Kατά την επίσκεψη του στη Σαουδική Αραβία τον περασμένο Απρίλιο, ο Έλληνας ΥΠΕΞ ανέφερε μεταξύ άλλων: «…η Ελλάδα δεν πρόκειται να αρχίσει να σκάβει τον βυθό της Μεσογείου για να βρει αέριο, για να βρει πετρέλαιο, για έναν πολύ πολύ απλό λόγο. Χρειαζόμαστε 10 ή 20 χρόνια για να το βρούμε και να το εκμεταλλευτούμε… Το Αιγαίο,(δεν αναφέρει Μεσόγειο, κοιτάσματα Κρήτης), είναι ένας παράδεισος στη γη. Δεν σκοπεύουμε να το μετατρέψουμε σε κόλπο του Μεξικού…. η Ελλάδα δεν σχεδιάζει στο άμεσο μέλλον να γίνει χώρα παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου ».
0 Ισραηλινός υπουργός Ενέργειας είχε δηλώσει στο CNBC-Middle East ότι το Ισραήλ προτείνει τη συμμετοχή της Τουρκίας στο φόρουμ για το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου. Αυτή είναι και η μόνη ρεαλιστική λύση. Σε ανύποπτο χρόνο, τόσο ο κ. Μητσοτάκης, όσο και ο κ. Νετανάχιου, είχαν εκφραστεί θετικά στη είσοδο και άλλων χωρών.
Η προηγούμενη πρέσβης του Ισραήλ κ. Μπέν – Αμπά , σε συνέντευξή της στην εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» , στις 30 Ιουνίου 2019, είχε αναφερθεί στη δημιουργία κοινής αγοράς ενεργειακών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο καθηγητής Γ. Πρεβελάκης σε άρθρο του στη «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» είχε επίσης προτείνει τη συλλογική εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στην Αν. Μεσόγειο, επειδή έτσι αφαιρείται η γεωγραφική διάσταση της διαμάχης, απομακρύνεται ο κίνδυνος θερμών επεισοδίων και αναιρείται η προσχηματική τουρκική διεκδίκηση στις θαλάσσιες ζώνες.
Σε μελέτες του ινστιτούτου Brookings, επισημαίνεται η ιδέα ότι η ανατολική Μεσόγειος πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένας κοινός χώρος.
Εκτός από τις επιμέρους τεχνικές δυσκολίες του Eastmed, το μεγάλο οικονομικό κόστος, ίσως δυσανάλογο με τη αποδοτικότητά του, τα περιβαλλοντικά προβλήματα και τα θέματα ασφαλείας, υπάρχει άλλο ένα σημαντικό ζήτημα. Η κατασκευή ενός αγωγού οδηγεί σε μακροχρόνια δέσμευση των εξαρτώμενων κρατών, που δεν είναι επιθυμητή, καθώς αποτρέπει τη δυνατότητα αναζήτησης εναλλακτικών και πλέον οικονομικών πηγών.
Αυτή την τακτική ακολουθεί η Ρωσία, η οποία πιέζει τις Βόρειες ευρωπαϊκές χώρες, για την υπογραφή μακροχρόνιων συμβολαίων, ώστε να τις δεσμεύσει σε βάθος χρόνου. Ήδη η Πολωνία , υπέγραψε 15 ετές συμβόλαιο.
Η Γερμανία λοιπόν αρνείται τη χρηματοδότηση του EastMed, με πρόσχημα την αποφυγή μακροχρόνιων δεσμεύσεων, αλλά εκτιμώ ότι ο βασικός λόγος είναι η επιθυμία της να προστατέψει τη Ρωσία από ανταγωνισμό , δίνοντας χρόνο στην ολοκλήρωση και ενεργοποίηση του Νord Stream II. Άλλωστε προωθούνται σθεναρά οι ΑΠΕ, γεγονός που επιβεβαιώνει το παιχνίδι του σύγχρονου «Επιτήδειου ουδέτερου» !!!
