Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Παρακάτω είναι ένα χρονοδιάγραμμα των διαρκών πολιτικών αναταραχών του Σουδάν τα τελευταία χρόνια.(για την πληρέστερη κατανόηση της σημερινής κρίσης)
Δεκέμβριος 2018: Εκατοντάδες χιλιάδες Σουδανοί βγαίνουν για να διαμαρτυρηθούν στην πόλη Atbara ενάντια στην αύξηση των τιμών του ψωμιού, την εκτεταμένη διαφθορά και την ανεργία καθώς το Σουδάν αντιμετωπίζει μια επιδεινούμενη οικονομική κρίση. Οι διαδηλώσεις γρήγορα εξαπλώθηκαν σε άλλα μέρη της χώρας, φτάνοντας τελικά στην πρωτεύουσα Χαρτούμ. Οι υπηρεσίες ασφαλείας απαντούν με δακρυγόνα και πυροβολισμούς και οι διαδηλωτές καλούν τον μακροχρόνιο ηγέτη της χώρας Ομάρ αλ Μπασίρ να παραιτηθεί.
Απρίλιος 2019: Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βγαίνουν στους δρόμους και πραγματοποιούν καθιστική διαμαρτυρία μπροστά από το αρχηγείο του στρατού στο Χαρτούμ. Μέσα σε λίγες μέρες, ο Μπασίρ ανετράπη και κρατείται από τον στρατό, τερματίζοντας την 30ετή κυριαρχία του στην εξουσία. Ο στρατός, ένας από τους κύριους παράγοντες στη χώρα, προχωρά γρήγορα προς την παγίωση του ελέγχου, αναστέλλοντας το σύνταγμα και επιβάλλοντας τρίμηνη κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Μια μεταβατική στρατιωτική κυβέρνηση σχηματίζεται, αλλά οι διαδηλώσεις συνεχίζονται με εκκλήσεις για παράδοση της εξουσίας στις πολιτικές αρχές.
Ιούνιος 2019: Ένοπλοι άνδρες που συνδέονται με την σκληροπυρηνική πολιτοφυλακή/Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης / RSF τΟυ Χεμέτι σκοτώνουν τουλάχιστον 128 άτομα στην πρωτεύουσα, σε αυτό που έγινε γνωστό ως σφαγή στο Χαρτούμ, σε μια προσπάθεια να διαλύσουν το κίνημα διαμαρτυρίας. Η επίφοβη παραστρατιωτική ομάδα, η οποία σχηματίστηκε από ομάδες πολιτοφυλακών που κατηγορούνται για εγκλήματα πολέμου στη σύγκρουση στο Νταρφούρ το 2003, αρνείται ότι βρισκόταν πίσω από την επίθεση. Οι διαδηλώσεις συνεχίζονται, με τους διαδηλωτές να ζητούν να σταματήσει το πραξικόπημα και να μπλοκάρει το δρόμο οποιασδήποτε ψεύτικης εναλλακτικής λύσης.
Αύγουστος 2019: Μετά από μεσολάβηση της Αφρικανικής Ένωσης και της Αιθιοπίας, οι πολιτικοί ηγέτες και ο στρατός συμφωνούν να μοιραστούν την εξουσία για μια μεταβατική περίοδο τριών ετών. Οι εκλογές έχουν προγραμματιστεί για το 2023 και σχηματίζεται συμβούλιο υπουργών υπό τον πρωθυπουργό Aμπντάλα Χάμντοκ..
Στις 17 Αυγούστου, υπογράφεται μια «συνταγματική διακήρυξη», η οποία τερματίζει μήνες αναταραχών. Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, οι πρώτοι 21 μήνες της μεταβατικής περιόδου θα καθοδηγούνται από τον στρατό και στη συνέχεια θα ακολουθούνται από πολιτική διακυβέρνηση. Η συμφωνία δέχεται κριτική από διαδηλωτές που φοβούνται ότι ο στρατός μπορεί να αρνηθεί την υπόσχεσή τους.
Δεκέμβριος 2019: Στις 14 Δεκεμβρίου, ο Μπασίρ, ο έκπτωτος ηγέτης της χώρας, καταδικάζεται για διαφθορά ι σε δύο χρόνια περιορισμό σε σωφρονιστικό κέντρο.
Μάρτιος-Ιούλιος 2020: Ο Χάμντοκ ο μεταβατικός πρωθυπουργός του Σουδάν, επιζεί από απόπειρα δολοφονίας στις 9 Μαρτίου. Ο πληθωρισμός άνω του 100% και η πανδημία Covid-19 οδηγούν σε αυξανόμενα οικονομικά δεινά και η κυβέρνηση αναγκάζεται να ανακοινώσει υποτίμηση του νομίσματος. Οι διαδηλώσεις στους δρόμους συνεχίστηκαν τον Ιούνιο, με χιλιάδες να ζητούν δικαιοσύνη για τους ανθρώπους που σκοτώθηκαν υπό την κυριαρχία του Μπασίρ. Ο Μπασίρ αντιμετωπίζει δίκη στις 21 Ιουλίου για κατηγορίες που σχετίζονται με το πραξικόπημα του 1989 που τον έφερε στην εξουσία.
Οκτώβριος 2020: Η κυβέρνηση του Σουδάν και ορισμένες ομάδες ανταρτών από τις ασταθείς επαρχίες Νταρφούρ, Γαλάζιος Νείλος και Νότιο Κορντοφάν υπογράφουν μια σημαντική ειρηνευτική συμφωνία που στοχεύει να τερματίσει δεκαετίες συγκρούσεων που έχουν κοστίσει εκατοντάδες χιλιάδες ζωές.
