Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός ΑναλυτήςΤο πρόσφατο τριήμερης διάρκειας ταξίδι του Ερντογάν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στο Κατάρ και στη Σαουδική Αραβία είχε ως βασικούς στόχους την ενίσχυση και αναζωογόνηση της προβληματικής Τουρκικής οικονομίας με Αραβικές επενδύσεις , καθώς και την διεύρυσνη της συνεργασίας της Άγκυρας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας , ως και της επιστροφής στην κανονικότητα των στρατιωτικό-εκπαιδευτικών επαφών με το Ριαντ, το Αμπού Ντάμπι και τη Ντόχα (ειδικά με τις δυο πρώτες). Το βασικό στόχο της τρίτης προεδρικής του θητείας φαίνεται πως επιτυγχάνει 60 ημέρες μετά το δεύτερο γύρο των εκλογών στη χώρα του, ο Τούρκος πρόεδρος, συναντώντας στο τρίτο σταθμό της περιοδείας του τον ισχυρό άνδρα των ΗΑΕ σεΐχη Μοχάμεντ Μπιν Ζαγέντ αλ Ναχιάν. Ολοκληρώνοντας την περιοδεία , ο Τούρκος πρόεδρος εξασφάλισε μια ισχυρή τονωτική ένεση ρευστότητας, η οποία αλλάζει αρκετά το τοπίο για την παραπαίουσα και προβληματική οικονομία.
Συγκεκριμένα, ο Ερντογάν επέστρεψε στην Άγκυρα με συμφωνίες 50 δις δολαρίων στις αποσκευές του(κυρίως από τα Εμιράτα) λύνοντας σε πολύ μεγάλο βαθμό το πρωτοφανές αδιέξοδο, στο οποίο είχε οδηγηθεί από τον επί σχεδόν 7-8 χρόνια διεθνή απομονωτισμό του, αλλά και την κατρακύλα της Τουρκικής λίρας. Το γεγονός, άλλωστε, ότι επανέκαμψε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, διαδραματίζοντας κομβικό ρόλο στην ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ “ράγισε” την εικόνα της απόμακρης και απειλητικής περιφερειακής δύναμης που είχε οικοδομήσει μέχρι εκείνη τη στιγμή η Τουρκία, στέλνοντας, ανάμεσα στα άλλα, ένα σήμα προς τις διεθνείς αγορές.
Έτσι, αν και ο Ερντογάν είχε φροντίσει να κάνει κάποιες αρχικές επαφές με τις χώρες του Κόλπου κατά τις πρώτες ημέρες της επανεκλογής του, βολιδοσκοπώντας διαθέσεις, εντούτοις η δεδομένη προοπτική ένταξης της Σουηδίας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία με τις ευλογίες της Άγκυρας, έφερε την Τουρκία πιο κοντά στο σύγχρονό της πρόσωπο, απελευθερώνοντας απέναντί της και τις πλούσιες χώρες του Κόλπου.(ορισμένες από τις οποίες έχουν στενές σχέσεις με το ΝΑΤΟ, όπως το Κατάρ και τα ΗΑΕ)
Ο Ερντογάν και ο ισχυρός άνδρας των ΗΑΕ υπέγραψαν τη περασμένη εβδομάδα 13 συμφωνίες με αξία που ξεπερνά τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ ανακοίνωσαν τη δημιουργία στρατηγικού συμβουλίου. Ακόμη, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συστήσουν ένα Στρατηγικό Συμβούλιο Υψηλού Επιπέδου υπό την προεδρία των ηγετών.