Για τη διαχείριση των κοιτασμάτων κ.λ.π θεμάτων έχει ιδρυθεί το «East med Gas Forum», με έδρα το Κάïρο. Επίσης έχουν σχηματισθεί οι γνωστές τριμερείς συμμαχίες. Και στα δύο σχήματα συμμετέχουν ως παρατηρητές ΗΠΑ και Γαλλία.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Πελοποννήσου ολοκληρώθηκε και μέχρι το 2023, θα κατασκευασθεί ανάλογη διασύνδεση Αττικής – Κρήτης.
Ελλάδα – Κύπρος και Ισραήλ, υπέγραψαν το περασμένο Μάρτιο, μνημόνιο συνεργασίας για τη κατασκευή του Euro-Asia Interconnector, του μεγαλύτερου και βαθύτερου αγωγού ηλεκτρικής ενέργειας. Το έργο στρατηγικής σημασίας υποστηρίζουν οι ΗΠΑ και χρηματοδοτεί και η ΕΕ (PCI). Με την ολοκλήρωσή του θα αξιοποιηθεί η παραγωγή από ΑΠΕ, και θα επιτευχθεί μείωση των ρύπων. Το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί το Δεκέμβριο του 2023.
Τελευταία ανακοινώθηκε η συμφωνία ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Αιγύπτου. Αυτή προβλέπει τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας παραγόμενης από φωτοβολταïκά πάρκα που αναπτύσσονται στην Αίγυπτο , σε περιοχές της ερήμου, μέσω Ελλάδας στη Κεντρική Ευρώπη. Όπως δήλωσε στη τελευταία του επίσκεψη ο κ. Μητσοτάκης , ακόμα και το φυσικό αέριο θα μπορεί να μεταφέρεται σε υγροποιημένη μορφή από την Αίγυπτο προς την Ελλάδα και από εκεί προς το ευρωπαϊκό δίκτυο φυσικού αερίου.
Το Ισραήλ αποφάσισε να διοχετεύει το φυσικό αέριο στις αντίστοιχες εγκαταστάσεις υγροποίησης της Αιγύπτου και από εκεί το LNG, να μεταφέρεται με πλοία. Σε ανάλογη ενέργεια εκτιμάται θα προβεί μελλοντικά και η Κύπρος.
Η Σαουδική Αραβία, ( Middle East Green Initiative) όπου πρόσφατα βρέθηκε ο πρωθυπουργός, έχει σχεδιάσει να επενδύσει τεράστια ποσά στη παραγωγή υδρογόνου και συζητήθηκε κι’ εδώ η κομβική συμμετοχή της Ελλάδας, ως πύλης εισόδου. Οι στρατηγικού χαρακτήρα σχέσεις των δύο χωρών, έχουν αναπτυχθεί, αφ’ ενός με την προστασία πετρελαϊκών εγκαταστάσεων με πυραύλους PATRIOT, αφετέρου με μια σειρά συμφωνιών σε διάφορους τομείς. Ας σημειώσουμε την αποδοχή της Ελλάδας, ως παρατηρητή στο Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC).
Η Ελληνογαλλική συμφωνία αμυντικής συνεργασίας, προβλέπει στα άρθρα 6 και 12, τις “ενεργειακές προκλήσεις” ως “θέματα κοινού ενδιαφέροντος” και την ανταλλαγή αναλύσεων επί ενεργειακών θεμάτων στη Μεσόγειο. Ομοίως η ανανεωμένη Ελληνοαμερικανική συμφωνία, εστιάζει στην ασφάλεια εφοδιασμού στην Αν. Μεσόγειο, όπου ο εκσυγχρονισμένος στόλος μας, σε συνεργασία με το Γαλλικό, θα παίξει κυρίαρχο ρόλο!
Συμπεράσματα
Ο EastMed παραμένει ένα φιλόδοξο και εν πολλοίς πολιτικό σχέδιο και όπως παρατηρούν ενεργειακοί επενδυτές, απέχει πολύ από το στάδιο να μπορεί να υπάρξει μια ασφαλής πρόβλεψη για την κατασκευή του.
