Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Σπάνια μια μεγάλη δύναμη κατάφερε να διατηρήσει μια θέση σε χώρα όπου η κυβέρνηση που στήριξε ανατράπηκε. Παραμένοντας στη Συρία, η Μόσχα αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Όταν ο μακροχρόνιος σύμμαχος της Μόσχας στη Συρία, Αλ-Άσαντ, ανατράπηκε από τις ισλαμιστικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης τον περασμένο Δεκέμβριο, αμέσως προέκυψαν εκτενείς αναφορές ότι η Ρωσία σύντομα θα έχανε τη ναυτική και αεροπορική βάση της στη Συρία.
Η μεγάλης κλίμακας μετακίνηση ρωσικού στρατιωτικού εξοπλισμού από την αεροπορική βάση Αλ Χμέιμιμ και η αναδιάταξη στην ανατολική Λιβύη τον Δεκέμβριο του 2024 έδειξε, ότι η ίδια η Μόσχα προέβλεπε την απώλεια αυτών των συριακών βάσεων. Αλλά ο νέος Σύριος ηγέτης, Άχμεντ αλ-Σαράα, δήλωσε κατά τη συνάντησή του τον Οκτώβριο του 2025 με τον Πούτιν στη Μόσχα ότι θα σεβόταν τις υπάρχουσες συμφωνίες της Συρίας με τη Ρωσία, και η Μόσχα φαίνεται προς το παρόν πιο πιθανό να διατηρήσει την αλ Χμέιμιμ ως και τη ναυτική της βάση στην Ταρτούς σύμφωνα με τις συμφωνίες του προηγούμενου συριακού καθεστώτος με τη Ρωσία.
Αυτή η εξέλιξη είναι πραγματικά περίεργη και αιφνιδιαστική.Κανονικά, όταν μια κυβέρνηση που υποστηρίζεται από μια μεγάλη δύναμη ανατρέπεται και αντικαθίσταται από δυνάμεις εχθρικές προς αυτήν, η μεγάλη δύναμη που υποστήριξε το ανατραπέν καθεστώς χάνει όποιες βάσεις είχε σε αυτήν τη χώρα. Έτσι, η Ουάσινγκτον έχασε την πρόσβαση σε βάσεις στο Νότιο Βιετνάμ και σε εγκαταστάσεις πληροφοριών στο Ιράν (μεταξύ άλλων με τη πτώση του Σάχη ), όπως και η Μόσχα μετά την πτώση του μαρξιστικού καθεστώτος στο Αφγανιστάν στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ στο Αφγανιστάν μετά την πτώση της κυβέρνησης της Καμπούλ το 2023 ως και το Παρίσι μετά την ανατροπή φιλοδυτικών πολιτικών κυβερνήσεων σε διάφορες γαλλόφωνες αφρικανικές χώρες όπως στο Μάλι, στη Μπουρκινα Φάσο και στο Νίγηρα δηλαδή στην υποσαχάριο Αφρική.
Ο λόγος που η Ρωσία θα ήθελε να διατηρήσει τις βάσεις της στη Συρία είναι αρκετά προφανής: Θέλει να τις χρησιμοποιήσει για να διατηρήσει τη στρατιωτική της παρουσία στη Μέση Ανατολή και να διευκολύνει τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις στην ανατολική Λιβύη, το Σαχέλ και αλλού.
Το γιατί ο Αλ Σάραα είναι πρόθυμος να επιτρέψει στους Ρώσους να διατηρήσουν αυτές τις βάσεις είναι λιγότερο σαφές ειδικά επειδή δεν πληρώνουν κανένα ενοίκιο. Είναι πιθανό να εκτιμάται η συνεχιζόμενη ρωσική στρατιωτική παρουσία χρήσιμη για τον περιορισμό της επιρροής της Τουρκίας, στην οποία βασιζόταν και βασίζεται κυρίως όσο βρισκόταν ακόμα στην αντιπολίτευση. Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι, επειδή ο πρόεδρος της Συρίας δεν έχει λάβει τόση βοήθεια όση ήλπιζε από τη Δύση, και στρέφεται σε εκείνα τα κράτη που είναι πρόθυμα να την παράσχουν , συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας
Η πιο πειστική εξήγηση, ωστόσο, είναι ότι ο Αλ Σάραα έχει στραφεί στη Ρωσία σε απάντηση στην ισραηλινή εχθρότητα. Παρά τις προσπάθειες του να καθησυχάσει το Ισραήλ ότι η νέα του κυβέρνησή δεν έχει εχθρικές προθέσεις προς το Ισραήλ ή ότι θα υποστηρίξει τους αντιπάλους του Ισραήλ, ο Νετανιάχου εξαπέλυσε επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Συρία όχι επειδή οι νέες συριακές αρχές τις χρησιμοποιούσαν εναντίον του Ισραήλ, αλλά για να τις αποτρέψει από το να το κάνουν ενδεχομένως.
Όπως ακριβώς το Ισραήλ έπρεπε να προσέχει να μην βλάψει τα ρωσικά συμφέροντα όταν επιτίθετο σε θέσεις του Ιράν, της Χεζμπολάχ και του καθεστώτος Άσαντ πριν την πτώση του Άσαντ, ο Αλ Σάραα ελπίζει ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει να αποφεύγει να στοχεύει ρωσικές δυνάμεις – ειδικά αν καταφέρει να πείσει τη Μόσχα να αναπτύξει ρωσικές στρατιωτικές περιπολίες στη νότια Συρία, όπου το Ισραήλ υποστηρίζει ενεργά τους Δρούζους.
Όποιοι και αν είναι οι λόγοι για τους οποίους ο Αλ Σάραα επιτρέπει στους Ρώσους να διατηρήσουν τις βάσεις τους, ο Πούτιν σαφώς ωφελείται, ενώ όσοι στη Δύση ήλπιζαν ότι η Ρωσία θα τις έχανε έχουν απογοητευτεί. Αλλά δεν είναι ακόμη απολύτως σαφές ούτε τι θα είναι πρόθυμος ο Σάραα να επιτρέψει στη Ρωσία να κάνει με αυτές τις βάσεις ούτε τι θα μπορεί να κάνει η ίδια η Ρωσία με αυτές. Πολλοί παρατηρητές σημειώνουν ότι η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει τη συριακή αεροπορική της βάση, ιδίως για να υποστηρίξει στρατιωτικά καθεστώτα στο Σαχέλ, τα οποία έχουν εκδιώξει τις γαλλικές και αμερικανικές δυνάμεις από τα εδάφη τους. Ακόμα και με τη ρωσική υποστήριξη, όμως, αυτές οι κυβερνήσεις δεν έχουν καταφέρει να ενισχύσουντις θέσεις τους στο εσωτερικό τωνχωρών τους.
