Ένα απο τα μεγαλύτερα και σοβαρότερα θέματα που αντιμετωπίζει η παγκόσμια κοινότητα την σημερινή εποχή είναι η αθρόα εισροή προσφύγων.
Το προσφυγικό ζήτημα απασχολεί πολλές χώρες στην ΕΕ μεταξύ αυτών και την χώρα μας.
Τα αίτια είναι πολλά, τα κυριότερα όμως είναι η φτώχεια και οι θανατηφόροι πόλεμοι που οδηγούν χιλιάδες ανθρώπους στην μετακίνηση εκτός των πατρίδων τους.
Οι εκτοπισμένοι (displaced persons) την τρέχουσα χρονική περίοδο ανέρχονται σε 65,9 εκατομμύρια, σύμφωνα με νέα στοιχεία που ανακοίνωσε η Υπηρεσία Προσφύγων των Ηνωμένων Εθνών.
Αυτό σημαίνει ότι 65,9 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν ως πρόσφυγες, έχουν αιτηθεί άσυλο ή είναι εσωτερικά εκτοπισμένοι. Για να διαπιστώσουμε το μέγεθος του προβλήματος, ο εκτοπισμένος αυτός πληθυσμός ξεπερνά τον πληθυσμό του Ηνωμένου Βασιλείου (65,5 εκατομμύρια).
Οι περισσότεροι πρόσφυγες προέρχονται από την Συρία (4,9 εκατομμύρια το 2015), το Αφγανιστάν (2,7 εκατομμύρια) και την Σομαλία (1,1 εκατομμύριο). Οι περισσότεροι εκτοπισμένοι ζούν στην Κολομβία (6,9 εκατομμύρια), τη Συρία (6,6 εκατομμύρια) και το Ιράκ (4,4 εκατομμύρια).
Ο επικεφαλής της Υπηρεσίας Προσφύγων του ΟΗΕ, Φίλιππο Γκράντι, δήλωσε πρόσφατα ότι το μεγαλύτερο μέρος της εκτόπισης των ανθρώπων προέρχεται από τον πόλεμο.
“Ο κόσμος φαίνεται να αδυνατεί να κάνει ειρήνη”, δήλωσε ο Γκράντι. “Έτσι, βλέπετε παλιές συγκρούσεις που συνεχίζουν να υφίστανται, και νέες συγκρούσεις που δημιουργούν τον εκτοπισμό πολλών ανθρώπων. Η αναγκαστική μετακίνηση είναι ένα σύμβολο των πολέμων που δεν τελειώνουν ποτέ”.
Η σκληρή πραγματικότητα του πολέμου αναγκάζει χιλιάδες ανθρώπους να αναζητήσουν ένα καλύτερο μέλλον σε ένα ασφαλέστερο περιβάλλον.
Το επίκεντρο του πολέμου και του εκτοπίσματος είναι κατά μήκος του άξονα του παγκόσμιου πολέμου κατά της τρομοκρατίας. Η γραμμή εκτοπίσματος ξεκινά από το Αφγανιστάν φθάνει στο Νότιο Σουδάν και ανάμεσα τους είναι ο πόλεμος στην Συρία.
Το επίκεντρο του ενδιαφέροντος είναι στη Συρία, όπου ο πόλεμος παραμένει σε εξέλιξη, η δε κλιμάκωση του εντείνεται καθημερινά.
Σε εξέλιξη ευρίσκεται επίσης ένας θανατηφόρος εμφύλιος πόλεμος στο Νότιο Σουδάν, με κύριο στοχο τον έλεγχο των πετρελαίων της χώρας. Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες αναφέρει ότι το πιο ανησυχητικό στοιχείο από όλα είναι οι μετακινήσεις του πληθυσμού στο Νότιο Σουδάν.
Στο Νότιο Σουδάν η κρίση μετακίνησης «είναι αυτή που έχει την ταχύτερη αύξηση στον κόσμο”.
Το Νότιο Σουδάν, ανεξαρτοποιήθηκε το 2011, και είναι σε εμφύλιο από τον Δεκέμβριο του 2013, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι, ενώ 3,7 εκατ. έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους.
Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΗΕ, ο αριθμός των Σουδανών προσφύγων αυξήθηκε κατά 64% το β΄ εξάμηνο του 2016 για να φθάσει το 1,4 εκατομμύρια. Επίσης έχουν καταγραφεί σχεδόν άλλο μισό εκατομμύριο πρόσφυγες από τις αρχές Ιανουαρίου του 2017.
Η φτώχεια είναι ένας σημαντικός παράγοντας εκτόπισης. Είναι η αιτία που οδηγεί εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους να προσπαθήσουν να διασχίσουν την έρημο της Σαχάρας και στη συνέχεια τη Μεσόγειο Θάλασσα για την Ευρώπη.
Η πλειονότητα των ανθρώπων που δοκιμάζουν αυτό το ταξίδι βρισκονται αντιμέτωποι με τον θάνατο, καθόσον τόσον η διέλευση δια μέσω της ερήμου Σαχάρας όσο και η Μεσόγειος Θάλασσα αποτελούν παγίδες θανάτου.
Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (International organization for migration) του ΟΗΕ έχει γνωστοποιήσει πολλά περιστατικά διάσωσης προσφύγων καθώς επισης και τις τεράστιες δυσκολίες μετάβασης απο την έρημο Σαχάρα στην Λιβύη.
