Για την Κίνα είχα αναφερθεί σε προηγούμενα άρθρα στα οποία σε αδρές γραμμές αναλύθηκαν οι γεω-στρατηγικοί στόχοι της, η οικονομική διείσδυση σε χώρες της Βαλκανικής όπου πολλές ιδιωτικές εταιρείες της έχουν επενδύσει σε μεγάλα έργα υποδομής.
Σαν μια χώρα που πλέον διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο θα συνεχίσει να μας προκαλεί τεράστιο ενδιαφέρον.
Η Κίνα στα πλαίσια του ευρύτερου ενδιαφέροντος της για την επέκταση των οικονομικών, στρατηγικών στόχων της έχει επεκτείνει το στρατηγικό της ενδιαφέρον στην Νότια Ευρώπη. Ο στόχος της εκστρατείας αφορά την επιρροή της για την καθιέρωση επιχειρηματικής, πολιτιστικής και διπλωματικής παρουσίας σε όλο τον κόσμο.
Οι κινεζικές κρατικές εταιρείες χρησιμοποιούν την χρηματοδοτική τους δύναμη για την εδραίωση τους στην Πορτογαλία, την Ελλάδα και την Ιταλία.
Η οικονομική κρίση του 2008, έδωσε το κίνητρο στην Κίνα να καταστεί σημαντικός πιστωτής σε πολλά υπερχρεωμένα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Πορτογαλία, η Ελλάδα, η Ιταλία ιδιωτικοποίησαν ορισμένα κρατικά περιουσιακά τους στοιχεία μετά την κρίση του ευρώ, καθιστώντας τις οικονομίες τους σε ένα μέρος εξαρτημένες από τους κινέζους επενδυτές. Οι ιδιωτικές εξαγορές επίσης πολλαπλασιάστηκαν.
Η επενδυτική στρατηγική της Κίνας στη Νότια Ευρώπη εισχώρησε σε σημαντικές αγορές μεγάλων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος των επενδύσεων της Κίνας παραθέτω ορισμένες από τις επενδύσεις της.
Πορτογαλία
α. Η China Three Gorges Corporation (CTG), κινεζική κρατική εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας, έγινε μέτοχος της Energias de Portugal SA (EDP), της πρώην κρατικής εταιρείας στην Πορτογαλία .
β. Άλλες κινεζικές επενδύσεις στην ενέργεια περιλαμβάνουν τις εταιρείες Redes Energieticas Nacionais και Galp Energia.
γ. Αγορά μεριδίων στον εθνικό μεταφορέα της Πορτογαλίας Transportes Aéreos Portugueses, σε ασφαλιστικές εταιρείες, σε νοσοκομεία, σε ακίνητα και σε μέσα ενημέρωσης
δ. Κινέζικη εταιρεία με έδρα το Μακάο, απέκτησε το 30% του Global Media Group, ιδιοκτήτη των πορτογαλικών εφημερίδων Diário de Notícias και Jornal de Notícias και του ραδιοφώνου TSF.
Ελλάδα
Η ναυτιλιακή εταιρεία China Overseas Shipping Group (COSCO) έλαβε άδεια να εκμεταλλευτεί τουλάχιστον το 67% του μεγαλύτερου λιμανιού της Ελλάδας, (Λιμένας Πειραιά), δημιουργώντας ένα μεσογειακό κόμβο για τις κινεζικές εταιρείες. Η οικονομική αυτή επένδυση στη Ελλάδα συνδέεται με την επίτευξη ενός πολύ σημαντικού στόχου της Κίνας, την κατασκευή ενός διασυνοριακού διαδρόμου μεταφορών από τη Μεσόγειο προς την Κεντρική Ευρώπη.
Ακολούθως η Κίνα έχει σαν σκοπό να υλοποιήσει τους στρατηγικούς σκοπούς που αφορούν την :
α. Μείωση του κόστους μεταφοράς για τα προϊόντα της.
β. Βελτιωμένη πρόσβαση και παρουσία, τόσο στην ευρωπαϊκή αγορά, όσο και στην Μεσόγειο.
