Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγιός Αναλυτής
Η διαρκώς κλιμακούμενη ένταση στα μέτωπα της αντιπαράθεσης Κιέβου-Μόσχας απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή ,γιατί διαφορές μεταξύ των κρατών υπάρχουν αναφορικά με την εκτίμηση της απειλής και την εκ μέρους της κάθε χώρας αντιμετώπισής της να ποικίλει. Άλλωστε το ΝΑΤΟ απαιτεί ομοφωνία των 30 συμμάχων κρατών ,και συνεπώς χρόνο μέχρι να επιτευχθεί.
Κεντρική Ευρώπη: Οι παραγωγοί όπλων θα μπορούσαν να αλλάξουν το παιχνίδι Η στροφή των ΗΠΑ προς μια προσέγγιση πιο σκληρής αντίδρασης ως απάντηση στις Ρωσικές απειλές κατά της Ουκρανίας έγινε θετικά δεκτή από αρκετούς συμμάχους των ΗΠΑ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Πράγματι, το ζητούσαν εδώ και καιρό. Εντός των κόλπων της ΕΕ, οι χώρες της Βαλτικής και η Τσεχική Δημοκρατία έχουν εγκρίνει μέχρι στιγμής την αποστολή όπλων στο Κίεβο. Στην Πολωνία, υπάρχουν συνεχείς συνομιλίες για να γίνει αυτό πολύ γρήγορα και μαζικά.. Τα πρώην μέλη του Συμφώνου της Βαρσοβίας μπορούν να προσφέρουν μια προστιθέμενη αξία εδώ, καθώς οι αποθήκες τους συχνά περιλαμβάνουν υλικό που γνωρίζει καλά και μπορεί να χρησιμοποιήσει ο Ουκρανικός στρατός. Η Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη μπορούν επίσης να συμβάλουν καθοριστικά σε εκπαιδευτικές αποστολές του Κιέβου.. Ορισμένοι παρατηρητές επισημαίνουν ότι η Πολωνία και η Λιθουανία είναι ήδη εδώ και καιρό σε Ουκρανικό έδαφος.
Η Ρωσία δεν θα σταματήσει ποτέ να εκφοβίζει και να εκβιάζει την Ουκρανία όσο αυτή παραμένει μια δημοκρατική χώρα . Αν το Κίεβο μπορεί να αντέξει την πολιτική πίεση της Μόσχας, τότε είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης να ενισχύσει τις ικανότητες παραγωγής όπλων της ίδιας της Ουκρανίας. Οι δεσμοί με παραδοσιακούς παραγωγούς όπλων της Κεντρικής Ευρώπης θα μπορούσαν να αποδειχθούν μετεξελικτικοί . Παρά το γεγονός ότι τα πρώην μέλη του Συμφώνου της Βαρσοβίας είναι τα πιο εκτεθειμένα -όχι μόνο στον άμεσο αντίκτυπο της πιθανής Ρωσικής εισβολής αλλά και στις προσπάθειες του Κρεμλίνου να αλλάξει την αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ευρώπη- δεν είναι δεδομένο ότι ένα ενιαίο μέτωπο θα επιβιώσει πλήρως από μια Ρωσική εισβολή άθικτο. Αργά ή γρήγορα, οι συζητήσεις για τα εθνικά συμφέροντα πιθανότατα θα επανεμφανιστούν, ενισχυμένες από τις Ρωσικές εκστρατείες παραπληροφόρησης. Ο κόσμος πρέπει να προετοιμαστεί για τέτοιες συζητήσεις. Η Ουάσιγκτον τα κατάφερε μέχρι στιγμής καλά που έδωσε μια ισχυρή απάντηση στις Ρωσικές προκλήσεις και θα ήταν καλά αν επαινούσε δημόσια τους συμμάχους που ήταν επίσης είχαν διαισθανθεί τι έρχεται….
