Αυτή είναι η γενική εκτίμηση του Τούρκου προέδρου, όσον αφορά τη τριμερή στρατηγική συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ.
Μένει να φανεί, μεσοπρόθεσμα εκτιμώ, αν η εκτίμησή του είναι ορθή ή πρόκειται για προσπάθεια υποβάθμισης, μιας αναδυόμενης γεωπολιτικής κατάστασης που θα αφήνει τη Τουρκία να βράζει στο ζουμί της…
Η πρόσφατη τριμερής συνάντηση μεταξύ Μητσοτάκη, Νετανιάχου και Χριστοδουλίδη προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και ανησυχία στην Τουρκία, με τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης να περιγράφουν τη συνάντηση ως «συμμαχία του κακού».
Η ανησυχία της Άγκυρας εστιάζεται κυρίως στη κατάσταση της Συρίας και τη συνεργασία μεταξύ των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων, που κυριαρχούνται από τους Κούρδους και το Ισραήλ. Με μόνο λίγες ημέρες να απομένουν, πριν από την προθεσμία για την πιθανή ενσωμάτωση των Κούρδων στον εθνικό συριακό στρατό, η κατάσταση παραμένει ρευστή και επικίνδυνη.
Πέραν της τριμερούς συνεργασίας που ίσως εξελιχθεί σε συμμαχία και επεκταθεί σε Αίγυπτο, Ιορδανία και Λίβανο, εκτιμάται ότι διαμορφώνεται ένα πλέγμα ασφαλείας και σταθερότητας, με στρατιωτικές, τεχνολογικές και ενεργειακές δυνατότητες, στη Δυτική Ασία και τη Ανατολική Μεσόγειο. Το πλέγμα αυτό αποτελεί το προπομπό ενός ευρύτερου γεωοικονομικού-γεωπολιτικού δικτύου, γνωστού ως IMEC .
Το τελευταίο χρόνο έχουν πραγματοποιηθεί και άλλες ενδιαφέρουσες συνεργασίες, συμφωνίες και σχεδιασμοί, που αποδεικνύουν τη ιδιαίτερη δυναμική των εξελίξεων και συγκεκριμένα :
Το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Κιργιστάν και το Τουρκμενιστάν, μέλη του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών (OTC) υποστήριξαν τις Αποφάσεις του ΣΑ/ΟΗΕ, δηλώνοντας τη στήριξή τους στην κυριαρχία της Κύπρου, ακυρώνοντας τις προσπάθειες της Άγκυρας να χρησιμοποιήσει τον OTS ως μέσο αναγνώρισης της κατεχόμενης βόρειας Κύπρου(εδώ).
Η Κυπριακή Δημοκρατία απόκτησε για πρώτη φορά στην ιστορία της, σύγχρονα αντιαεροπορικά/αντιβαλλιστικά όπλα, τα ισραηλινής προέλευσης Barak MX, διαλειτουργικά με όλα σχεδόν τα νατοϊκά συστήματα. Το ραντάρ του συστήματος είναι τεχνολογίας AESA και μπορεί να εντοπίσει απειλές σε αποστάσεις που ξεπερνούν τα 450 χιλιόμετρα, δηλαδή σε ικανό βάθος εντός των τουρκικών εδαφών. Έτσι η Κύπρος αποκτά «θόλο», ο οποίος ταυτόχρονα παρέχει κρίσιμες πληροφορίες στο Ισραήλ.
Το περασμένο Σεπτέμβριο έλαβε χώρα στη Νέα Υόρκη , η πρώτη τριμερής συνάντηση μεταξύ των ΥΠΕΞ Ελλάδας, Συρίας και Κύπρου. Όλες οι πλευρές συμφώνησαν, μεταξύ άλλων, στο σεβασμό του διεθνούς δικαίου και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Υπόψη η εκκρεμότητα καθορισμού ΑΟΖ μεταξύ Κύπρου- Συρίας. Επισημαίνεται επίσης η σιωπηρή αλλά εμφανής τάση του Σύριου προέδρου για στροφή προς τη Δύση, μετά μάλιστα και τις συναντήσεις με Τράμπ και Μπιν Σαλμάν (Σαουδική Αραβία).
Η πρόσφατη ολοκλήρωση της συμφωνίας οριοθέτησης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) ανάμεσα στην Κυπριακή Δημοκρατία και τον Λίβανο, ανατρέπει τα τουρκικά σχέδια και περιορίζει τη φιλοδοξία της Άγκυρας να επιβάλει τη δική της ατζέντα στη θαλάσσια περιοχή, μέσα από το ιδεολόγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» (εδώ) και (εδώ).
Μετά τις συμφωνίες για το κάθετο ενεργειακό διάδρομο με πύλη εισόδου την Ελλάδα, επιβεβαιώνεται ότι το ενεργειακό παιχνίδι στην γηραιά ήπειρο χοντραίνει και τίθεται σε άμεση εφαρμογή το μεγάλο αμερικανικό σχέδιο για ενεργειακή κυριαρχία στην Ευρώπη(εδώ). Παρά τις κατηγορηματικές διαβεβαιώσεις των Βρυξελλών ότι «ακόμη και αν υπάρξει ειρήνη στην Ουκρανία, δεν θα αγοράσουμε ξανά ρωσικό αέριο», το «σπριντ» των Αμερικανών, υποδηλώνει ακριβώς την ανησυχία να προλάβουν τυχόν ανατροπές στο σημερινό στάτους.
Εκπρόσωποι από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κυπριακή Δημοκρατία συναντήθηκαν στις αρχές Δεκεμβρίου, στην Πάφο για να συζητήσουν σχέδια επέκτασης της Αεροπορικής Βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου». Η επέκταση της βάσης εντάσσεται σ’ ένα ευρύτερο πλαίσιο ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ ΗΠΑ και Κύπρου, που έχει επιταχυνθεί τα τελευταία χρόνια (εδώ).