Η δημιουργία κοινής αγοράς φυσικού αερίου στη λεκάνη της Αν. Μεσογείου, προωθεί τα συμφέροντα των παράκτιων χωρών, και θα λειτουργήσει ως ασφαλής πηγή εφοδιασμού για την ΕΕ, με γέφυρα την Ελλάδα και την Κύπρο, μέλη της και οι δύο. Ταυτόχρονα πιέζεται η Τουρκία.
Η ηλεκτρική διασύνδεση της Ελλάδας και της Κύπρου, με το Ισραήλ και την Αίγυπτο, αποτελούν προπομπό της εξασφάλισης πράσινης ενέργειας για την ΕΕ.
Η Σαουδική Αραβία, αναμένεται να παίξει σημαντικό ρόλο στη παραγωγή πράσινης ενέργειας (υδρογόνο). Η Ελλάδα διεκδικεί μερίδιο από το επενδυτικό πρόγραμμα της. Μη ξεχνάμε τη κυρίαρχη θέση της Σ.Α, στο σουνιτικό μουσουλμανικό χώρο και στον ΟΠΕΚ. Εδώ οφείλουμε να επισημάνουμε την ίδρυση της πρώτης Ελληνικής «βάσης» στο εξωτερικό, εννοώντας τη συστοιχία PATRIOT και τα 120 στελέχη που την υπηρετούν και προστατεύουν τα συμφέροντα της χώρας.
Οι Έλληνες εφοπλιστές κατέχουν τη πρώτη θέση παγκοσμίως στα LNG carriers και εκτιμάται ότι θα παίξουν κυρίαρχο ρόλο στη μεταφορά του.
Η επιθετική εξωτερική πολιτική, τα κοινά προβλήματα που αναδείχθηκαν, λόγω των γεωπολιτικών αναταράξεων και η σύμπτωση συμφερόντων, τόσο με χώρες MENA ,όσο και με τις ΗΠΑ , στην περιοχή, εξασφαλίζουν ένα αυξημένα ενεργό ρόλο για την Ελλάδα.
Σε όλες τις συνεργασίες διακηρύττεται η αποδοχή του διεθνούς δικαίου της θαλάσσης.
Το όραμα που προωθείται, αναφέρεται στο μετασχηματισμό της Ελλάδας, μαζί με τη Κύπρο, σε μία απαραίτητη γέφυρα μεταφοράς ενέργειας, εξασφάλισης εναλλακτικών πηγών για την ΕΕ, συμμετοχής σε ρόλους ασφάλειας θαλασσίων οδών, ισχυροποιώντας ταυτόχρονα τις διπλωματικές και λοιπές σχέσεις με χώρες ιδιαίτερης βαρύτητας, τόσο στο μουσουλμανικό χώρο, όσο και στο γεωοικονομικό τομέα.
Ο αντίλογος, γιατί δεν εξορύσσουμε τα δικά μας κοιτάσματα, αλλά επιδιώκουμε να γίνουμε χώρα transit, αντικρούεται με το επιχείρημα ότι τα οφέλη δεν θα είναι άμεσα, λόγω Τουρκικών και Γερμανικών εμποδίων, ενώ έτσι θα υπερκεραστούν, οι ερευνητικές-εξορυκτικές διαδικασίες απαιτούν 15-20 χρόνια και χάνεται το momentum για την δημιουργία των ισχυρών δεσμών με τις χώρες της Μέσης Ανατολής. Άλλωστε, στη παρούσα ενεργειακή συγκυρία έχει περιοριστεί το ενδιαφέρον των παγκόσμιων κολοσσών σε νέα έργα.
Απόστολος Τσιμογιάννης
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι Υποστράτηγος (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA και εξειδικεύεται σε θέματα Ευρασίας – Ινδοειρηνικού. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics.
