσω πολιτικών” εργαλείων” που είναι απόλυτα σύμφωνα με τις αρχές της για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου. Αλλά για να αξιοποιήσει η ένωση αυτά, χρειάζεται ένα κεντρικό κράτος – τη Γερμανία – να αλλάξει δύο θεμελιώδη στοιχεία του δόγματός της: να δει τις ιστορικές ευθύνες του υπό το πρίσμα του Ολοκαυτώματος ως επέκταση στο να βοηθήσει το Ισραήλ να ξεφύγει από τη στρατηγική καταστροφή που έχει δημιουργήσει η ακροδεξιά κυβέρνησή του στη Γάζα και να βολευτεί χρησιμοποιώντας τη δυναμική της εξουσίας με εξαιρετικά στενούς συμμάχους. Αυτές θα ήταν ζωτικής σημασίας συνεισφορές σε μια επιτυχημένη γερμανική και EU-Σ.
