Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Οι Ουκρανοί στρατιωτικοί αντιλαμβάνονται ότι αντιμετωπίζουν μια δύσκολη χρονιά το 2024. Περιέγραψαν την πίεση της Ρωσίας σε μεγάλο μέρος της πρώτης γραμμής, με ιδιαίτερη έμφαση στις περιοχές του Ντόνετσκ και του Λουχάνσκ στην ανατολική Ουκρανία. Τον Σεπτέμβριο του 2022, ο Πούτιν ισχυρίστηκε ότι προσάρτησε αυτές τις περιοχές, παρόλο που ο Ρωσικός στρατός δεν ελέγχει όλη την επικράτειά τους. Η επιβράδυνση της βοήθειας, ιδιαίτερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες(λόγω ύπουλων φιλορώσων Τραμπιστών βουλευτών) , έχει πλήξει τις Ουκρανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Οι Ουκρανοί αξιωματικοί περιέγραψαν καταστάσεις στις οποίες οι μονάδες τους μπορούν να εκτοξεύσουν μόνο μία οβίδα για κάθε δέκα που εκτοξεύουν οι Ρώσοι. Δεν διαθέτουν όλα τα μέσα για να αμυνθούν από καταστροφικές επιθέσεις με ειδικές βόμβες που εξαπολύουν Ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη και ανησυχούν ότι οι συνεχιζόμενες επιθέσεις με Ρωσικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη θα εξαντλήσουν σε μερικούς μήνες τις δυνατότητες αεράμυνας τους.
Αξιωματούχοι του Ουκρανικού υπουργείου άμυνας(με τους οποίους επί χρόνια επικοινωνεί ο υπογράφων) παρακολουθούν τα Ρωσικά σχέδια για νέους σχηματισμούς μάχης ως και μια πιθανή κινητοποίηση ανθρώπινου δυναμικού τώρα που ο Πούτιν έχει εξασφαλίσει μια περαιτέρω θητεία. Πιστεύουν ότι το Κρεμλίνο διατηρεί ευρύτερες φιλοδοξίες στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένης της κατάληψης του Χάρκοβο, της Οδησσού και του Κιέβου. Παρόλα αυτά, οι Ουκρανοί αξιωματούχοι δεν δείχνουν σημάδια απόγνωσης. Οχυρώνουν τις αμυντικές τους θέσεις και σπεύδουν να θέσουν σε δράση καινοτόμες τεχνολογίες όπως τα προηγμένα drones. Με επαρκή όπλα και πυρομαχικά, πολλοί Ουκρανοί παραμένουν βέβαιοι ότι μπορούν να αντιστρέψουν τα όποια εδαφικά κέρδη της Ρωσίας
Ενώ εξέφρασαν την ευγνωμοσύνη τους για τη βοήθεια των ΗΠΑ, Ουκρανοί αξιωματούχοι και άλλοι στο Κίεβο κατέστησαν σαφή την αγανάκτησή τους σε τρία σημεία. Πρώτο, με το ΝΑΤΟ να έχει προγραμματίσει να πραγματοποιήσει μια σύνοδο κορυφής στην Ουάσιγκτον τον Ιούλιο του 2024(75 χρόνια της Ατλαντικής Συμμαχίας) , οι Ουκρανοί θέλουν ένα σαφές μήνυμα για την αποδοχή τους στη Συμμαχία και ιδανικά μια πρόσκληση(ακριβώς για το πότε) . Προσβλέπουν ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες έχουν τη σημαντικότερη φωνή στο ΝΑΤΟ. Σίγουρα, οι Ουκρανοί αγωνίζονται για την επιβίωση της χώρας τους, αλλά βλέπουν αυτόν τον αγώνα ως υπεράσπιση του ΝΑΤΟ και της Ευρώπης ενάντια σε μια Ρωσική απειλή που εκτείνεται πέρα από την Ουκρανία.