Η βία κατά των ευάλωτων μεταναστών στη Λιβύη συνεχίζει να υφίσταται. Η UNICEF αναφέρει περιστατικά βιασμού και βίας κατά γυναικών και παιδιών σε ιδιωτικές φυλακές. Χαρακτηριστική ειναι η μαρτυρία ενος παιδιού ηλικίας 15 ετών “Εδώ μας αντιμετωπίζουν σαν κοτόπουλα, μας χτυπούν, δεν μας δίνουν καλό νερό και καλή διατροφή, μας παρενοχλούν, τόσοι πολλοί άνθρωποι πεθαίνουν εδώ, πεθαίνουν από ασθένειες, παγώνουν μέχρι θανάτου ».
Ο κίνδυνος όμως παραμονεύει και στην Μεσόγειο, το τρέχον έτος ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΙΟΜ-International organization for migration) αναφέρει τουλάχιστον 2.108 θανάτους στη θάλασσα μεταξύ Λιβύης και Ιταλίας. Αυτή είναι η 4η συνεχής χρονιά που ο ΙΟΜ έχει υπολογίσει πάνω από 2.000 θανάτους μέχρι τα μέσα του έτους.
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων πέντε ετών, αυτό υπολογίζεται σε περίπου 10 θανάτους ημερησίως. Η Λιβύη, εξακολουθεί να αποτελεί πύλη για τους εκτοπισμένους από διάφορες περιοχές της Αφρικής, τις χώρες που πλήττονται από τις πολιτικές του ΔΝΤ και τον πόλεμο. Δεν υπάρχει προσδοκία ότι ο αριθμός των ατόμων στην πορεία θα μειωθεί.
Η παγκόσμια κοινότητα θα πρέπει να αντιληφθεί οτι η συνεχιζόμενη ανθρωπιστική κρίση δεν αντιμετωπίζεται με ευχολόγια, συνεχιζόμενες συρράξεις, φτώχεια και απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης των ανθρώπων (εκτοπισμένοι) στις χώρες τους.
Στο βιβλίο ‘’The Lancet’’ (Ιούνιος 2017), ο Paul Spiegel, πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, αναφέρει ότι το “ανθρωπιστικό σύστημα δεν σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίσει τους τύπους συγκρούσεων που συμβαίνουν επί του παρόντος”. Επίσης επισημαίνει ότι οι πρόσφυγες πρέπει να αποτελούν μέρος του σχεδιασμού της διαδικασίας ανθρωπιστικής βοήθειας.
Με εκτοπισμένους περισσότερους από 65 εκατομμύρια ανθρώπους, τα διάφορα όργανα του ΟΗΕ και οι ΜΚΟ, απλά δεν είναι σε θέση να διαχειριστούν την κρίση.
Συμπεράσματα
α. Οι άνθρωποι μεταναστεύουν λόγω των ελάχιστων επιλογών που έχουν για να ζήσουν με ασφάλεια ,αξιοπρέπια και ένα ελπιδοφόρο μέλλον με ορίζοντα.
β. Η άποψη ότι τα εμπόδια ασφαλείας και οι δυνάμεις ασφαλείας θα μειώσουν τους αριθμούς των μεταναστών και θα αποτρέψουν μελλοντικούς μετανάστες, μάλλον ειναι ψευδαίσθηση. Η μετανάστευση είναι ήδη επικίνδυνη, χιλιάδες άνθρωποι εχουν χάσει την ζωή τους σε αυτό το επικίνδυνο ταξίδι για την επιβίωση, αυτό όμως δεν αποτρέπει απελπισμένους ανθρώπους να συνεχίζουν τον δρόμο προς ασφαλέστερους προορισμούς.
γ. Καμία καθαρά στρατιωτική λύση δεν μπορεί να λειτουργήσει κατά του διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος, του βίαιου εξτρεμισμού και της τρομοκρατίας, ούτε κατά της φτώχειας και της απελπισίας.
δ. Ο τερματισμός των συρράξεων στις εστίες των συγκρούσεων ίσως να καθυστερήσει να συμβεί ενώ κάποιες άλλες εστίες είναι δυνατόν να ξεκινήσουν. Σίγουρα όμως με το πλήρωμα του χρόνου έρχεται και ο τερματισμός κάποιων συρράξεων. Το μείζον θέμα είναι εάν η παγκόσμια κοινότητα με τους Διεθνείς οργανισμους που διαθέτει έχει προβεί στον σχεδιασμό της αυριανής ημέρας. Το καίριο ερώτημα που τίθεται είναι αν υπάρχει η βούληση αλλά και τα απαραίτητα κεφάλαια για την αρωγή σε όλους αυτούς τους ανθρώπους.
ε. Οι ηγέτες των ισχυρών χωρών θα πρεπει να αντιμετωπίζουν την υπόψη ανθρωπιστική κρίση με γνώμονα την ανθρώπινη πλευρά, η οποία είναι άκρως απαραίτητη για την επιβίωση όλων αυτών των ανθρώπων.
Υπτγος ε.α Δεληγιάννης Κων/νος
Πρώην Επιτελής ΝΑΤΟ στο CC-LAND
Μαδρίτη και Αντιπρόσωπος στην
CEPC( Civil Emergency Planning Committee )
Και ερευνητικών προγραμμάτων (ΙDIRA-Ιinteroperability of Data and Procedures in Large Scale Multinational Disaster Response Actions ) στην ΕΕ.
