Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Καθοριστικής σημασίας επιπτώσεις ως και προεκτάσεις αναμένεται να έχει η τριμερής Συμφωνία AUKUS των ΗΠΑ-Μεγάλης Βρετανίας και Αυστραλίας σε πολιτικό,στρατιωτικό,οικονομικό,βιομηχανικό ,περιφερειακό ως και παγκόσμιο πλαίσιο , αφού αναμένεται να επηρεάσει την στάση των τριών κρατών της Δύσης, της Γαλλίας,της ΕΕ,της Κίνας ,της Ινδίας,της Ρωσίας,της ΕΕ,του ΝΑΤΟ ως και άλλων εθνικών και υπερεθνικών οντοτήτων για τα επόμενα χρόνια.
Την ίδια στιγμή η τριμερής συμφωνία χρονικά συμπίπτει με τα 70 χρόνια από την υπογραφή της αμυντικής συμφωνίας του Σαν Φραντσίσκο που είχε ως αποτέλεσμα τη σύσταση του ANZUS (ΗΠΑ-Αυστραλίας -Νέας Ζηλανδίας/τύπου ΝΑΤΟ ), ενώ την προσεχή εβδομάδα στο Λευκό Οίκο ο Μπάιντεν θα φιλοξενήσει την Ομάδα QUAD δηλαδή τους ηγέτες της Αυστραλίας,της Ιαπωνίας και της Ινδίας (QUAD) με προφανή αντι-Κινεζική στόχευση και προς ενίσχυση της αεροναυτικής συνεργασίας (καθώς και σε άλλους τομείς)
Η νέα τριμερής συμφωνία αναβαθμίζει και ενισχύει την Αυστραλία ,ενώ για μία ακόμα φορά αποδεικνύει την στροφή των Αμερικανών σε Ασία- Ινδο/Ειρηνικό ωκεανό , προφανώς λόγω απειλών από Κίνα, Βόρεια Κορέα κα.
Πρώτο : Η Αυστραλία θα αποκτήσει μέσα στα προσεχή χρόνια τα πρώτα της πυρηνοκίνητα υποβρύχια με τη νέα τριμερή σχέση . Η κίνηση αυτή θα καταστήσει τα υποβρύχια της Καμπέρα να αποκτήσουν μεγαλύτερη εμβέλεια από τα τωρινά συμβατικά υποβρύχια , ενώ θα μπορούν να παραμείνουν κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας για μήνες( στην γειτονιά της Κίνας) ,μια και η κυβέρνηση Μπάιντεν προσπαθεί να στρέψει την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού. «Αυτό αφορά επένδυση στη μεγαλύτερη πηγή δύναμής μας – τις συμμαχίες μας – και την καλύτερη αντιμετώπιση των απειλών του σήμερα και του αύριο», είπε ο Μπάιντεν στον Λευκό Οίκο, πλαισιωμένος ουσιαστικά (μέσω τηλεδιάσκεψης) από τους ηγέτες του Ηνωμένου Βασιλείου και της Αυστραλίας. Πρόσθεσε ότι «Αυτή η πρωτοβουλία αφορά τη διασφάλιση ότι ο καθένας από εμάς έχει μια σύγχρονη και ενισχυμένη δυναμική , ως και πιο σύγχρονη ικανότητα που την χρειαζόμαστε για ελιγμούς και άμυνα απέναντι στις ραγδαία εξελισσόμενες απειλές από όλα τα αζιμούθια ».
Δεύτερο : Ουσιαστικά τα τρία κράτη προχωρούν με αυτή την κίνηση , στα πλαίσια ενός “αστερισμού βημάτων” που περιλαμβάνει πιο ισχυρές διμερείς συνεργασίες με τους συμμάχους-εταίρους για ενίσχυση της ασφάλειας στην Ασία , ενώ αυτή διευρύνεται με κράτη όπως η Ινδία, το Βιετνάμ, η Ινδονησία,οι Φιλιππίνες ως και νέοι σχηματισμοί όπως το Quad. Ο γνωστός Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Ben Sasse, από την πολιτεία Νεμπράσκα τάχθηκε άμεσα υπέρ της συμφωνίας λέγοντας ότι είναι ένα ουσιαστικό βήμα για την αντιμετώπιση του Πεκίνου. Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι “Η συνεργασία με την Αυστραλία σε έναν νέο πυρηνικό υποβρύχιο στόλο είναι μια τεράστια επένδυση μακροπρόθεσμα και στέλνει ένα σαφές μήνυμα ισχύος στον πρόεδρο Xi”. Επιπλέον η νέα τριμερής εταιρική σχέση στον Ειρηνικό που είναι γνωστή με το ακρωνύμιο AUKUS, θα περιλαμβάνει εκθετικά αυξημένη συνεργασία στον τομέα της κυβερνοασφάλειας ,της τεχνητής νοημοσύνης ,της πυρηνικής τεχνογνωσίας καθώς και αναβαθμισμένη ενσωμάτωση των βιομηχανικών βάσεων και των αλυσίδων εφοδιασμού.Ασφαλώς προτεραιότητα θα αποτελεί η ενίσχυση της Αυστραλίας σε πυρηνική τεχνολογία και τεχνογνωσία.
