Το καλύτερο χαβιάρι κινδυνεύει να χαθεί. Οι ενεργειακοί, μεταφορικοί ανταγωνισμοί έχουν παράπλευρες απώλειες
Η περιοχή της Κασπίας είναι από τις πιο πλούσιες ενεργειακά του πλανήτη. Τα μεγάλα κοιτάσματα πετρελαίου που έχουν ανακαλυφθεί στο εσωτερικό της έχουν δημιουργήσει τριβές ανάμεσα στα κράτη που βρίσκονται στα παράλιά της, ενώ σημαντικό ρόλο προσπαθούν να παίξουν και οι ΗΠΑ μέσω των στρατιωτικών δυνάμεων που διατηρούν στην περιοχή.
Το 2003 η Ρωσία, το Καζακστάν και το Αζερμπαϊτζάν υπέγραψαν συμφωνία με την οποία μοίρασαν μεταξύ τους το βόρειο 64% της λίμνης, ώστε να προχωρήσουν σε εκμετάλλευση των κοιτασμάτων.
Όπως αναφέρει ο Πώλ Γκόμπλε στο Eurasia Daily Monitor, ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός στην περιοχή της Κασπίας διευρύνεται πέραν από το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο.
Ο ανταγωνισμός των λιμανιών εντείνεται και με την κινεζική συνδρομή φαίνεται να επικρατεί, ως σημαντικότερος κόμβος το Διεθνές Θαλάσσιο Εμπορικό Λιμάνι του Μπακού. Τα φορτία που προέρχονται από την Ασία μπορούν να συνδεθούν απευθείας με το σιδηρόδρομο Μπακού -Τιφλίδα -Κάρς (BTK) και να φτάσουν στην Ευρώπη σε λιγότερο από μία εβδομάδα.
Οι προσπάθειες όλων των παραλιακών χωρών της Κασπίας σχετίζονται με την ανάπτυξη των υποδομών μεταφορών, ενισχύοντας τους περιφερειακούς ανταγωνισμούς. Οι χώρες προσπαθούν να γίνουν σημαντικοί διαμεσολαβητές στη διέλευση φορτίων μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, δύο κύριων αγορών κατανάλωσης ενέργειας, επηρεάζοντας την παραγωγή και τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Τρεις από αυτές τις πολλές άλλες μορφές αντιπαλότητας απέκτησαν νέα σημασία τους προηγούμενους μήνες.
Πρώτον, το Ιράν, έχοντας υπογράψει μια 25ετή συμφωνία συνεργασίας με την Κίνα, ανακοίνωσε σχέδια για την κατασκευή του πρώτου τεχνητού νησιού στην Κασπία. Ένα τέτοιο έργο είναι πιθανό να προκαλέσει εντατικό ανταγωνισμό μεταξύ των άλλων παραλιακών κρατών για τη δημιουργία νέων λιμενικών εγκαταστάσεων. Ο ανταγωνισμός μεταξύ των λιμένων της Κασπίας έχει ήδη επεκταθεί τα τελευταία χρόνια, ιδίως λόγω του ενδιαφέροντος της Κίνας να προωθήσει το εμπόριο εμπορευματοκιβωτίων ανατολής-δύσης
Δεύτερον, το Καζακστάν επιδιώκει να καταστήσει το λιμάνι του Ακτάου στην Κασπία κόμβο τόσο για χονδρικό εμπόριο όσο και για εμπορευματοκιβώτια μεταξύ της Κεντρικής Ασίας, αφενός, και του Ιράν και της Δύσης, αφετέρου. Αυτή η κίνηση συνεπάγεται τον εκσυγχρονισμό του λιμανιού καθώς και την επέκταση της εμπορικής ναυτιλίας. Ωστόσο, θέτει το Καζακστάν σε πορεία σύγκρουσης όχι μόνο με τη Ρωσία, η οποία κυριάρχησε στο εμπόριο αυτό στο παρελθόν, αλλά με άλλα παράκτια κράτη της Κασπίας που τα ίδια έχουν αναζητήσει ένα μέρος αυτών των αποστολών. Ταυτόχρονα, μπορεί να περιπλέξει τις σχέσεις του Καζακστάν με τη Δύση, η οποία θεωρεί ότι το εμπόριο με το Ιράν είναι ένας τρόπος για ξεπεράσει η Τεχεράνη το καθεστώς κυρώσεων κατά του πυρηνικού της προγράμματος.
Και τρίτον, οι πρόσφατες αναφορές για περιβαλλοντικές καταστροφές στην Κασπία έχουν προκαλέσει ανησυχίες σε ολόκληρη την περιοχή σχετικά με το μέλλον της θάλασσας και τη διατήρηση της βιοποικιλότητάς της, συμπεριλαμβανομένης της επιβίωσης και πιθανής ανάκαμψης του τοπικού οξύρρυγχου, από τον οποίο παράγεται το καλύτερο χαβιάρι στον κόσμο Επειδή κάθε κράτος έχει τις δικές του ιδέες, είναι πιθανόν, αυτές να εμβαθύνουν τις διαιρέσεις και να προκαλέσουν περαιτέρω διαμάχες μεταξύ τους.
Καθώς ανακαλύπτονται περισσότερα υπεράκτια αποθέματα υδρογονανθράκων στην Κασπία οι παραθαλάσσιες χώρες και οι εξωτερικές δυνάμεις, θα πρέπει να επεκτείνουν τις συνεργασίες και σε άλλους τομείς.
Η Κίνα το έχει ήδη κάνει με τη 25ετή συμφωνία της με το Ιράν και η Σαουδική Αραβία βρίσκεται σε συνομιλίες με το Τουρκμενιστάν. Άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας και εκείνων της Δύσης, όπου βρίσκονται πολλές από τις σημαντικότερες εταιρείες πετρελαίου στον κόσμο, φαίνεται ότι θα ακολουθήσουν.
Το διακύβευμα είναι όχι μόνο στο πόσο πετρέλαιο και φυσικό αέριο ρέει από την Κεντρική Ασία αλλά μέσω ποιων διαδρομών και σε ποιους προορισμούς, καθώς και εάν η Κασπία θα είναι ένα μέρος για ειρηνική ανάπτυξη ή ένα νέο πιλοτήριο σύγκρουσης μεταξύ αυτών και άλλων.
Βεβαίως και επειδή η φτώχεια θέλει καλοπέραση, μας ενδιαφέρει η συνέχιση παραγωγής και διανομής ικανών ποσοτήτων από χαβιάρι…
Απόστολος Τσιμογιάννης
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι Υποστράτηγος (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics.
