Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η Δύση πρέπει να ενεργήσει ΄άμεσα για να αποτρέψει τη διάλυση της Βοσνίας ως και την έναρξη μιας νέας σφοδρής αντιπαράθεσης με τη Ρωσία στα Βαλκάνια. Καθώς οι βομβαρδισμοί στην Ουκρανία συνεχίζονται και ο αριθμός των θυμάτων καθημερινά αυξάνεται, ο Ρώσος υπεξ Σεργκέι Λαβρόφ βρήκε προχθές χρόνο(!) στο πολυάσχολο πρόγραμμά του για να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον Μίλοραντ Ντόντικ, τον Σερβοβόσνιο ηγέτη της τριμερούς Βοσνιακής προεδρίας(Μουσουλμάνοι-Σέρβοι-Κροάτες) . Το τηλεφώνημα παρουσιάστηκε ως συνέχεια των συνομιλιών για την εφαρμογή των συμφωνιών που συζητήθηκαν στη Μόσχα σε μια συνάντηση του Ντόντικ με τον Πούτιν τον Δεκέμβριο του 2021. Μια τέτοια εξέλιξη σηματοδοτεί την πρόθεση της Ρωσίας να διευρύνει τον χώρο της δραστηριότητάς της πέρα από την Ουκρανία και τον αμιγώς μετασοβιετικό χώρο.
Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αναλυτές επισημαίνουν ότι η δύση θα πρέπει να ενεργήσει γρήγορα πριν ένα νέο κύμα καταστροφικής εμπλοκής και δραστηριότητας της Ρωσίας προκαλέσει εντάσεις στα Βαλκάνια. Η Βοσνία και Ερζεγοβίνη (Β-Ε) βιώνει τη μεγαλύτερη κρίση στη μεταπολεμική ιστορία της. Αξιωματούχοι από την οντότητα της Δημοκρατίας της Σέρπσκας (RS), με επικεφαλής τον σκληροπυρηνικό Ντόντικ, είναι απασχολημένοι με το να καταγγείλουν τα πάντα σε ότι αφορά το μετά-1995 καθεστώς του Ντείτον ,πλην της περίπτωσης του ονόματος.
Οι συγκεκριμένες κινήσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη τελική διάλυση της χώρας. Μετά την έγκριση ενός σχεδίου νόμου για την ίδρυση Ανώτατου Δικαστικού και Εισαγγελικού Συμβουλίου στη RS, μια κίνηση που είναι διασπαστική, οι επόμενες ενέργειες στην ημερήσια διάταξη είναι η σύσταση ανεξάρτητης φορολογικής διοίκησης ως και η επανίδρυση ενός ανεξάρτητου στρατού της (σημειωτέον ότι η ίδια έχει καταδικαστεί για εθνοκάθαρση και γενοκτονία κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Βοσνία). Για να επιτύχει αυτούς τους στόχους, ο Ντόντικ είναι έτοιμος να χρησιμοποιήσει βία. Η Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει εγείρει ανησυχίες για το τι θα μπορούσε να συμβεί στη Βοσνία ,δηλαδή τη χρήση ωμής βίας για την επαναχάραξη των συνόρων και τη χάραξη νέων μεθοριακών ζωνών.
Μόσχα-Ντόντικ
Οι κινήσεις του Ντόντικ υποστηρίζονται πλήρως από τη Μόσχα ως μέρος του ευρύτερου γεωπολιτικού στόχου της να υπονομεύσει τη δυτική υποστήριξη για την πορεία της Βοσνίας στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Ήδη ο Ντόντικ πρόσφατα χαιρέτισε την εμφάνιση δύο “νέων κρατών “στην Ουκρανία(σε Ντόνετσκ και Λούχανσκ) μία αναφορά που χρησιμοποιείται τακτικά από τη Ρωσική ηγεσία. Επιπλέον, τα τοπικά μέσα ενημέρωσης στη RS έχουν αρχίσει να παράγουν πολεμική προπαγάνδα ενισχύοντας το φιλορωσικό σερβοβόσνιο αυτονομιστικό καθεστώς. Αυτές οι δηλώσεις θα μπορούσαν να είναι ο καταλύτης για την εφαρμογή ενός μακροπρόθεσμου σχεδίου για ένα νέο μέτωπο στην αντιπαράθεση της Μόσχας με τη Δύση.
Καθώς το σχέδιο εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία προφανώς δεν προχωρά όπως στόχευε ο Πούτιν, το τηλεφώνημα του Λαβρόφ στον Ντόντικ ενισχύει την ενεργοποίηση του ήδη ανακοινωθέντος σχεδίου απόσχισης της RS. Σε αυτήν την περίπτωση, η Ρωσία θα αναγνωρίσει τη RS και θα παρείχε υποστήριξη, ιδίως με τη μορφή παραστρατιωτικών μονάδων της μισθοφορικής ομάδας Βάγκνερ, που θα μπορούσαν να προκαλέσουν εσωτερικές συγκρούσεις στη Β-Ε. Όπως συνέβη κατά τη διάρκεια των επιθέσεων στη Β-Ε τη δεκαετία του 1990, η Σερβία θα χρησίμευε ως υλικοτεχνική βάση για τις Σερβικές εθνικές και φιλορωσικές πολιτοφυλακές.
