Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Μετά από 3-4χρόνια προβληματικών και απομονωτικών σχέσεων με σειρά κρατών της Μέσης Ανατολής ο Τούρκος πρόεδρος και η διπλωματικό-στρατιωτική ηγετική ομάδα του ,επιστρέφουν σε κάποιας ισχυρής μορφής νέα κανονικότητα με ενισχυμένη συνεργασία σε πολιτικό.στρατιωτικό ,διπλωματικό, ενεργειακό και εμπορικό πλαίσιο με χώρες με τις οποίες η Άγκυρα είχε δύσκολες ή και έντονα προβληματικές/αντιπαραθετικές θέσεις(μέχρι και επεισόδια), ενώ και οι δύο πλευρές υποστήριζαν διαφορετικές οργανώσεις στους εμφυλίους πολέμους της Λιβύης, της Υεμένης, της Συρίας,καθώς και στο Αφρικανικό Κέρας. Πιο συγκεκριμένα τα κράτη αυτά ήσαν η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος, το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η υποστήριξη που παρείχε έντονα η Άγκυρα στην Ισλαμική οργάνωση Χαμάς, σε συνδυασμό με την ευρύτερη Μουσουλμανική Αδελφότητα (που εκπροσωπούν από κοινού διαφορετική προσέγγιση σε θεολογικά και άλλα ζητήματα συγκριτικά με το Ριάντ, το Κάιρο και το Αμπού Ντάμπι) σε συνδυασμό με την ρήξη που εμφανίστηκε επί σχεδόν τρία χρόνια μεταξύ του Εμιράτου του Κατάρ και των συγκεκριμένων τριών κρατών,(με την Άγκυρα για πολλούς και διαφόρους λόγους να υποστηρίζει τη Ντόχα) , οδήγησε την Τουρκία (παρά την επικράτηση των δυνάμεων της στα μέτωπα της βόρειας Συρίας και της Λιβύης) σε εχθρότητα , επιμέρους ανταγωνισμούς για επιρροή ,καθώς και διαπροσωπικές αντιπαραθέσεις σε ανώτατο επίπεδο.Στα χρόνια αυτά μετά την Αραβική Άνοιξη, ο Ερντογάν και το Κόμμα του της Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης υποστήριξαν τα πολιτικά κινήματα του Ισλάμ σε πολλές χώρες, κάτι που θεωρούταν απειλή για τις μοναρχίες του Κόλπου, όπως τα ΗΑΕ. Να σκεφθεί κανείς ότι ο Ερντογάν το 2016 είχε κατηγορήσει τον ντεφάκτο ηγέτη των ΗΑΕ, ως τον άνθρωπο που χρηματοδότησε το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς τη απόπειρα του Γκιουλενικού πραξικοπήματος κατά του Ερντογάν.
Η Τουρκία θεωρούνταν στα ΗΑΕ ΄τα τελευταία χρόνια “ως ηγέτιδα δύναμη” σε συνεργασία με το Κατάρ, στη συγκρότηση ενός δικτύου Σουνιτών ισλαμιστών σε όλη την περιοχή που θα μπορούσε να ανταγωνιστεί ή ακόμα και να ξεπεράσει το δίκτυο Σιιτικών ένοπλων συμμοριών του Ιράν σε γειτονικές Αραβικές χώρες και να προκαλέσει εσωτερική αποσταθεροποίηση σε γειτονικές Αραβικές χώρες.Αλλά αυτό δεν προέκυψε. Αντίθετα, η Μουσουλμανική Αδελφότητα έχει σχεδόν καταρρεύσει ως βιώσιμο πολιτικό σχέδιο και επομένως η Τουρκία εμφανίζεται πολύ λιγότερο απειλητική συγκριτικά με το χθες..