.Βόρεια Ευρώπη: Το τέλος του ουδέτερου ή αδέσμευτου. Οι εντάσεις στην ανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ έχουν πυροδοτήσει ετοιμότητα, αλληλεγγύη και συζήτηση στη Βόρεια Ευρώπη. Η Δανία έχει αναπτύξει τέσσερα επιπλέον F-16 για την αεροπορική αστυνόμευση του ΝΑΤΟ στην περιοχή της Βαλτικής και μια φρεγάτα στη μόνιμη ναυτική δύναμη του ΝΑΤΟ. Η Σουηδία, από την πλευρά της, έχει αυξήσει σταθερά τη στρατιωτική της παρουσία και ετοιμότητα στο νησί Γκότλαντ/Βίσμπυ από τις 13 Ιανουαρίου.(είναι γεωγραφικά έναντι Λετονίας-Λιθουανίας αλλά και του στρατιωτικοποιημένου θύλακα του Ρωσικού Καλίνινγκραντ). Το νησί είναι στρατηγικά σημαντικό για την υπεράσπιση της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας, αλλά είναι επίσης ένα πιθανό ήπιο σημείο στο οποίο η Ρωσία μπορεί να πιέσει άμεσα τη Δύση.
Η στρατιωτική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλους συμμάχους, όπως η Φινλανδία, και η αλληλεγγύη εντός της ΕΕ παραμένουν θεμελιώδες μέρος της αμυντικής στρατηγικής της Σουηδίας. Οι αναθεωρητικές και διεκδικητικές κινήσεις της Ρωσίας, χουν εγείρει το ερώτημα εάν η συνεχιζόμενη στρατιωτική ουδετερότητα δημιουργεί σταθερότητα ή ευπάθεια. Παρά τη μεγάλη δημόσια συζήτηση, τόσο η Σουηδία όσο και η Φινλανδία πλησιάζουν το ΝΑΤΟ , ενώ υποστηρίζουν και τις συνεχείς διπλωματικές προσπάθειες για αποκλιμάκωση των εντάσεων. Ωστόσο, όπως είπε η Σουηδή υπουργός Εξωτερικών Ανα Λίντε στην κρατική τηλεόραση, «αυτό μπορεί ακόμα να πάει εντελώς στην κόλαση γιατί οι Ρώσοι είναι μόνιμα επιθετικοί ».Αποτέλεσμα τόσο η Στοκχόλμη όσο και το Ελσίνκι εντείνουν τις διαβουλεύσεις και τον συντονισμό τους με το ΝΑΤΟ.
Βρετανία: Δεν υπάρχει αποκλιμάκωση εδώ. Η Βρετανία ξεκίνησε αυτή την κρίση με έναν ξεκάθαρο στόχο: Να είναι μπροστά – και με αυτόν τον τρόπο, πολύ έντονα δίπλα στους Αμερικανών. Το Λονδίνο έστειλε νέα στρατεύματα από νωρίς στην περιοχή, αναπτύσσοντας τους Βασιλικούς Μηχανικούς στην Πολωνία τον Δεκέμβριο για να βοηθήσουν στην προστασία από την υποκλοπή του Λευκορώσου ηγέτη Aλεξάντερ Λουκασ΄νκο.. Αποδείχτηκε ότι ήταν η φωνή για προώθηση φρουράς δυνητικά χιλιάδων στρατευμάτων του ΝΑΤΟ με σκοπό την ενίσχυση της ανατολικής πλευράς της Συμμαχίας . Το Λονδίνο ήταν σίγουρος Ευρωπαίος παίκτης που έδωσε τη μεγαλύτερη τόνωση όσον αφορά την παράδοση όπλων την περασμένη εβδομάδα στο Κίεβο, βοηθώντας να ανοίξει πολιτικά η πόρτα σε περαιτέρω αποστολές από τους συμμάχους της Βρετανίας, από τη Βαλτική στην Ολλανδία.΄
Όσον αφορά τις πληροφορίες, η Βρετανία που πάντα διακρίνεται ήταν η πιο ηχηρή χώρα που προειδοποίησε για την απειλή αλλαγής καθεστώτος που να υποστηρίζεται από τη Ρωσία στο Κίεβο. Η αντιπολίτευση έγνεψε εγκάρδια τους υπαινιγμούς του πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον ότι σχεδιάζει να στείλει περαιτέρω στρατεύματα προς τα ανατολικά. Το Λονδίνο δεν είναι για αποκλιμάκωση. Η Ντάουνινγκ Στριτ, τουλάχιστον όσον αφορά αυτό, έχει κάθε λόγο να νιώθει ικανοποιημένη με τον εαυτό της καθώς το Παρίσι και η Ουάσιγκτον ανακοινώνουν τις προθέσεις τους για νέες αναπτύξεις στρατιωτικών μονάδων.
