Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η Χεζμπολάχ, η Χαμάς και η Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ βρίσκονται στον πυρήνα της εξωτερικής πολιτικής του Ιράν, αντιστέκονται στις ΗΠΑ και στα συμφέροντά τους στη Μέση Ανατολή, αποφεύγοντας με αρκετά “έξυπνες ” μεθόδους την απ” ευθείας σύγκρουση. Οι Ιρανοί πολιτικοί ηγέτες και η διοίκηση των Φρουρών της Επανάστασης/IRGC έχουν προειδοποιήσει ότι ο κόσμος είναι πιο κοντά σε έναν περιφερειακό πόλεμο στη Μέση Ανατολή και ότι το Ισραήλ έχει ήδη ξεπεράσει τις “κόκκινες γραμμές’, οι οποίες, σύμφωνα με τα λόγια του προέδρου Ραίσι ‘μπορεί να αναγκάσουν όλους να αναλάβουν δράση’. Αλλά το Ιράν βαδίζει σε τεντωμένο σκοινί, επιθυμώντας όμως να αποφύγει μια άμεση σύγκρουση ειδικά με τους Αμερικανούς και ως εκ τούτου θολώνει τις “κόκκινες γραμμές” του για να αποφύγει να πέσει σε μια παγίδα.
Αντίθετα, στηρίζεται σε αντιπροσώπους ισχυρότατων και εμπειροπόλεμων πολιτοφυλακών μέσα από τα κράτη και τους Σιίτες της περιοχής δηλαδή από τον λεγόμενο «άξονά της αντίστασης» με στόχο να εξαπολύσει περιορισμένα πλήγματα στο Ισραήλ και τις Αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στο Ιράκ και τη Συρία(Αλ Τανφ, Αλ Σαντάντι, Αλ Μαλικίγια κα). Η χρήση δυνάμεων πληρεξουσίου, μεταξύ των οποίων η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, αλλά και η Χαμάς και η Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ στη Γάζα, είναι σήμα κατατεθέν της Ιρανικής εξωτερικής πολιτικής. Το Ιράν λέει ότι ενώ υποστηρίζει τέτοιες “αντιστασιακές δυνάμεις”, εν τούτους ενεργούν ανεξάρτητα(!).
Πόση αυτονομία από το Ιράν έχουν στην πράξη οι λεγόμενες αντιστασιακές δυνάμεις;Αυτή η συζήτηση θα συνεχιστεί για πολύ αλλά έχουμε μάθει πολλά για το πώς λειτουργεί το Ιράν με το δίκτυο των εταίρων του.Ενδυναμώνει, υποστηρίζει, καθοδηγεί, αλλά σπάνια διατάζει. Οι Δυτικοί έχουν πρόβλημα λόγω του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνονται αυτές τις αλυσίδες εντολών. Οι εταίροι του Ιράν είναι κατώτεροι αλλά έμπιστοι αδερφοί στα όπλα. Η Χαμάς (ακόμα και η Σιιτική Χεζμπολάχ) δεν περιμένουν άμεση και διαρκή Ιρανική βοήθεια κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης. Οι εταίροι του Ιράν παίρνουν την απόφασή τους και ζητούν τη συγκατάθεση του Ιράν. Δεν θα κάνουν κάτι που το Ιράν αντιτίθεται, αλλά έχουν μεγάλο περιθώριο ελιγμών.
Πόσο εξαρτάται η Χαμάς από το Ιράν; Η προέλευση της Χαμάς βρίσκεται στη Μουσουλμανική Αδελφότητα, μια Σουνιτική μουσουλμανική ομάδα, και αυτές οι ρίζες είχαν στο παρελθόν λειτουργήσει ως περιορισμός στη σχέση με το Ιράν. Το ξέσπασμα του πολέμου στη Συρία το 2011, για παράδειγμα, επιδείνωσε τις σχέσεις Χαμάς-Ιράν, αφού η Τεχεράνη υπό την ηγεσία των Σιιτών υποστήριξε το καθεστώς Άσαντ και η Χαμάς υποστήριξε την πλειοψηφία των σουνιτών της αντιπολίτευσης. Μέχρι τη σύγκρουση στη Γάζα το 2012, η Χαμάς εκτόξευε Ιρανικούς πυραύλους Fajr-5 μεγάλου βεληνεκούς στο Τελ Αβίβ και την Ιερουσαλήμ.