Δεκέμβριος 2020-Ιανουάριος 2021: Το Σουδάν κινείται προς εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ με αντάλλαγμα την αφαίρεση της χώρας από τον κατάλογο των ΗΠΑ ( χορηγοί της τρομοκρατίας), ενώ οι Αμερικανοί παρέχουν οικονομικά κίνητρα για τη μείωση των χρεών της χώρας και την ενθάρρυνση των ξένων επενδύσεων. Στις 14 Δεκεμβρίου, οι ΗΠΑ τερματίζουν τον χαρακτηρισμό του Σουδάν ως κρατικού χορηγού της τρομοκρατίας. Στις 6 Ιανουαρίου, η μεταβατική κυβέρνηση υπογράφει τις Συμφωνίες του Αβραάμ, προσχωρώντας στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Μαρόκο αναγνωρίζοντας επίσημα το Ισραήλ. Φεβρουάριος 2021: Σχηματίζεται μια νέα κυβέρνηση που θα περιλαμβάνει επτά υπουργούς από πρώην ανταρτικές ομάδες, αλλά γρήγορα εμφανίζονται αυξανόμενα ρήγματα με την εύθραυστη συμμαχία των πολιτών.
Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 2021: Μια απόπειρα πραξικοπήματος στις 21 Σεπτεμβρίου αποτρέπεται από στρατιωτικές προσωπικότητες που συνδέονται με τον πρώην ηγεμόνα της χώρας Μπασίρ. Τον Οκτώβριο, μια αποσχισμένη φατρία από τους πολίτες διαδηλωτές καλεί τον στρατό να πάρει την εξουσία και να κυβερνήσει τη χώρα. Άλλες πολιτικές φατρίες βγαίνουν στους δρόμους σε ένδειξη υποστήριξης προς την πολιτική κυβέρνηση. Στις 25 Οκτωβρίου, οι ένοπλες δυνάμεις του Σουδάν συλλαμβάνουν πέντε υπουργούς από το μεταβατικό υπουργικό συμβούλιο, συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού Χάμντοκ . Επικεφαλής του πραξικοπήματος είναι ο στρατηγός Aμπντέλ Φατίχαλ Μπουρχάν και ο αναπληρωτής επικεφαλής του κυβερνώντος συμβουλίου του Σουδάν και αρχηγός των RSF, στρατηγός Mοχάμετ Χαμνταν Ντάγκλο , γνωστός και ως Χεμέτι
Νοέμβριος 2021: Μαζικές διαδηλώσεις κατά του πραξικοπήματος είχαν ως αποτέλεσμα την αποκατάσταση του Χάμντοκ στην πρωθυπουργία.
Ιανουάριος 2022: Ανίκανος να σχηματίσει νέα κυβέρνηση και αντιμετωπίζοντας συνεχιζόμενες διαμαρτυρίες, ο Χάμντοκ παραιτείται από τη θέση του.
Ιούνιος 2022: Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ λέει ότι περισσότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού του Σουδάν αντιμετωπίζει επισιτιστική ανασφάλεια και κατηγορεί τα συνεχιζόμενα πολιτικά, οικονομικά και κλιματικά “στοιχεία” που πλήττουν τη χώρα.
Οκτώβριος 2022: Τεράστια πλήθη βγαίνουν στους δρόμους του Σουδάν σε αντιστρατιωτικές διαδηλώσεις για την επέτειο ενός έτους από το πραξικόπημα
Δεκέμβριος 2022: Υπογράφεται συμφωνία από ομάδες πολιτών που παραγκωνίστηκαν από τον στρατό στο πραξικόπημα του 2021 και ξεκινά μια νέα διετής πολιτική μεταβατική περίοδος
Απρίλιος 2023: Μια διαμάχη για την εξουσία μεταξύ του de facto αρχηγού του κράτους Μπουρχάν και του αναπληρωτή του, Ντάγκλο, που σιγοβράζει για μήνες έρχεται στο προσκήνιο.. Σε ανακοίνωσή του, ο στρατός του Σουδάν προειδοποιεί για την κινητοποίηση και την αναδιάταξη στρατευμάτων της RSF στην πρωτεύουσα Χαρτούμ και άλλες πόλεις χωρίς την έγκρισή του, καθώς και για πιθανές ένοπλες αντιπαραθέσεις. Στις 15 Απριλίου, ξεσπούν συγκρούσεις μεταξύ των Σουδανικών ενόπλων δυνάμεων SAF και των RSF κοντά στο αρχηγείο του στρατού στο αεροδρόμιο στο Χαρτούμ, καθώς και σε άλλες στρατηγικές στρατιωτικές τοποθεσίες σε όλη τη χώρα. Οι SAF πραγματοποιούν αεροπορικές επιδρομές με στόχο τις δυνάμεις των RSF, οι οποίες απαντούν με πυροβολικό και αντιαεροπορικά όπλα, μετατρέποντας το κέντρο του Χαρτούμ σε εμπόλεμη ζώνη.
Χρονοδιάγραμμα Σουδάν: Από την πτώση του δικτάτορα Μπασίρ ως τις τωρινές φονικές οδομαχίες στο Χαρτούμ Πώς το τέλος της 30χρονης διακυβέρνησης του Μπασίρ ως και μια προβληματική μεταβατική εκεχειρία οδήγησαν σε έναν βίαιο αγώνα για τον έλεγχο της χώρας.