Δεύτερο, Η αποτυχία του Κογκρέσου(μέχρι στιγμής) να εγκρίνει ένα νομοσχέδιο συμπληρωματικής βοήθειας για την Ουκρανία έχει προκαλέσει ένα κενό στη ροή της Αμερικανικής βοήθειας που έχει αντίκτυπο στο πεδίο της μάχης. Αυτό αντικατοπτρίζεται, μεταξύ άλλων, σε υψηλότερες απώλειες στην Ουκρανία. Οι Ουκρανοί έχουν γίνει γνώστες του τρόπου λειτουργίας του Σώματος, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου του Τραμπιστή προέδρου αλλά η απογοήτευσή τους είναι έκδηλη.Τρίτο ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ Τζέικ Σάλιβαν επισκέφτηκε το Κίεβο την περασμένη εβδομάδα και άφησε τους Ουκρανούς σαφώς δυσαρεστημένους με το αίτημά του να σταματήσει η Ουκρανία να στοχεύει διυλιστήρια πετρελαίου στη Ρωσία. Οι Ουκρανοί δέχονται, με κάποια ενόχληση, περιορισμούς που περιορίζουν τη χρήση όπλων που παρέχονται από τις ΗΠΑ σε στόχους εντός της Ουκρανίας
Ωστόσο, η Ουκρανία χρησιμοποιεί εγχώρια μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να επιτεθεί σε Ρωσικά διυλιστήρια, τα οποία αποτελούν νόμιμους στρατιωτικούς στόχους. Μέχρι στιγμής, έχουν χτυπήσει εγκαταστάσεις που παράγουν επτά έως οκτώ % των προϊόντων διύλισης πετρελαίου της Ρωσίας και πολλά άλλα βρίσκονται εντός της εμβέλειας των Ουκρανικών drones. Υπάρχουν ερωτήματα για το σκεπτικό του αιτήματος να σταματήσουν οι επιθέσεις στα διυλιστήρια, που φέρεται να έχουν να κάνουν με την τιμή του πετρελαίου. Η Ρωσία εξάγει κυρίως αργό πετρέλαιο, όχι προϊόντα διύλισης. Ως εκ τούτου, δεν είναι σαφές πώς η μείωση της δυναμικότητας των διυλιστηρίων της Ρωσίας θα επηρεάσει τις εξαγωγές αργού.
Όπως είπε ένας ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος, «σταμάτα να μας λες να μην χτυπάμε στόχους στη Ρωσία». Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ζωτικό εθνικό συμφέρον για την επιτυχία της Ουκρανίας. Η κυβέρνηση Μπάιντεν και το Κογκρέσο θα πρέπει να δράσουν χωρίς καθυστέρηση για να βοηθήσουν τους Ουκρανούς να επικρατήσουν σε αυτό τον πόλεμο. Η Ουκρανία αμύνεται της Ευρώπης και της Δύσης.Και φυσικά το ΝΑΤΟ να αποσυρθεί από μη-χρήσιμες συμφωνίες που περιορίζουν τη δυναμική του.
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΝΑΤΟ ΠΡΙΝ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ.
Το ΝΑΤΟ πρέπει να αποχωρήσει από την ισχύουσα διεθνή σύμβαση για τα πυρομαχικά διασποράς Το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να ελπίζει ότι θα αμυνθεί από τη Ρωσική επίθεση με ένα στρατιωτικό χέρι δεμένο πίσω από την πλάτη του. Μια πιθανή Ρωσική εισβολή στις χώρες της Βαλτικής προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία. Ο φόβος ότι η Λετονία, η Λιθουανία και η Εσθονία θα πέσουν σε λίγες μέρες αποτελεί σοβαρή απειλή για την περιφερειακή σταθερότητα και την ακεραιότητα της συμμαχίας. Κάθε στρατιωτική, διπλωματική και οικονομική προσπάθεια πρέπει να εξαντληθεί για να αποτραπεί μια πιθανή εισβολή σε οποιαδήποτε χώρα του ΝΑΤΟ. Η αποτροπή απέτυχε στην Ουκρανία και πρέπει να μάθουμε από αυτό για να διασφαλίσουμε ότι θα πετύχει στο μέλλον. Αυτή θα είναι μια προσπάθεια σε πολλά μέτωπα, αλλά θα μπορούσε χρήσιμα να ξεκινήσει με την αποχώρηση από τη Σύμβαση για τα Πυρομαχικά Διασποράς, μια διεθνή συμφωνία που περιλαμβάνει 23 Ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ συμπεριλαμβανομένων του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας και της Γερμανίας, και αυτό ισοδυναμεί με μια σοβαρή πράξη στρατιωτικός αυτοτραυματισμός. (Η Ρωσία δεν έχει υπογράψει.)