Γερμανία: Αν και κάπως αργά τα γεγονότα φαίνεται ότι ώθησαν τη νέα Γερμανική κυβέρνηση να ευθυγραμμιστεί με τους συμμάχους στην υιοθέτηση μιας ισχυρότερης αποτρεπτικής στάσης. Σε περίπτωση κλιμάκωσης της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Γερμανίδα υπουργός Εξωτερικών Αναλένα Μέρμποκ δεσμεύτηκε ότι η ακύρωση του αγωγού Nord Stream 2 θα ήταν μεταξύ των μέτρων στο τραπέζι, μαζί με μια πληθώρα αυστηρών κυρώσεων.
Ωστόσο, δεν γίνεται λόγος για αποστολή όπλων στην Ουκρανία ή για ενίσχυση της παρουσίας στην ανατολική πλευρά Ο ερχομός της Γερμανίας είναι πολύ λίγος, σχεδόν πολύ αργά – και είναι πραγματικά κρίμα, καθώς η Γερμανία είχε σημειώσει κάποια πρόοδο προς την κατεύθυνση να γίνει πιο υπεύθυνος ενδιαφερόμενος στην Ευρώπη, ειδικά μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Κριμαία το 2014. Οι αξιωματούχοι της εξωτερικής πολιτικής του Βερολίνου και τελικά ακόμη και η πρώην καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ είχαν καταλάβει ότι ο Ρωσικός ρεβιζιονισμός είχε δόντια. Το Βερολίνο είχε αρχίσει να απομακρύνεται από μια αφελή άποψη για τις σχέσεις Γερμανίας-Ρωσίας και προς μια πιο επιθετική στάση.
Οι τελευταίες εβδομάδες υπονόμευσαν τη Γερμανική αξιοπιστία μεταξύ των συμμάχων και των εταίρων—από το Κίεβο μέχρι το Ταλίν και από τη Βαρσοβία μέχρι την Ουάσιγκτον. Ορισμένες από τις ρητορικές που απευθύνθηκαν στο Βερολίνο τις τελευταίες ημέρες ήταν υπερβολικές, αλλά αποκαλύπτουν πραγματικές απογοητεύσεις. Η πρόσφατη Γερμανική υπόσχεση να προμηθεύσει πέντε χιλιάδες κράνη για τα Ουκρανικά στρατεύματα πρόδωσε μια έντονη έλλειψη κατανόησης για το πού βρίσκονται οι βασικοί σύμμαχοι στην προετοιμασία για το χειρότερο. Οι πρόσφατες κινήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών να αυξήσουν την πίεση στη Ρωσία και να προετοιμαστούν για περαιτέρω κλιμάκωση απλώς τονίζουν πόσο πίσω βρίσκεται το Βερολίνο. Η ανοικοδόμηση της εμπιστοσύνης που σπαταλήθηκε αυτόν τον Ιανουάριο θα απαιτήσει μια ενίσχυση της διεθνούς δέσμευσης, καθώς και ένα συγκεκριμένο σχέδιο για τη Γερμανία να υποστηρίξει σκληρότερα μέτρα σε περίπτωση που η κρίση κλιμακωθεί περαιτέρω.
Γαλλία: Διπλωματία, αλλά χωρίς αυταπάτες. Ο άνευ προηγουμένου συντονισμός μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης έχει δημιουργήσει αξιοσημείωτη ενότητα κατά την αντιμετώπιση της Ρωσίας, προσφέροντας στη Μόσχα δύο δρόμους: έναν της διπλωματίας και έναν της αποτροπής. Η πολιτική της Γαλλίας αποτελεί μέρος αυτής της συνεκτικής προσέγγισης συλλογικής δράσης. Από τη μία πλευρά, η Γαλλία έχει δεσμευτεί να ακολουθήσει ενεργούς διπλωματικούς δρόμους: μέσω στενού συντονισμού με τις Ηνωμένες Πολιτείες στον διμερή διάλογο σταθερότητας με τη Ρωσία, εντός του ΝΑΤΟ, εντός του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη, εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε. ), και τέλος εντός της /format της Νορμανδίας.
