Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η ριζοσπαστική Ισλαμιστική οργάνωση Χαμάς λειτουργεί επί χρόνια ένα εκτεταμένο και εξελιγμένο σύστημα σηράγγων για τη μεταφορά όπλων, την αποθήκευση προμηθειών ως και την εκπαίδευσή των στελεχών της. Το υπόγειο δίκτυο κάνει ζιγκ-ζαγκ για μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα κάτω από τη Λωρίδα της Γάζας και κατά μήκος των συνόρων της με την Αίγυπτο και το Ισραήλ. Ορισμένες σήραγγες έχουν βάθος όσο ένα κτήριο 20 ορόφων. Η υποστηριζόμενη από το Ιράν Χαμάς χρησιμοποίησε σήραγγες για να διεισδύσει στο Ισραήλ κατά τη διάρκεια προηγούμενων πολεμικών συγκρούσεων το 2006 και το 2014.
Πρώτο :Οι υπόγειες σήραγγες της Χαμάς εκτείνονται σε εκατοντάδες χλμ στη Γάζα . Οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) φέρεται να κατέστρεψαν γύρω στα 60-70 χλμ από το δίκτυο σηράγγων της Χαμάς κατά τον πόλεμο της Γάζας τον Μάιο του 2021(αν και δεν έχει επιβεβαιωθεί). Μετά τον πόλεμο, ο πολιτικός ηγέτης της Χαμάς στη Γάζα Γιαχία Σινγουάρ είπε ότι “η Χαμάς κατέχει πάνω από 440χλμ τούνελ και ότι το Ισραήλ είχε «καταστρέψει μόνο το 18-20%”. Το Ισραήλ συχνά αναφέρεται στο δίκτυο ως «μετρό» της Γάζας.
Δεύτερο :Εκτιμάται ότι κρατούνται όμηροι στις σήραγγες της Γάζας. Ο εκπρόσωπος της Χαμάς Αμπού Ομπέιντα ισχυρίζεται ότι η ομάδα κρατά ομήρους σε «ασφαλή μέρη και στα τούνελ της αντίστασης». Στις 24 Οκτωβρίου, μια απελευθερωθείσα Ισραηλινή όμηρος αφηγήθηκε την εμπειρία της στην αιχμαλωσία, εξηγώντας ότι οδηγήθηκε μέσα από ένα δίκτυο τούνελ που μοιάζει με “ιστό αράχνης”. Οι άνδρες της Χαμάς οδήγησαν τους ομήρους σε μια “μεγάλη αίθουσα” και στη συνέχεια τους χώρισαν σε μικρότερες ομάδες.
Τρίτο:
Οι σήραγγες της Χαμάς έπαιξαν κεντρικό ρόλο στον πόλεμο της Γάζας το 2014. Το Ισραήλ ξεκίνησε την επιχείρηση “Protective Edge” στις 7 Ιουλίου 2014, ως απάντηση σε επανειλημμένες εκτοξεύσεις ρουκετών από τη Γάζα προς το νότιο Ισραήλ. Στις 17 Ιουλίου, δεκατρείς τρομοκράτες της Χαμάς διείσδυσαν στο Ισραήλ μέσω των διασυνοριακών τούνελ, παραβιάζοντας μια ανθρωπιστική εκεχειρία. Ο Ισραηλινός στρατός εξαπέλυσε χερσαία επιχείρηση εκείνη τη νύχτα «για να στοχεύσει τις σήραγγες της Χαμάς που περνούν κάτω από τα σύνορα Ισραήλ-Γάζας». Μέχρι το τέλος της επιχείρησης, οι IDF είχαν καταστρέψει κάπου 32 σήραγγες. Το Ισραήλ προχώρησε στην κατασκευή ενός φράγματος 65-70 χλμ πάνω και κάτω από το έδαφος, το οποίο κατακευαστικά ολοκλήρωσε το 2021. Το φράγμα περιλαμβάνει κάμερες, ραντάρ και αισθητήρες ενώ σχεδιάστηκε για να αποκόψει την ικανότητα της Χαμάς να εισβάλει στο Ισραήλ χρησιμοποιώντας το υπόγειο δίκτυό της.
Τέταρτο : Οι σήραγγες της Χαμάς είναι εξοπλισμένες με πολύ προηγμένες τεχνολογίες Οι σήραγγες της Χαμάς είναι εξοπλισμένες με τηλεφωνικές γραμμές, ηλεκτρισμό και υπόγειο σιδηρόδρομο. Οι μαχητές της Χαμάς φέρεται να σχεδίασαν την τρομοκρατική επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 για δύο χρόνια, χρησιμοποιώντας σταθερά τηλέφωνα που ήταν εγκατεστημένα στις σήραγγες για να επικοινωνήσουν. Σύμφωνα με εκτιμήσεις των IDF, κάθε σήραγγα κοστίζει 3 εκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή.
