Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Αθήνα και Λευκωσία είναι σε ετοιμότητα αναφορικά με την επικείμενη αποστολή του τέταρτου και πολύ υψηλής τεχνολογίας πλωτού γεωτρύπανου της Τουρκίας στην ανατολική Μεσόγειο προς τα τέλη Αύγουστο(βάσει των όσων έχει υποστηρίξει ο Ερντογάν και ο υπουργός ενέργειας Φατίχ Ντονμέζ που πρόσφατα επισκέφθηκε το λιμάνι Τασούτζου στη Μερσίνα , και ενημερώθηκε σχετικά με τον τελευταίο κύκλο εργασιών επί του πλοίου). Όμως αν και είναι λογικό να παρακολουθούνται οι Τουρκικές κινήσεις απέναντι σε Ελλάδα και Κύπρο , εν τούτοις υπάρχουν εξελίξεις σε αρκετά επιμέρους και ευρύτερα μέτωπα, με την Άγκυρα έντονα συμμετέχουσα, στα οποία θα πρέπει συνεχώς να προσδίδουμε την απαραίτητη προσοχή.Πρώτο : Επειδή είναι ανοικτό σε επίπεδο Γερουσίας και Λευκού Οίκου το θέμα της προμήθειας 40 νέων αεροσκαφών F16/BLOCK 70/72 ως και 80 συστημάτων εκσυχρονισμού υπαρχόντων αεροσκαφών στον Τουρκικό αεροπορικό στόλο(μετά την αρνητική θέση της Βουλής των Αντιπροσώπων) η Άγκυρα τον τελευταίο καιρό και ιδιαίτερα μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Μαδρίτη , εμφανίζεται συγκρατημένη (συγκριτικά με τις προ εβδομάδων λεκτικές ακρότητες και απειλές), αφού φέρεται να έχει μέσα στους επόμενους μήνες εξασφαλίσει την προσωπική υποστήριξη του προέδρου Μπάιντεν στην διάθεση των πολεμικών αεροσκαφών .Συνεπώς σε πλειάδα θεμάτων που αφορούν τις διμερείς σχέσεις της αποφεύγει τις ακραίες λεκτικές θέσεις και παρατηρούμε ότι με εξαίρεση την χώρα μας , είναι αρκετά σφικτή η στάση της. Αυτό φαίνεται στην περίπτωση της μη-εισβολής (ενώ είναι έτοιμη στη βόρεια Συρία), την μη-παρουσία του Ερντογάν προσωπικά στα κατεχόμενα της Κύπρου για τις διαχρονικές, προκλητικές και απαράδεκτες εκδηλώσεις, το λεκτικό”χαμήλωμα’ των εμπρηστικών θέσεών της για το Παλαιστινιακό κα.Δεύτερο : Σε μία σειρά έντονων προβληματικών διμερών σχέσεων με διάφορα κράτη πολίτικο-διπλωματικο-οικονομικά επανακάμπτει με σχετική επιτυχία. Αυτό είναι εμφανές σε εμπορικοοικονομικών σχέσεων πλαίσιο με την Σαουδική Αραβία,την Αίγυπτο,και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα . Εκεί που παρατηρείται σημαντική πρόοδος είναι στο νότιο Καύκασο , με τον ενδυναμωμένο διάλογο με την Αρμενία για τα θέματα του Ναγκόρνο Καραμπάχ . Η εκ νέου αεροπορική σύνδεση Κωνσταντινούπολης- Ερεβάν , ως και η εν εξελίξει σιδηροδρομική σύνδεση , με την ενεργό συμμετοχή και του Αζερμπαϊτζάν (αν δεν υπάρξουν επιμέρους επιπλοκές) αναμφίβολα θα δημιουργήσουν νέα δεδομένα στην κρίσιμη και στρατηγικής σημασίας Υπερκαυκάσια ζώνη.Τρίτο : Αν και η κατάσταση στη Λιβύη είναι ανεξέλεγκτη και χαοτική , η Άγκυρα αφενός ενισχύει την παρουσία της σε στρατιωτικές , αεροπορικές και ναυτικές βάσεις στην βορειοαφρικανική χώρα σε συνεργασία με την φιλοτουρκική κυβέρνηση της Τρίπολης,ενώ παράλληλα έχει προχωρήσει τις προσωπικές και άλλες επαφές με τον επικεφαλής του κοινοβουλίου της ανατολικής Λιβύης Ακίλα Σάλεχ,που σύντομα θα μεταβεί στην Τουρκική πρωτεύουσα για υψηλόβαθμες επαφές.