Μεγάλες ποσότητες αντιαρματικών ATGM «Kornet» που αγοράστηκαν πρόσφατα για τον Σερβικό στρατό, καθώς και άλλα όπλα, είναι πολύ πιθανό να καταλήξουν στα χέρια των Σέρβων αποσχιστών στη Β-Ε. Μια τέτοια σκηνοθετημένη σύγκρουση στη Β-Ε –στο «μαλάκο υπογάστριο» της Ευρώπης, μπροστά στα μάτια της EUFOR και της συμβολικής παρουσίας του ΝΑΤΟ (σε θέματα πληροφοριών) θα προκαλούσε νέα δεδομένα,ενώ συνεχίζονται οι Ρωσικές επιχειρήσεις στην Ουκρανία.Σημειώνεται ότι η παρουσία της EUFOR στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη είναι σχετικά μικρή (ποσοτικά και ποιοτικά) και επικεφαλής της είναι Αυστριακός υποστράτηγος.
Με υπστήριξη από το Βελιγράδι
Τα Δυτικά Βαλκάνια δεν θα αποτελέσουν εξαίρεση σε αυτή την αλλαγή. Ενώ ο κόσμος στέκεται αλληλέγγυος με τα δεινά των Ουκρανών, το Βελιγράδι και η Βοσνιακή οντότητα της RS έχουν οργανώσει μαζική υποστήριξη για τη Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, και ζητούν τη συνέχιση της επιθετικότητας σε υποστήριξη Σλαβικών πληθυσμών. Η Σερβία κάλεσε επίσης τις στρατιωτικές εφεδρείες να συμμετάσχουν σε ασκήσεις για την «εφαρμογή μέτρων πολιτικής προστασίας σε ειρήνη, κατάσταση έκτακτης ανάγκης και πόλεμο». Στη RS, η φιλορωσική ομάδα Night Wolves υποστήριξε επίσης τη Ρωσική εισβολή. Ένα πρόσχημα για πιθανή επέμβαση στη Β-Ε εμφανίζεται σταθερά. Ενώ Ρωσικά τανκς κυλούσαν κατά μήκος των Ουκρανικών δρόμων, ο ίδιος ο Λαβρόφ ισχυρίστηκε ότι μισθοφόροι από τη Βοσνία(Κροάτες κα) και άλλες χώρες της περιοχής βρίσκονται στο Ντονμπάς πολεμώντας ενάντια στους υποστηριζόμενους από τη Μόσχα αντάρτες.
Επιπλέον, μετά τις αρχικές απειλές τον Μάρτιο του 2021 ο Ρώσος πρέσβης στο Σεράγεβο προειδοποίησε τελευταία για ένα “Ουκρανικό σενάριο’ αν η Βοσνία-Ερζεγοβίνη ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ φαίνεται να αναγνωρίζει τη σοβαρότητα των Ρωσικών απειλών.Σε μια πρόσφατη συνέντευξη τύπου επεσήμανε ότι η Βοσνία-Ερζεγοβίνη είναι μια από τις χώρες που διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο ,λόγω της περαιτέρω Ρωσικής επιθετικότητας μετά την Ουκρανία.
Για τη Βοσνία –όπως συμβαίνει με τη Σουηδία και τη Φινλανδία– αν δεν αντισταθεί η δύση στη Ρωσική απειλή, αυτές οι χώρες κινδυνεύουν να βρεθούν υπό τη Ρωσική επιρροή και απειλή και να καταστούν πιο ασταθείς. Αυτός είναι επίσης ο λόγος που η στρατηγικά συνετή επιλογή για αυτές τις χώρες είναι να επιδιώξουν περαιτέρω ενσωμάτωση στην Ευρωατλαντική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Για όσους γνωρίζουν την ιστορία της ιδεολογίας των πολέμων, η Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία δεν θα μπορούσε να αποτελεί έκπληξη.
Η ιδεολογία του Πούτιν είναι ένα ‘χλωμό αντίγραφο” του δόγματος του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς της δεκαετίας του 1990. Στο δημοσιευμένο δοκίμιο του Πούτιν του Ιουλίου του 2021 η Ουκρανία αντιπροσωπεύει ένα ιστορικό λάθος που πρέπει να διορθωθεί, με τον ίδιο τρόπο που το έργο της Μεγάλης Σερβίας είδε τη Β-Ε και τους Βόσνιους Μουσουλμάνους ως λάθος στον “γενετικό κώδικα” που απαιτούσε εκρίζωση. Μια τέτοια ιδεολογία είναι συνυφασμένη σε μια ανεξάντλητη επιθυμία να δικαιολογηθούν εισβολές, επιθετικότητες και τελικά εγκλήματα πολέμου.
Για να αποφευχθεί μια μαζική επίπτωση από την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία στα Δυτικά Βαλκάνια, η Δύση θα πρέπει να εργαστεί άμεσα για την παροχή συγκεκριμένης, υποστήριξης. Πληροφορίες φέρουν τον Στόλντεμπεργκ να εξετάζει ότι το ΝΑΤΟ μπορεί να αναπτύξει άμεσα στρατεύματα από τα τάγματα των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου και να ενταχθούν στην αποστολή EUFOR ως ενδιάμεσο μέτρο για την αποτροπή κάθε είδους σύγκρουσης.Επιπλέον, καθώς η Β-Ε έχει εκφράσει την ετοιμότητά της για στενότερη ενσωμάτωση στο ΝΑΤΟ, η Συμμαχία θα πρέπει άμεσα, σε διμερή βάση, να συνεργαστεί με τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη για την ανάπτυξη και την ενίσχυση των υφιστάμενων αμυντικών δομών ασφάλειας των Ενόπλων Δυνάμεων της Β-Ε, ιδίως σε αντιαρματικά και αντιαεροπορικά συστήματα.