Ιταλία
α. Κινέζοι επενδυτές αγόρασαν την εταιρεία ελαστικών Pirelli .
β. Τα κινεζικά κεφάλαια επενδύθηκαν σε στρατηγικές ιταλικές εταιρείες ενέργειας όπως η Eni, η Enel ή η ιταλική εθνική υπηρεσία ηλεκτρισμού CDP Reti (η China State Grid απέκτησε το 35% του κεφαλαίου της).
γ. Κινέζοι επενδυτές αγόρασαν μετοχές της Fiat Chrysler (αυτοκίνητα), της Ferretti (γιοτ), της Telecom Italia και του παγκοσμίου φήμης σχεδιαστή μόδας Ferragamo, καθώς επίσης αγόρασαν πολλές ιταλικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Οι επενδύσεις των Κινέζων εκτός της οικονομικής εκμετάλλευσης των εταιρειών που εξαγόρασαν, προσβλέπουν και στην διπλωματική οδό. Η είσοδος τους στην αγορά της Ευρώπης έχει σαν σκοπό και την απόκτηση θετικής εικόνας από τις χώρες όπου έχουν γίνει οι επενδύσεις.
Η υποστήριξη της Κίνας σε διεθνές περιβάλλον στις χώρες που επένδυσαν είναι κομμάτι της στρατηγικής που εφαρμόζεται. Τον Ιούνιο του 2017, η Ελλάδα μπλόκαρε μια δήλωση της ΕΕ στα Ηνωμένα Έθνη που επέκρινε τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Κίνα. Οι διπλωμάτες της ΕΕ δήλωσαν ότι η ψηφοφορία αυτή υπονόμευσε τις προσπάθειες αντιμετώπισης της καταστολής του Πεκίνου σε ακτιβιστές και αντιφρονούντες.
Πριν από ένα χρόνο, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τη στήριξη της Γερμανίας και της Γαλλίας, ζήτησε μια πιο επιφυλακτική προσέγγιση για τις ξένες επενδύσεις σε υποδομές ή τεχνολογία, αρκετές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας δήλωσαν ότι δεν θα υποστηρίξουν την κίνηση.
Παράλληλα με την ΕΕ, το Πεκίνο δημιούργησε ένα δίκτυο φιλικών χωρών το φόρουμ των 16, συμπεριλαμβανομένης και της Κίνας (όπου η Κίνα συνεδριάζει σε ετήσια βάση με δεκαέξι χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης).
Η πρωτοβουλία των 16 είναι μια πολιτική και επεκτατική πλατφόρμα η οποία σχεδιάστηκε μετά το πρώτο οικονομικό και εμπορικό φόρουμ των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, το οποίο διεξήχθη στη Βουδαπέστη το 2011.
Οι χώρες που συμμετέχουν στο φόρουμ είναι η Κίνα, 11 κράτη μέλη της ΕΕ: η Βουλγαρία, η Κροατία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Ουγγαρία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Σλοβενία και 5 χώρες υπό ένταξη (Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, ΠΓΔΜ, Μαυροβούνιο, Σερβία).
Στην Ελλάδα και την Πορτογαλία, δύο χώρες με περιορισμένες ιστορικές σχέσεις με την Κίνα, το Πεκίνο έχει γίνει ένας σημαντικός παίκτης. Η Κίνα εκμεταλλεύτηκε την οικονομική κρίση επένδυσε σε αμφότερες σε μια εποχή κατά την οποία οι δυτικές δυνάμεις έδειχναν απρόθυμες να βοηθήσουν.
Ενώ η ΕΕ συνέχισε να προωθεί τις αρχές της, συμπεριλαμβανομένων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η Ελλάδα και η Πορτογαλία είναι προσεκτικές όταν επικρίνουν την Κίνα στην παγκόσμια σκηνή σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή διπλωματίας, ώστε να αποφευχθούν καταστροφικές οικονομικές σχέσεις. Στην Πορτογαλία, ειδικότερα, υπήρξε ελάχιστος δημόσιος διάλογος για τον αυξανόμενο οικονομικό αντίκτυπο της Κίνας.