Τα πεδία πολιτικής συνεργασίας Τουρκία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, περιλαμβάνουν την εμβάθυνση σε τομείς όπως: η ενέργεια, οι μεταφορές, οι υποδομές, τα logistics, το ηλεκτρονικό εμπόριο, τα χρηματοοικονομικά, η υγεία, τα τρόφιμα, ο τουρισμός, τα ακίνητα, οι κατασκευές, η αμυντική βιομηχανία, η τεχνητή νοημοσύνη και οι προηγμένες τεχνολογίες. Το συνολικό ποσό των 13 συμφωνιών που έχουν υπογραφεί ανέρχεται σε 50,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι συμφωνίες, έρχονται να προστεθούν στην εμπορική συμφωνία που υπογράφηκε τον Μάρτιο και η οποία αποτιμάται σε 40 δισ. δολάρια. Παράλληλα, ο Τούρκος πρόεδρος συνοδευόταν από μεγάλη αντιπροσωπεία του υπουργικού συμβουλίου, μεταξύ των οποίων ο υπουργός εξωτερικών Χακάν Φιντάν και ο υπουργός άμυνας στρατηγός εα Γιασάρ Γκιουλέρ, καθώς και περίπου 220 επιχειρηματίες. Τόνισε ότι οι σχέσεις των δύο χωρών θα φθάσουν στο επίπεδο της στρατηγικής εταιρικής σχέσης με ένα κοινό μνημόνιο κατανόησης που σύντομα θα υπογραφεί.Το συνολικό εμπόριο μεταξύ των ΗΑΕ και της Τουρκίας (πλην του πετρελαίου) έφτασε τα 19 δισεκατομμύρια δολάρια το 2022, σημειώνοντας αύξηση 40% σε σχέση με το προηγούμενο έτος και 112% από το 2020 έως το 2021. Η συμφωνία του Μαρτίου πρόκειται επίσης να αυξήσει τις εξαγωγές των ΗΑΕ προς την Τουρκία κατά 21,7%.
Προανήγγειλε μάλιστα για το φθινόπωρο ένα Φόρουμ Εμπορίου και Επενδύσεων, ενώ επισήμανε την παρουσία της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΑΕ στη μεγάλη διεθνή άσκηση Anatolian Eagle 2023 με 4 F16 και 80 άτομα προσωπικό(για πρώτη φορά μετά από σχεδόν δέκα χρόνια).Ο Τούρκος πρόεδρος είπε ότι «Τα ΗΑΕ είναι η χώρα με την οποία έχουμε πρόσφατα τις περισσότερες συμφωνίες στην περιοχή του Κόλπου. Θέλουμε να αυξήσουμε αυτό το ποσοστό σε επίπεδο που να ταιριάζει στις πραγματικές δυνατότητες των δύο χωρών μας». Ο αντιπρόεδρος Τζεβντέτ Γιλμάζ και ο υπουργός οικονομικών Μεχμέτ Σιμσεκ συναντήθηκαν με τον πρόεδρο των Εμιράτων κατά τη διάρκεια επίσκεψης τους τον περασμένο μήνα στα ΗΑΕ. Τα τελευταία δυο χρόνια Άγκυρα και το Άμπου Ντάμπι υπέγραψαν συνολικά δέκα συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένων της ανταλλαγής οικονομικών πληροφοριών για την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, τη συνεργασία μεταξύ Abu Dhabi Port Company και Türkiye Wealth Fund, καθώς και μεταξύ κεντρικών τραπεζών και χρηματιστηρίων.Τον ίδιο μήνα, τα ΗΑΕ προχώρησαν στην ίδρυση ενός ταμείου 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τις επενδύσεις της Τουρκίας. Πέρυσι, οι δύο χώρες υπέγραψαν μια συμφωνία ανταλλαγής νομισμάτων σχεδόν 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων για να ενισχύσουν τα κατεστραμμένα συναλλαγματικά αποθέματα της Άγκυρας, όταν ο όγκος του εμπορίου εκτός πετρελαίου ήταν 19 δισεκατομμύρια δολάρια.
Τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους υπεγράφη μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου για την αύξηση του διμερούς εμπορίου στα 40 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως εντός πέντε ετών. Ένας άλλος στόχος είναι να δημιουργηθούν 25.000 θέσεις εργασίας στα ΗΑΕ και 100.000 άλλες στην Τουρκία σύμφωνα με ένα πλαίσιο εταιρικής σχέσης.Τα ΗΑΕ έχουν επίσης επιδείξει αλληλεγγύη μετά τους δύο φονικούς σεισμούς που έπληξαν το νότο της Τουρκίας στις 6 Φεβρουαρίου,Μέρες μετά την φυσική καταστροφή, ο Αλ Ναχιάν ανακοίνωσε ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στέλνουν 50 εκατομμύρια δολάρια σε μετρητά για τα θύματα, ενώ η μητέρα του, σεΐχη Φατιμά μπιντ Μουμπάρακ, υποσχέθηκε 13,6 εκατομμύρια δολάρια για την πληγείσα περιοχή. Επιπλέον, ο πρόεδρος των Εμιράτων προχώρησε σε μια εκστρατεία δωρεών και έστειλε 58 αεροπλάνα φορτωμένα με 906 τόνους τροφίμων, ανθρωπιστική βοήθεια, ιατρικά είδη και σκηνές. Η εθνική αεροπορική εταιρεία της χώρας, Emirates, δημιούργησε μια αεροπορική γέφυρα από το Ντουμπάι στην Κωνσταντινούπολη για να παραδώσει βοήθεια στα θύματα στη νότια Τουρκία.
Κατάρ και Σαουδική Αραβία.
Στο Κατάρ, ο Ερντογάν συναντήθηκε με τονφίλο του Εμίρη Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ-Θάνι και συμφώνησαν να επεκταθούν οι επενδύσεις ως και η στρατιωτική ως και πολιτική συνεργασία, ενώ συμπληρώθηκαν 50 χρόνια διακρατικών σχέσεων.
Νωρίτερα στη Σαουδική Αραβία, το Ριάντ υπέγραψε μια σημαντική σύμβαση προμήθειας αρκετών Τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών με το Βασίλειο των Σαούντ.Το υπουργείο άμυνας της Σαουδικής Αραβίας, παρουσία του πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν(MBS), διαδόχου και πρωθυπουργού ως και του Ερντογάν, υπέγραψε εκτελεστικό σχέδιο αμυντικής συνεργασίας με το Τουρκικό υπουργείο άμυνας, καθώς και δύο συμβάσεις με την Τουρκική αμυντική εταιρεία «Baykar». Η τελετή υπογραφής, στην οποία συμμετείχαν ο Σαουδάραβας υπουργός άμυνας, πρίγκιπας Χαλέντ μπιν Σαλμάν μπιν Aμπτουλαζίζ και ο Τούρκος υπουργός άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ σηματοδότησε την αμοιβαία δέσμευση για την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και της Τουρκίας, ιδιαίτερα στους τομείς της στρατιωτικής και αμυντικής συνεργασίας.( όπως αμυντικές δυνατότητες, βιομηχανίες, έρευνα και ανάπτυξη, παραγωγή και ανταλλαγή εμπειριών, συνεκπαίδευση αξιωματικών , επισκέψεις πλοίων σε λιμάνια των δυο κρατών , στρατιωτικές πληροφορίες , υγειονομική συνεργασία κα).
Οι συμβάσεις, που υπεγράφησαν εκπροσωπούνται από τον υφυπουργό άμυνας για τις Εκτελεστικές Υποθέσεις Χυσίν Aλ-Μπιγιαρί και τον διευθύνοντα σύμβουλο της Baykar Χλούκ Μπαιρακτάρ ,και αφορά την προμήθεια drones. Εθνικές εταιρείες που ειδικεύονται σε στρατιωτικές και αμυντικές βιομηχανίες θα συμμετάσχουν ενεργά σε αυτήν την προσπάθεια εντοπισμού. Επιπλέον, οι συμβάσεις περιλαμβάνουν διατάξεις για κατάρτιση, υπηρεσίες υποστήριξης, μεταφορά τεχνολογίας και γνώσης και ανάπτυξη τοπικών δυνατοτήτων. Αυτές οι συμβάσεις αναμένεται να δημιουργήσουν ευκαιρίες απασχόλησης για τη νεολαία της Σαουδικής Αραβίας, να ενισχύσουν και να συμβάλουν στο όραμα του Βασιλείου να’ τοπικοποιήσει” πάνω από το 50% των συνολικών στρατιωτικών δαπανών ως το 2030.