Τα πυρομαχικά διασποράς είναι αμφιλεγόμενα επειδή μπορούν να αφήσουν πίσω τους υποπυρομαχικά που δεν έχουν εκραγεί. Αυτό είναι κακό, αλλά υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους τα πυρομαχικά διασποράς είναι καλά στο πεδίο της μάχης (όπως έχει δείξει η Ουκρανία.) Τα πυρομαχικά διασποράς πυροβολικού είναι πολύ πιο θανατηφόρα, ειδικά ενάντια σε στρατεύματα που προελαύνουν στο ύπαιθρο ( όπως θα έκαναν σε οποιαδήποτε επίθεση στη Βαλτική). Έρευνα του Αμερικανικού στρατού από τον πόλεμο του Βιετνάμ έδειξε ότι χρειάστηκαν 13,6 οβίδες για να σκοτωθεί ένας εχθρός μαχητής με τυπικά βλήματα των 155 χιλιοστών και μόνο 1,7 με σφαιρίδια διασποράς.
Στο ανοιχτό έδαφος του Ντονμπάς και της Κριμαίας, η αναλογία είναι πιθανότατα πολύ πιο ακραία. Αυτός είναι ένας πόλεμος φθοράς που βασίζεται στο πυροβολικό και οι οβίδες πυροβολικού διασποράς είναι το πιο θανατηφόρο πυροβολικό του ΝΑΤΟ. Αυτό είναι καλά κατανοητό από τον στρατό του ΝΑΤΟ, ειδικά στα κράτη της πρώτης γραμμής. Η Φινλανδία, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Εσθονία και η Λετονία δεν έχουν υπογράψει τη σύμβαση. Το θέμα συζητείται τώρα ξανά στη Λιθουανία. το υπουργείο άμυνας της χώρας θέλει να καταργήσει τη συνθήκη. Το υπουργείο πιστεύει ότι τα πυρομαχικά διασποράς θα ήταν ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό μέσο άμυνας, ενάντια σε μια αριθμητικά ανώτερη δύναμη πυροβολικού των Ρώσων εισβολέων.
Η ανάγκη για πυρομαχικά διασποράς είναι ιδιαίτερα πιεστική στην Πολωνο-Λιθουανική μεθοριακή περιοχή γνωστή ως Suwałki Gap, όπου η Ρωσία αποτελεί αξιόπιστη απειλή μιας σύγκρουσης υψηλής έντασης. Αυτός ο στρατηγικός διάδρομος,αν καταληφθεί από τις Ρωσικές δυνάμεις, θα μπορούσε να αποκόψει τις χώρες της Βαλτικής από το υπόλοιπο ΝΑΤΟ. Το ΝΑΤΟ, ως αμυντικό σύμφωνο, επιδιώκει την ειρήνη μέσω της αποτροπής. «Ειρήνη μέσω δύναμης», ένας όρος που επινοήθηκε από τον αείμνηστο πρόεδρο Ρόναλντ Ρίγκαν, είναι το κλειδί για την επίτευξη αυτού του στόχου. Τα πυρομαχικά διασποράς ήταν μερικά από τα πιο θανατηφόρα συμβατικά όπλα που απέτρεψαν με επιτυχία τη Σοβιετική Ένωση. Αυτά τα πυρομαχικά μπορούν να καταστρέψουν γρήγορα Ρωσικές μονάδες μεγάλης κλίμακας, ειδικά αν βρίσκονται σε επίθεση.