Τα πράγματα άλλαξαν στα μέσα του περασμένου φθινοπώρου , με την επίσκεψη του ντεφάκτο ηγέτη των ΗΑΕ Μωχάμετ μπιν Ζαγιέντ αλ Ναιχάν στην Τουρκία και την υπογραφή πολλών συμφωνιών ,ως και την προώθηση ισχυρότατων επενδυτικών “ενέσεων” στους τομείς του εμπορίου, του τουρισμού, του κατασκευών της τεχνολογίας,της γεωργίας,της άμυνας κα στην δοκιμαζόμενη Τουρκική οικονομία.(νομισματική κρίση, υψηλός πληθωρισμός κα).
Την προηγούμενη εβδομάδα ο Ερντογάν- και εν μέσω της σφοδρής Ουκρανορωσικής κρίσης -επισκέφθηκε το Αμπού Ντάμπι και το Ντουμπάι (την τεράστια Έκθεση) όπου υπεγράφησαν επιπρόσθετες συμφωνίες , που επαναφέρουν τις διμερείς σχέσεις σε ιδιαίτερα αναβαθμισμένη μορφή συνεργασίας.Τα Εμιράτα ήδη τα έχει επισκεφθεί ο υπεξ Τσαβούσογλου, ενώ μέσα στην άνοιξη αναμένεται η επίσκεψη του υπουργού άμυνας Χουλουσί Ακάρ και η υπογραφή πολλών επιμέρους αμυντικοβιομηχανικών συμφωνιών.Ήδη Εμιρατινοί στρατιωτικοί έχουν πραγματοποιήσει πολυήμερες επισκέψεις τις κορυφαίες εταιρείες αμυντικού υλικού της Τουρκίας σε Άγκυρα, Μπαλικεσίρ, Εσκισεχίρ, Μαλάτεια κα.(ASELSAN , ROKETSAN TAI, BAYKAR κα)
Αίσθηση πάντως προκάλεσε η θερμή υποδοχή που επιφύλαξαν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στον Ερντογάν, επαινώντας τους ανανεωμένους δεσμούς μεταξύ των δύο κρατών μετά από τα χρόνια ανταγωνισμού, μποϊκοτάζ προϊόντων αλλά και σκληρές αλληλοκατηγορίες.Το εμβληματικό Μπουρτζ Χαλίφα του Ντουμπάι, το ψηλότερο κτίριο στον κόσμο, φωτίστηκε με τα χρώματα της Τουρκικής σημαίας και τις λέξεις «Hos Geldiniz», που στα Τουρκικά σημαίνουν «καλωσόρισες». Λίγο περισσότερο από ένα χρόνο πριν, οι πτήσεις Ντουμπάι-Κωνσταντινούπολη είχαν ανασταλεί για μήνες, ενώ απαγορευόταν η πρόσβαση των ΗΑΕ σε Τουρκικούς κρατικούς ειδησεογραφικούς ιστότοπους χωρίς VPN. Ορισμένοι βασικοί οικονομικοί παράγοντες, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην επερχόμενη αλλαγή,ενώ αναμένεται επίσκεψη του Ερντογάν μέσα στις επόμενες εβδομάδες στη Σαουδική Αραβία ως και επίσκεψη του Ισραηλινού προέδρου Χέρτζογκ στην Άγκυρα.
Η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, η οποία έχει σηματοδοτήσει ότι δεν δίνει πλέον «λευκή κάρτα» στους συμμάχους της στον Κόλπο, είναι πιθανότατα ένας ακόμη παράγοντας.Η Αμερικανική κυβέρνηση – χωρίς να φαίνεται – έχει ενισχύσει την Άγκυρα στη νέα διπλωματική της κίνηση ειδικά με τα ΗΑΕ και το Ισραήλ.Εκτιμάται ότι δύο πλευρές βλέπουμε την επανεμφάνιση του πραγματισμού μετά από χρόνια αντιπαραθέσεων και τυχοδιωκτισμού στην εποχή του Τραμπ
Η Ελλάδα θα πρέπει να παρακολουθεί συνεχώς τις εν εξελίξει αναβαθμισμένες επαφές της Άγκυρας με τα παραπάνω τέσσερα κράτη, γιατί πιθανότατα να έχουμε “διαφοροποιήσεις” στο μέχρι τώρα κλίμα των διμερών επαφών,που γνωρίσαμε τα τελευταία 3-4χρόνια.