Τρίτο : Είναι η δεύτερη φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες μοιράζονται αυτού του τύπου ευαίσθητη τεχνολογία με έναν σύμμαχο. Η πρώτη ήταν με το Ηνωμένο Βασίλειο το 1958.(ιστορική συμφωνία επί Αϊζενχάουερ και Μακμίλαν) . Αναμφίβολα η τριμερής είναι μια θεμελιώδης απόφαση που θα συνδέει αποφασιστικά την Αυστραλία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μεγάλη Βρετανία για ολόκληρες γενιές. Σύμφωνα με πληροφορίες του υπογράφοντα οι ειδικοί των τριών κρατών θα αρχίσουν με μια περίοδο διαβούλευσης 18 μηνών κατά την οποία θα καθορίσουν λεπτομέρειες σχετικά με το εργατικό δυναμικό, τις εκπαιδευτικές απαιτήσεις , τα χρονοδιαγράμματα παραγωγής πυρηνικού υλικού , καθώς και τον δέοντα σεβασμό πάντοτε στην οριζόντια μη-διασπορά των πυρηνικών τεχνολογιών και υλικού.
Της τριμερούς προσπάθειας θα ηγηθεί ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας στρατηγός εα Λόιντ Όστιν σε συνεννόηση με υψηλόβαθμους αξιωματούχους των υπουργείων Ενέργειας και Εξωτερικών των τριών κρατών . Η σύμπραξη θα περιλαμβάνει αποκλειστικά πυρηνική πρόωση αφού η Αυστραλία δεν προτίθεται να αποκτήσει πυρηνικά όπλα ή πυρηνική ισχύ , αφού κάποιοι πυρηνικοί εμπειρογνώμονες αυτές τις ημέρες εξέφρασαν ανησυχίες για τυχόν διάδοση της πυρηνικής τεχνολογίας με απρόβλεπτες συνέπειες.
Χαρακτηριστικά κάποιοι υποστηρίζουν ότι αν οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο συνδράμουν στην Αυστραλία στο να αποκτήσει πυρηνικά υποβρύχια,γιατί να πούνε όχι σε ένα παρόμοιο αίτημα πχ της Νότιας Κορέας .Πάντως λόγω εμπειρίας και διαχρονικής συμπεριφοράς σε συντριπτικό ποσοστό οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η Αυστραλία δεν αποτελεί παράγοντα πυρηνικού πολλαπλασιασμού και οπλοποίησης πυρηνικής τεχνολογίας.
Αξίζει να επισημανθεί ότι παρά τους στενούς στρατιωτικούς και πληροφοριακούς δεσμούς της Νέας Ζηλανδίας με τους Αμερικανούς και τους Αυστραλούς, δεν πρόκειται να τροποποιήσει/αλλάξει την διαχρονική στάση της που δεν επιτρέπει την είσοδο στα λιμάνια της πυρηνοκίνητων ως και πλοίων-υποβρυχίων που φέρουν πυρηνικές κεφαλές (η Νέα Ζηλανδία από το 1983 ακολουθεί το μοντέλο της αποπυρηνικοποιημένης ζώνης ,μαζί με κάποια από τα νησιωτικά συμπλέγματα του νοτίου Ειρηνικού.
Τέταρτο : Ένα πάντως ανοιχτό ερώτημα είναι εάν οι Αυστραλιανοί πυρηνικοί αντιδραστήρες θα τροφοδοτούνται από εξαιρετικό/υψηλό εμπλουτισμένο ουράνιο(HEU ) -που είναι συστατικό πυρηνικών όπλων ,με το οποίο τροφοδοτούνται τα Αμερικανικά όσο και Βρετανικά υποβρύχια- ή χαμηλού εμπλουτισμένου ουρανίου(LEU) που τροφοδοτείται το Γαλλικό πυρηνικό ναυτικό και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί απευθείας για κατασκευή πυρηνικών βομβών . Η χρήση ουρανίου χαμηλού εμπλουτισμού θα μπορούσε να συνδράμει στην χαλάρωση των ανησυχιών για πυρηνική διασπορά .Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται επίσης να εξαντλήσουν το εξαιρετικά/υψηλό εμπλουτισμένο ουράνιο που τροφοδοτεί τα υποβρύχια και τα αεροπλανοφόρα τους έως το 2060 και δεν είναι σαφές αυτή την στιγμή τι είδους εφοδιασμός των υποβρυχίων της Αυστραλίας θα υπάρξει (αν και λογικά θα είναι χαμηλού εμπλουτισμού ουράνιο) . Η Αυστραλία,είχε αποφασίσει να αντικαταστήσει τα έξι συμβατικά υποβρύχια κατευθυνόμενων πυραύλων της κατηγορίας Collins, και σχεδίαζε να αγοράσει μέσα στα επόμενα 20/30 χρόνια 12 συμβατικά υποβρύχια σχεδιασμένα από την Γαλλικό ναυπηγοεπισκευαστικό κολοσσό Naval Group. Το πρώτο υποβρύχιο στο πρόγραμμα των 90 δισεκατομμυρίων δολαρίων αναμενόταν να παραδοθεί στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Αυτό το πρόγραμμα ακυρώνεται , έτσι ώστε η Αυστραλία βάσει της τριμερούς συμφωνίας να προχωρήσει στην προμήθεια των πυρηνοκίνητων υποβρυχίων από τους Αμερικανούς,μια κίνηση που έχει προκαλέσει από μεγάλη δυσφορία μέχρι οργή στο Παρίσι.
* Ο συγγραφέας επί χρόνια έχει ασχοληθεί με τα πυρηνικά προγράμματα διαφόρων κρατών,την μη-διασπορά των όπλων μαζικής καταστροφής , την πυρηνική στρατηγική του ΝΑΤΟ, τις αποπυρηνικοποιημένες ζώνες , καθώς και με θέματα άμυνας και ασφάλειας στον Ινδικό και Ειρηνικό Ωκεανό. Πρόσφατη μελέτη του για το ΝΑΤΟ αναφορικά με τη συνεργασία της Ατλαντικής συμμαχίας με φιλοδυτικά κράτη στον Ειρηνικό (2019)