Είναι πλέον γεγονός,ότι η Τουρκία στη Λιβύη θα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο,αφού θα διατηρεί επαφές με όλες τις αντιμαχόμενες πλευρές.Όπως είχα προβλέψει από καιρό , θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με τους ” φυλετικούς αέρηδες των Βεδουίνων και τις πολιτικές αμμοθύελλες στην βόρεια Αφρική και το Σαχέλ. Τα μηνύματα από τη Λιβύη μέσα στο 2023 δεν θα είναι καλά για εμάς….Σε συνδυασμό με τα συμβαίνοντα στο Μάλι , όπου έχει αναβαθμιστεί η Τουρκική και Ρωσική (μισθοφορική παρουσία και επιρροή).Τέταρτο: Η εμπλοκή της Τουρκίας στο μείζον θέμα της επισιτιστικής κρίσης και στο άνοιγμα των θαλασσίων διόδων μεταφοράς των σιτηρών , δημητριακών, ηλιελαίου κλπ από τα αποκλεισμένα από το Ρωσικό πολεμικό ναυτικό (εδώ και μήνες) λιμάνια της νοτιοδυτικής Ουκρανίας/Οδησσό, σαφέστατα αναβαθμίζει τον Τουρκικό παράγοντα στα μάτια του ΟΗΕ, των Αμερικανών και του ΝΑΤΟ. Η παμπόνηρη Τουρκική πολιτική και διπλωματική μηχανή θα χρησιμοποιήσει και θα κοιτάξει να εκμεταλλευτεί την κατάσταση ,για να φανεί στα μάτια των Δυτικών ,ότι προσφέρει παγκόσμιες ‘υπηρεσίες”, σε μείζονα ανθρωπιστικά θέματα.Οι κινήσεις της Άγκυρας απαιτούν παρακολούθηση , γιατί αυτό το θέμα είναι από τα πλέον λεπτεπίλεπτα.
Ο Ερντογάν δήλωσε περήφανος για την πρωτοβουλία «που θα παίξει σημαντικό ρόλο στη λύση της παγκόσμιας επισιτιστικής κρίσης, που έχει απασχολήσει όλον τον κόσμο εδώ και πολύ καιρό. Θα συμβάλουμε στην αποτροπή του κινδύνου της πείνας».
Σύμφωνα με τον Τούρκο πρόεδρο, η κυκλοφορία των πλοίων θα ξεκινήσει τις επόμενες ημέρες. «Θα εγκαινιάσουμε έναν νέο διάδρομο από τη Μαύρη Θάλασσα προς πολλές χώρες του κόσμου». Παράλληλα, είπε ότι η συμφωνία έχει προβλέψεις για όλες τις διαδικασίες, από την αναχώρηση των πλοίων μέχρι την ασφαλή διέλευσή τους και την άφιξη στο λιμάνι προορισμού. Ειδική μνεία έκανε στο κοινό κέντρο που θα δημιουργηθεί στην Κωνσταντινούπολη για την εφαρμογή και την επιτήρηση του σχεδίου.
Οι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η συμφωνία Κιέβου – Μόσχας θα διαρκέσει για 120 ημέρες. Ωστόσο, ελπίζουν ότι θα ανανεώνεται σε κυλιόμενη βάση για να ομαλοποιηθεί η εξαγωγή σιτηρών για τους επόμενους μήνες.
Ένας από τους όρους είναι ότι τα εμπορικά και πολιτικά πλοία, όπως και οι λιμενικές εγκαταστάσεις που εμπλέκονται στην παράδοση σιτηρών, δεν θα γίνουν αντικείμενα επίθεσης. Ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματούχο του ΟΗΕ, οι Ρωσικές εγγυήσεις ασφαλείας δεν επεκτείνονται σε τμήματα των ουκρανικών λιμανιών που δεν χρησιμοποιούνται με άμεσο τρόπο για εξαγωγές σιτηρών.
Με βάση το κείμενο, οι Ουκρανοί καπετάνιοι θα κατευθύνουν τα πλοία με σιτηρά από την Οδησσό και τα γειτονικά λιμάνια του Τσερνόμορσκ και του Γιούζνε, ακολουθώντας ασφαλείς οδούς, που χαρτογραφήθηκαν από το ουκρανικό ναυτικό, αποφεύγοντας τις νάρκες.