Οι πιο πρόσφατες συνομιλίες για τη Νορμανδία προκάλεσαν συγκρατημένο ενδιαφέρον με μια κοινή δήλωση που υπογράφηκε από όλους τους συμμετέχοντες (η πρώτη φορά που συνέβη αυτό από το 2019) που σηματοδοτεί ότι η διπλωματική δέσμευση δεν πρέπει να παραμεριστεί. Ενώ οι πραγματικές προθέσεις της Ρωσίας παραμένουν άγνωστες, η δήλωσή της υποστήριξης για την «άνευ όρων τήρηση της εκεχειρίας» στην Ουκρανία είναι σημαντική έστω και παραπλανητική) . Από την άλλη πλευρά, η Γαλλία, όπως και οι Ηνωμένες Πολιτείες, σκοπεύουν να αποδείξουν ότι αυτή η διπλωματική οδός υποστηρίζεται από σταθερότητα: Εάν η Ρωσία αποφασίσει να προχωρήσει με τα λεγόμενα «τεχνοστρατιωτικά» μέτρα της, μια τέτοια κίνηση θα αντιμετωπιστεί με ισχυρή απάντηση..Η Γαλλία έδειξε την αποφασιστικότητά της μέσω της απειλής κυρώσεων (σε επίπεδο ΕΕ και σε στενό συντονισμό με τους συμμάχους) και την υποστήριξη της Ουκρανίας μέσω της ΕΕ, αλλά και επιδεικνύοντας αλληλεγγύη στην ανατολική πλευρά για την ενίσχυση της άμυνας και της αποτροπής του ΝΑΤΟ. Η Γαλλική πολιτική παραμένει ισορροπημένη: Ελπίζει ότι η διπλωματία θα κερδίσει την ημέρα, αλλά δεν έχει αυταπάτες για το τι θα επακολουθούσε αν δεν συμβεί.
ΗΠΑ: Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενίσχυσαν αυτή την εβδομάδα τους δύο άξονες της πολιτικής τους για να εμποδίσουν τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Βλαντιμίροβιτς Πούτιν να καταστρέψει την ανεξαρτησία της Ουκρανίας μέσω εκφοβισμού, πολέμου ή άλλων μέτρων εκτός πολέμου. Προώθησαν τις προετοιμασίες για την αποστολή Αμερικανικών στρατευμάτων για την ενίσχυση της άμυνας των ανατολικών κρατών – μελών του ΝΑΤΟ, αύξησαν τις αποστολές όπλων στην Ουκρανία , και μίλησαν πιο ανοιχτά για τις ισχυρές κυρώσεις και τους ελέγχους εξαγωγών που θα επέβαλλαν στη Ρωσία εάν κλιμακώσει το επιθετικότητα κατά της Ουκρανίας.
Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενίσχυσαν τη διπλωματική τροχιά απαντώντας γραπτώς στο προσχέδιο του Κρεμλίνου για μια συνθήκη ΗΠΑ-Ρωσίας (και το ΝΑΤΟ έκανε το ίδιο σε σχέση με τη συνθήκη ΝΑΤΟ-Ρωσίας που συνέταξε το Κρεμλίνο). Αυτή ήταν γρήγορη δουλειά και ακόμη πιο εντυπωσιακό ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ μπόρεσαν να συντονίσουν τα προσχέδιά τους καθώς και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες συντονιστήκαν με την Ουκρανία. Η απάντηση των ΗΠΑ συνάδει με την υπόσχεση των ΗΠΑ να μην συμβιβαστούν με αλλαγές στα θεμέλια μιας αδιαίρετης Ευρώπης που προέκυψε στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Στην αρχική απάντησή της στα προσχέδια των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, η Ρωσία παραπονέθηκε(!) ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν ασχοληθεί τις κύριες απαιτήσεις της Ρωσίας, αλλά αναγνώρισαν με “άσεμνο” τρόπο ότι ορισμένα στοιχεία της απάντησης των ΗΠΑ θα μπορούσαν να συζητηθούν.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες άρχισαν να συσπειρώνουν τη διατλαντική κοινότητα για να αντιμετωπίσουν μια προκλητική και αναπτυσσόμενη απειλή. Οι Ευρωπαϊκές απόψεις ποικίλλουν, όπως πάντα, ενώ ορισμένες Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις (ιδιαίτερα η Γερμανία) είναι μερικώς διχασμένες. Αλλά η Ευρώπη έχει συμφωνήσει σε ισχυρές αντιρωσικές δηλώσεις, τόσο από τις καθαρά δικές της όσο και μέσω του ΝΑΤΟ. Η Δύση μπορεί να μην είναι τόσο διχασμένη όσο φοβούνται ορισμένοι – και όπως ελπίζει ο Πούτιν. Ωστόσο, οι μεγάλες δοκιμές δεν έχουν έρθει ακόμη. Ο Πούτιν μπορεί ανά ΄πάσα στιγμή πόλεμο με την Ουκρανία.
ΝΑΤΟ: Σημάδια μιας ισχυρότερης, πιο ικανής και πιο κυρίαρχης Συμμαχίας αν και η Ουκρανία δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ και επομένως δεν προστατεύεται από τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της Συμμαχίας, αλλά η τρέχουσα κρίση έχει επεκταθεί πέρα από την Ουκρανία με τις εξωφρενικές και παράλογες απαιτήσεις της Ρωσίας που διατυπώθηκαν στις 17 Δεκεμβρίου πχ ζητώντας να αποσύρει τις δυνάμεις του το ΝΑΤΟ από τα κράτη της ανατολικής Ευρώπης και να υποσχεθεί γραπτώς (!)ότι η Συμμαχία θα σταματήσει να επεκτείνεται .Κατά τη διάρκεια της περασμένης εβδομάδας, οι ΗΠΑ προσάρμοσαν την απάντησή τους στην πολεμική της Ρωσία,και άρχισαν να ενισχύουν προωθημένα κράτη όπως τη Πολωνία και τη Ρουμανία. Η Δύναμη Ταχείας Αντίδρασης του ΝΑΤΟ τέθηκε σε κατάσταση συναγερμού.
Στο σύνολό τους, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ έχουν επιδείξει ένα ενιαίο μέτωπο, όχι μόνο υποστηρίζοντας την Ουκρανική κυριαρχία και απειλώντας τον Πούτιν με σοβαρές συνέπειες, αλλά επιδεικνύοντας αλληλεγγύη με τους εταίρους του ΝΑΤΟ πρώτης γραμμής που αισθάνονται πιο εκτεθειμένοι σε περίπτωση που υλοποιηθεί κάποια αστραπιαία ή μη επίθεση της Ρωσίας. Δύο σημαντικές λύσεις από την κρίση μέχρι τώρα: Πρώτον, το ΝΑΤΟ είναι ένας οργανισμός που βασίζεται στη συναίνεση και μερικές φορές υπάρχει καθυστέρηση στην οικοδόμηση αυτής της συναίνεσης. μόλις επιτευχθεί, ωστόσο, είναι μια πηγή μεγάλης δύναμης. Και δεύτερον, υπάρχει λιγότερη ένταση μεταξύ του σημαντικού στόχου της Ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας και του ΝΑΤΟ από ό,τι ισχυρίζονται συχνά οι επικριτές. Στην αλληλεγγύη που επιδεικνύεται, υπάρχουν ενδείξεις για την ανάδυση μιας ισχυρότερης, πιο ικανής και πιο κυρίαρχης Ευρώπης. Αυτή η κρίση παρέχει ένα αντικειμενικό μάθημα/LESSONS LEARNED για το πώς οι σύμμαχοι μπορούν να επιταχύνουν και να ενδυναμώσουν τη δική τους ασφάλεια – και δείχνει ακριβώς πού θα χρειαστεί να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητά τους για να διασφαλίσουν ότι δεν βασίζονται αποκλειστικά και μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες.