Πέμπτο : Η Χαμάς κατασκευάζει τούνελ κάτω από νοσοκομεία, παραβιάζοντας το διεθνές δίκαιο. Στις 27 Οκτωβρίου 2023, ο Ισραηλινός στρατιωτικός εκπρόσωπος αντιναύαρχος Daniel Hagari παρέθεσε “στοιχεία” ότι η Χαμάς κρύβει σημεία εισόδου σήραγγας μέσα σε νοσοκομεία της Γάζας. Η Χαμάς φέρεται να λειτουργεί επίσης ένα μεγάλο στρατιωτικό συγκρότημα κάτω από το νοσοκομείο Σίφα, το μεγαλύτερο νοσοκομείο στη Γάζα. Το διεθνές δίκαιο απαγορεύει τέτοια χρήση νοσοκομείων για στρατιωτικούς σκοπούς. Ένα πρωτόκολλο του 1977 στις Συμβάσεις της Γενεύης καθιστά σαφές ότι “σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ιατρικές και νοσηλευτικές μονάδες σε μια προσπάθεια να προστατεύσουν στρατιωτικούς στόχους από επίθεση”.
Έκτο : Η Χαμάς εκμεταλλεύεται διασυνοριακές σήραγγες προς Αίγυπτο για λαθρεμπόριο όπλων και μεταφορά προσωπικού .Οι IDF επιβεβαίωσαν στις 26 Οκτωβρίου 2023 ότι η Χαμάς χρησιμοποίησε σήραγγες κάτω από τα Αιγυπτιακά σύνορα για να μεταφέρει όπλα και πυρομαχικά στη Γάζα πριν εισβάλει στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου. Οι τρομοκράτες θα μπορούσαν ενδεχομένως να διαφύγουν στην Αίγυπτο χρησιμοποιώντας το ίδιο υπόγειο δίκτυο. Ιστορικά, οι λαθρέμποροι έχουν χρησιμοποιήσει τις σήραγγες μεταξύ Αιγύπτου και Γάζας για να μεταφέρουν ναρκωτικά, χρήματα και άλλα αγαθά στη Λωρίδα της Γάζας. Η Χαμάς κερδίζει από το παράνομο εμπόριο φορολογώντας την εμπορική δραστηριότητα μέσω του υπόγειου δικτύου.
Έβδομο :Η Αιγυπτιακή κυβέρνηση έχει κλείσει πολλές αρκετές προς τη Γάζα. Ο αποθανών πρώην πρόεδρος της Αιγύπτου Μοχάμεντ Μόρσι, ένας ισλαμιστής που συνδέονταν με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, επέτρεψε σιωπηρά στη Χαμάς και στην Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ να μεταφέρουν πυραύλους και άλλα όπλα χρησιμοποιώντας το διασυνοριακό σύστημα σηράγγων. Το Κάιρο άρχισε να καταστρέφει το υπόγειο δίκτυο μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον σημερινό πρόεδρο Aλ Σίσι το 2013. Μέχρι σήμερα, ο Αιγυπτιακός στρατός έχει καταστρέψει αρκετές σήραγγες χρησιμοποιώντας μια ποικιλία τακτικών, συμπεριλαμβανομένης της πλημμύρας τους με λύματα. Ωστόσο, το Κάιρο δεν έχει ακόμη κλείσει πλήρως τις διασυνοριακές λειτουργίες των σηράγγων, και πολλές παραμένουν ενεργές.
Όγδοο : Η Χαμάς εκμεταλλεύεται διασυνοριακές σήραγγες προς το Ισραήλ . Η πιο γνωστή περίπτωση της Χαμάς που χρησιμοποίησε το σύστημα τω υπόγειων σηράγγων για να παραβιάσει τα σύνορα του Ισραήλ έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της απαγωγής του Ισραηλινού στρατιώτη Γκιλάτ Σαλίτ το 2006. Το Ισραήλ αντάλλαξε 1.027 Παλαιστίνιους κρατούμενους σε φυλακές υψίστης ασφαλείας με τον Σαλίτ το 2011. Η Χαμάς δεν έχει επιβεβαιώσει ότι χρησιμοποίησε αποκλειστικά σήραγγες για να εισέλθει στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου. Ωστόσο, παραμένουν μια επιλογή τακτικής, όπως αποδεικνύεται από τη δημοσιοποίηση βίντεο της Χαμάς στις 14 Οκτωβρίου που δείχνει τρομοκράτες να βγαίνουν από σήραγγες, προσομοιώνοντας επίθεση στα Ισραηλινά τανκς και επιστροφή υπόγεια.
Ένατο : Η Χαμάς εκτρέπει πόρους για να κατασκευάσει τούνελ . Η Χαμάς χρησιμοποιεί το σκυρόδεμα και άλλα υλικά που προορίζονται για πολιτικά έργα για την κατασκευή και την ενίσχυση του συστήματος των τούνελ.
Δέκατο : Η Χαμάς χρησιμοποίησε παιδιά ως εργάτες για να κατασκευάσει το δίκτυο τούνελ της. Μια έκθεση που δημοσιεύθηκε το 2012 σημείωσε ότι έως και 160 παιδιά είχαν πεθάνει εργαζόμενοι στο δίκτυο τούνελ της Χαμάς. Σε ένα ντοκιμαντέρ που παρήχθη εκείνη τη χρονιά, ένας νεαρός εργάτης είπε: “Είναι μια πραγματικά επικίνδυνη δουλειά. Το ονομάζουμε “νεκροταφείο των ζωντανών’