Συστήνεται ένα κοινό κέντρο διοίκησης με τη συμμετοχή Ρώσων, Ουκρανών, Τούρκων και αξιωματούχων του ΟΗΕ στην Κωνσταντινούπολη. Παράλληλα, κλιμάκια και από τις τρεις χώρες και τα Ηνωμένα Έθνη θα αναλάβουν την από κοινού επιθεώρηση των πλοίων, για να διασφαλίσουν ότι δεν μεταφέρουν όπλα πίσω στην Ουκρανία, αφού ξεφορτώσουν το φορτίο με τα σιτηρά. Πέμπτο : Η “διπλωματία των μη-επανδρωμένων εναερίων οχημάτων “. Σε αυτό δεν έχουμε δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα. Σε υποστήριξη της Ουκρανίας, σειρά συμμάχων κρατών στο ΝΑΤΟ, όπως ο Καναδάς, η Λιθουανία,η Νορβηγία, η Πολωνία και η Εσθονία , έχουν ζητήσει την οικονομική συμπαράσταση των πολιτών τους η κάθε μία για να αγοράσουν ένα “Μπαϊρακτάρ” σε υποστήριξη της Ουκρανίας. Ήδη υπάρχει υπολογίσιμη οικονομική συμμετοχή , με τους Τούρκους να στοχεύουν στο να πουλήσουν τα συγκεκριμένα drones στις βόρειες αγορές. Ήδη η Πολωνία και η Λιθουανία έχουν παραγγείλει τέτοια εναέρια οχήματα
Έκτο:Ένα από τα θέματα που θα κρίνει πολλά είναι η όσο το δυνατό πιο γρήγορη διαδικασία ένταξης του Σκανδιναβικού διδύμου (Σουηδία-Φινλανδία) στην Ατλαντική Συμμαχία.Μέχρι στιγμής-συγκριτικά με τη χρονική περίοδο πριν την Μαδρίτη- η Άγκυρα δεν εμφανίζεται με “σκληρή” γλώσσα. Έχει παραδώσει σε Στοκχόλμη και Ελσίνκι μία λίστα Γκιουλενιστών και Κούρδων αντικαθεστωτικών (τους οποίους πρέπει να εκδώσουν),αλλά τουλάχιστον μέχρι σήμερα τα όσα έχουν πει οι Ερντογάν και Τσαβούσογλου είναι προς την κατεύθυνση των “πιέσεων’ , αλλά όχι των απειλών.Πάντως μέσα στην προσεχή εβδομάδα θα λάβει χώρα μία τριμερής Τουρκίας-Σουηδίας-Φινλανδίας για να αξιολογήσουν που ακριβώς βρίσκονται τα πράγματα. Εφ όσον η Τουρκία επιδιώκει τους αεροπορικούς εξοπλισμούς από τις ΗΠΑ εκτιμάται ότι το πολύ να καθυστερήσει λίγο η Τουρκική εθνοσυνέλευση στην επικύρωση της εισόδου των Σκανδιναβών στο ΝΑΤΟ, αλλά περαιτέρω σκλήρυνση της θέσης της Άγκυρας, λογικά αποκλείεται.Η Τουρκία “καίγεται” για να καλύψει τα σημαντικά αεροπορικά της κενά για αυτό και σε ορισμένα διασυνδεδεμένα θέματα θα ελίσσεται διπλωματικά ,ενώ οι Σκανδιναβοί ήδη “διευκολύνουν’ την Τουρκία σε ορισμένα “Σκανδιναβικά τοπία…”
Έβδομο : Παρά τα λεγόμενα εκτιμάται ότι η Τουρκία δεν πρόκειται εύκολα να κινηθεί προς την οργάνωση BRICSA(Βραζιλία-Ινδία-Κίνα-Ρωσία-Νότια Αφρική). Μια τέτοια κίνηση σε εποχή νέου Ψυχρού μέχρι και θερμού πολέμου,είναι μάλλον αδύνατη, να αλλάξει δραματικά την θέση της γιατί θα έχει στο εσωτερικό και εξωτερικό σοβαρές επιπτώσεις.
Όγδοο :Πέραν των Αμερικανών οι Τούρκοι προσπαθούν να αποκτήσουν και Ευρωπαϊκής κατασκευής οπλικά συστήματα.Οι επαφές με Γαλλία και Ιταλία για την απόκτηση του αντιαεροπορικού συστήματος SAMP-T σημαίνει (αν και μέχρι στιγμής δεν γνωρίζουμε τις εκατέρωθεν τελικές αποφάσεις), ότι παρά τα κατά καιρούς προβλήματα με τα Ευρωπαϊκά κράτη οι Τούρκοι δεν κλείνουν τις προς τα εκεί “πόρτες και παράθυρα”.Συμπερασματικά η Τουρκία επιδιώκει να είναι παρούσα σε διάφορα γεωπολιτικά και γεωοικονομικά συμβαίνοντα,όποτε πέραν της ενεργού παρακολούθησης των προκλητικών κινήσεων απέναντι μας, είναι καθοριστικής σημασίας να παρακολουθούμε και αναλύουμε της κινήσεις της Άγκυρας και σε άλλους στρατηγικής σημασίας χώρους.