Μετά την κρίση της Γάζας το 2021, ο πολιτικός αρχηγός της Χαμάς, Ισμαήλ Χανίγιε, επαίνεσε το Ιράν για τον έντονο βομβαρδισμό, σημειώνοντας ότι η Τεχεράνη δεν συγκρατήθηκε μόνο σε χρήματα, όπλα και τεχνική υποστήριξη. Η ίδια η Χαμάς είπε ότι ένας στρατηγός από τον ηγετικό κλάδο των Ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), τους όπλισε και τους καθοδήγησε. .
Υπάρχουν πληροφορίες ότι το Ιράν σχεδίασε τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου στο νότιο Ισραήλ ; Οι ΗΠΑ αρνήθηκαν ότι διαθέτουν πληροφορίες για να υποστηρίξουν αυτόν τον ισχυρισμό. Μια αναφορά της Wall Street Journal ισχυρίστηκε ότι οι επιθέσεις σχεδιάστηκαν σε συναντήσεις στη Βηρυτό στις οποίες συμμετείχαν η Χαμάς και η Χεζμπολάχ και ότι σε αυτές τις τακτικές συναντήσεις παραβρέθηκε δύο φορές ο υπουργός εξωτερικών του Ιράν Χοσεΐν Αμίρ-Αμπντολαχιάν. Αλλά το Ιράν είχε δημοσιοποιήσει το ίδιο την επίσκεψη του υπουργού στη Βηρυτό και φαίνεται απίθανο τα Ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων να δημοσιοποιούν μία συνάντηση , όπου θα συζητούνταν η επίθεση στο νότιο Ισραήλ.
Ποιοι είναι οι πληρεξούσιοι της Τεχεράνης;
Λίβανος
Η Χεζμπολάχ περιγράφεται συχνά ως “το στολίδι στο στέμμα,” με τον επί μακρόν πνευματικό της ηγέτη, Χασάν Νασράλα. Η Χεζμπολάχ έχει ένα πολιτικό κόμμα και μια στρατιωτική δύναμη που έχει, εδώ και τρεις δεκαετίες, έχει οικοδομήσει μια σχέση με το Ιράν που βασίζεται στην εμπιστοσύνη και το αμοιβαίο συμφέρον
Υεμένη
Με σχετικά μικρό κόστος το Ιράν παρέχει όπλα στις δυνάμεις των ανταρτών (Σιιτών) Χούθι, γνωστών ως «Ανσάρ Αλλάχ», έχουν δεσμεύσει τη Σαουδική Αραβία, και σε μικρότερο βαθμό τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εδώ και χρόνια σε πόλεμο.
Συρία
Ο πρόεδρος της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσαντ, οφείλει την επιβίωσή του στο Ιράν από τη στιγμή που η Τεχεράνη προμήθευσε τις χερσαίες δυνάμεις (ως και 80.000 άνδρες, πολλοί από τη Χεζμπολάχ) και σε συνδυασμό με τη Ρωσική αεροπορία συνέτριψαν την εξέγερση.Το Ιράν έχει 98 μίνι στρατιωτικές βάσεις στην ανατολική Συρία.
Ιράκ
Το ισχυρό σιιτικό παραστρατιωτικό Κίνημα Nujaba που υποστηρίζεται από το Ιράν ισχυρίζεται ότι «υπάρχει επαρκής νομική και θρησκευτική άδεια για αντίσταση στους Αμερικανούς και στα φιλοδυτικά καθεστώτα του Κόλπου.