Η Σύμβαση για τα πυρομαχικά διασποράς του 2008, που υπεγράφη από 112 χώρες στο Όσλο ήταν μια άστοχη προσπάθεια για την επίτευξη ειρήνης. Αποδυνάμωσε τις αποτρεπτικές ικανότητες της Δύσης και έδωσε πλεονέκτημα σε επιτιθέμενους όπως η Ρωσία και η Κίνα, που αρνήθηκαν να υπογράψουν. Φαίνεται, σε κάθε εξωτερικό αναλυτή σαν μια συνθήκη των ενάρετων που δεν έχει καμία απολύτως επίδραση στους κακούς. Η Νορβηγία και η Λιθουανία είναι τα μόνα κράτη του ΝΑΤΟ που συνορεύουν με τη Ρωσία και έχουν υπογράψει τη σύμβαση. Είναι σημαντικό και οι δύο να αναγνωρίσουν τώρα τις μεταβαλλόμενες συνθήκες αποχωρώντας από αυτή τη συμφωνία. Θα πρέπει να καταστήσουν σαφές στη Ρωσία ότι κατέχουν πυρομαχικά διασποράς και είναι έτοιμες να τα χρησιμοποιήσουν στην άμυνα σε περίπτωση εισβολής της.
Το Ηνωμένο Βασίλειο επίσης, ως ένας από τους ισχυρότερους συμμάχους της Ουκρανίας, έχει παράσχει όπλα, εκπαίδευση και πυρομαχικά για να υποστηρίξει την άμυνά του. Ωστόσο, με το να είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση, το ΗΒ έχει αποδυναμώσει ακούσια την άμυνα της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Πέρυσι, ο τότε Βρετανός υπουργός άμυνας Μπεν Γουάλας πρότεινε οι κατασκευαστές όπλων να προσπαθήσουν να αναπαράγουν τα αποτελέσματα των πυρομαχικών διασποράς και αναγνώρισε σιωπηρά ότι χωρίς αυτά, οι ένοπλες δυνάμεις του Ηνωμένου Βασιλείου δεν θα είχαν σημαντική ικανότητα.
Όμως, ενώ τα σμήνη drones μπορεί τελικά να προσφέρουν κάποια εναλλακτική, αυτό δεν θα απαντήσει στο ερώτημα τι πρέπει να κάνουμε εάν ξεσπάσει πόλεμος σύντομα. Καθώς το ΝΑΤΟ γιορτάζει την 75η επέτειό του στη σύνοδο κορυφής της Ουάσιγκτον τον Ιούλιο, όλα εκείνα τα μέλη που έχουν υπογράψει θα πρέπει να ενωθούν για να αποχωρήσουν από την σύμβαση . Θα ήταν χρήσιμο αν η κίνηση καθοδηγούνταν από τη Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο, και τα δύο ιδρυτικά μέλη του ΝΑΤΟ, τα οποία μπορούν εύλογα να ισχυριστούν ότι η χρήση πυρομαχικών διασποράς έχει σχεδιαστεί για να αποκαταστήσει την αποτροπή και, συνεπώς, να βελτιώσει τις προοπτικές για ειρήνη.
Η Νορβηγία έχει μια ιστορία ηγεσίας στο ΝΑΤΟ, αφού εντάχθηκε το 1949 και έκτοτε παραμένει ακλόνητος σύμμαχος. Θα μπορούσε ακόμη και να αναφέρει το παράδειγμα του Άλφρεντ Νόμπελ, ιδρυτή του ομώνυμου βραβείου ειρήνης και πατέρα της σύγχρονης βιομηχανίας εκρηκτικών ” όσοι θέλουν την ειρήνη και αναζητούν τα οφέλη της πρέπει να είναι προετοιμασμένοι για πόλεμο”