Οι σχέσεις μεταξύ Πορτογαλίας και Κίνας βαδίζουν σε καλό δρόμο. Στα πλαίσια των καλών αυτών σχέσεων ο Πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ (Xi Jinping) πρόκειται τον Δεκέμβριο να επισκεφθεί την Πορτογαλία. Κατά τη διάρκεια του ίδιου ταξιδιού, θα επισκεφθεί επίσης τη γειτονική Ισπανία.
Η πορτογαλική κυβέρνηση δήλωσε ότι είναι ανοικτή σε μια συζήτηση για τη μίσθωση σε έναν κινεζικό φορέα του μεγάλου λιμανιού της χώρας Sines (το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο διακομιστικο λιμάνι στην Πορτογαλία. Από τις αρχές του έτους το λιμάνι Sines διαχειρίζεται το 50,2% του όγκου των εμπορευμάτων από και προς την Πορτογαλία).
Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Υπουργού Εξωτερικών της Πορτογαλίας, Αουγκούστο Σάντος Σίλβα( Augusto Santos Silva) ο λιμένας “Βρίσκεται στη ζώνη μεταξύ της Μεσογείου και της βόρειας Ευρώπης” και “μπορεί να εξελιχτεί στο σταυροδρόμι των χερσαίων και θαλάσσιων διαδρομών της πρωτοβουλίας Belt and Road, των οποίων η δυναμική είναι αναμφισβήτητη”.
Συμπεράσματα
α. Η Νότια Ευρώπη είναι πιθανόν να εξελιχθεί σε μια ζώνη έντονης κινεζικής επιρροής στο μέλλον. Σε οικονομικά αποδυναμωμένες χώρες αυξάνεται το αντιευρωπαϊκό συναίσθημα, με αποτέλεσμα οι πολίτες να βλέπουν θετικά τις επενδύσεις καθόσον αυτό μεταφράζεται σε θέσεις εργασίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί έρευνα της Pew Research 2018, σύμφωνα με την οποία στην Ιταλία και την Ελλάδα, απόψεις των πολιτών είναι περισσότερο θετικές απέναντι στην Κίνα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
β. Η Κίνα χρησιμοποιεί τον οικονομικό της ρόλο για να ενισχύσει τους διεθνείς στόχους της.
γ. Επισημαίνεται ότι οι χώρες της Νότιας Ευρώπης είναι μέλη της ΕΕ. Οι οικονομικές τους ανάγκες είναι κατανοητές, οφείλουν όμως να τηρήσουν τους ευρωπαϊκούς κανόνες και αρχές της Ένωσης. Επίσης βασική προϋπόθεση αποτελεί να παραμείνουν προσεκτικές όσον αφορά την εισροή ξένων επενδύσεων σε ευαίσθητους τομείς όπως η ενέργεια, η τεχνολογία και οι υποδομές.
δ. Η ΕΕ οφείλει να επεξεργαστεί και να προτείνει εναλλακτικές λύσεις, όσον αφορά τις στρατηγικές επενδύσεις και να προσεγγίσουν με ρεαλισμό και αποφασιστικότητα στα σοβαρά οικονομικά προβλήματα που δημιουργήθηκαν στις χώρες της Νότιας Ευρώπης. Οι Βρυξέλλες δεν είναι άμοιρες ευθυνών, καθόσον οι εφαρμοζόμενες πολιτικές της, έδωσαν την ευκαιρία σε ξένους επενδυτές να εισχωρήσουν και να ελέγχουν σημαντικές αγορές μεγάλων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Υπτγος ε.α Δεληγιάννης Κων/νος
MA – University of Plymouth στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική κ Διεθνή Ασφάλεια
Πρώην Επιτελής ΝΑΤΟ στο CC–LAND
Μαδρίτη και Αντιπρόσωπος στην
CEPC( Civil Emergency Planning Committee )
Και ερευνητικών προγραμμάτων (ΙDIRA-Ιinteroperability of Data and Procedures in Large Scale Multinational Disaster Response Actions ) στηνΕΕ