Το Δεκέμβριο έγινε συνάντηση ανώτατων αξιωματικών της Πολεμικής Αεροπορίας Ελλάδας και Κύπρου με τον αρχηγό της Ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας, με αντικείμενο τη στρατηγική συνεργασία και τη σύσφιξη των σχέσεων στον τομέα της ασφάλειας. Κατά τις συνομιλίες, που έγιναν μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, στο επίκεντρο βρέθηκαν οι περιφερειακές εξελίξεις και ειδικότερα η διευρυνόμενη στρατιωτική ισχύς της Τουρκίας, καθώς και η αυξανόμενη επιρροή της στην Ανατολική Μεσόγειο (εδώ).
Τον ίδιο μήνα πραγματοποιήθηκε η πρώτη επίσημη επίσκεψη του Προέδρου των ΗΑΕ στην Κυπριακή Δημοκρατία. Πρόκειται για την επιβεβαίωση ενός μετασχηματισμού που μετατρέπει τη Κύπρο σε κομβικό σημείο σύνδεσης μεταξύ Ευρώπης και Κόλπου. Για τα Εμιράτα, η Κύπρος προσφέρει κάτι που λίγες χώρες της περιοχής μπορούν: πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω μιας σταθερής, νομικά προβλέψιμης χώρας με γεωστρατηγική θέση στην Ανατολική Μεσόγειο (εδώ).
Η Τουρκία, όπως και η Νότια Κορέα αποκλείστηκαν από το Ευρωπαϊκό πρόγραμμα επανεξοπλισμού SAFE και έτσι περιορίζονται και οι δυνατότητες εμπλοκής της Τουρκίας μέσω εξαγορασμένων ευρωπαϊκών αμυντικών βιομηχανιών.
Υπεγράφησαν στις 22 και 23/12, στη Λευκωσία, «το Κοινό Σχέδιο Δράσης Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ» και το «Πρόγραμμα Αμυντικής Συνεργασίας Ελλάδος-Ισραήλ» για το έτος 2026. Όπως ανακοινώθηκε από το ΓΕΕΘΑ, οι προαναφερθείσες δράσεις περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη διεξαγωγή διακλαδικών ασκήσεων, συνεκπαιδεύσεις Δυνάμεων Ειδικών Επιχειρήσεων, επιτελικές συναντήσεις, καθώς και συνομιλίες σε θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος.
Τέλος η ενεργειακή συμφωνία για εξαγωγή, σε συμφωνία με την αμερικανική Chevron, 4 δισεκατομμυρίων κ.μ. φυσικού αερίου ετησίως, στην Αίγυπτο μέχρι το 2040, από τα κοιτάσματα Tamar και Leviathan θα βοηθήσει οικονομικά και θα σταθεροποιήσει κοινωνικά την Αίγυπτο.
Παράλληλα εκτιμάται ότι αργά αλλά σταθερά θα προσδέσει την χώρα στο προαναφερθέν πλέγμα ασφαλείας της Αν. Μεσογείου και μέσω των δικών της σταθμών υγροποίησης αερίου, θα συμβάλλει στο Αμερικανικό σχέδιο εφοδιασμού της Ευρώπης με υγροποιημένο αέριο.
Η κυβέρνηση Τραμπ προσβλέπει επίσης στην ισχυροποίηση του άξονα Αιγύπτου-Ισραήλ, ως διέξοδο, που θα μπορούσε να δώσει ξανά πνοή στις παγωμένες Συμφωνίες του Αβραάμ. Θέλει να δημιουργήσει δυναμική για μια εγκεκριμένη και πιθανώς αιγυπτιακή, κυρία εθνική δύναμη σταθεροποίησης από τον ΟΗΕ για την αστυνόμευση της «ημέρας μετά» στη Γάζα.
Επίσης πρέπει να επισημάνουμε ότι οι νέοι Ελληνικοί εξοπλισμοί, φρεγάτες και F-35 πρόκειται να «παίξουν ρόλο» στο υπόψη πλέγμα ασφαλείας της Αν. Μεσογείου.
Ομοίως τα Αμερικανικών συμφερόντων ναυπηγεία Σύρου και Ελευσίνας, εκτιμάται ότι θα αναλάβουν σημαντικό ρόλο στη ναυπήγηση αλλά και συντήρηση συμμαχικών πλοίων. Υπόψη ότι τα ναυπηγεία στο Νεώριο Σύρου, έχουν πιστοποιηθεί από τον Αμερικανικό στόλο για επισκευές πολεμικών σκαφών.
Εν κατακλείδι μπορεί η Τουρκία να αποτελεί κομβικό γεωπολιτικό παράγοντα και η γεωγραφία είναι καθοριστική, η επαμφοτερίζουσα όμως συμπεριφορά της , έχει δρομολογήσει τη σταδιακή υποκατάστασή της από τον άξονα Ισραήλ-Κύπρο-Ελλάδα και αυτό ήδη έχει αρχίσει να αναδεικνύεται. Κάποιοι το ονομάζουν «ΝΑΤΟ της Αν. Μεσογείου».
Η Τουρκία έχει αυτοεγκλωβιστεί και συνειδητοποιεί πλέον πως δεν μπορεί να συνεχίσει την πορεία της προς μια στρατηγική αυτονομία, που ως επόμενο στάδιο θα την οδηγήσει σε πλήρη ρήξη και είσοδο σ’ ένα πεδίο ανταγωνισμών με θηρία, όπως ο δράκος και η αρκούδα… που δεν θα επιθυμούσε.
Του Απόστολου Τσιμογιάννη
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι Υποστράτηγος (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα της Επιμελητείας. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics
