Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Αύριο οι Μολδαβοί ψηφοφόροι επιλέγουν τον επόμενο πρόεδρό τους και θα αποφασίσουν παράλληλα αν θα ενσωματώσουν την Ευρωπαϊκή πορεία της χώρας στο σύνταγμά της. Το διακύβευμα δύσκολα θα μπορούσε να είναι υψηλότερο. Μεταξύ των 11 προεδρικών υποψηφίων, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η νυν φιλοδυτική πρόεδρος Mάγια Σάντου προηγείται της κούρσας με λίγο περισσότερο από το ένα τρίτο των ψήφων (περίπου 36%) και ο πλησιέστερος αντίπαλός της, ένας φιλορώσος πολιτικός, κυμαίνεται στο 10% Η προεκλογική της εκστρατεία της βασίζεται στην υποψηφιότητα της Μολδαβίας για μία θέση στην ΕΕ, τοποθετώντας την ως αρχιτέκτονα του Ευρωπαϊκού μέλλοντος της χώρας και υποσχόμενη να επιταχύνει την ένταξη ως το 2030. Αυτό υπογραμμίζεται από την απόφασή της να διεξαγάγει δημοψήφισμα παράλληλα με την προεδρική ψηφοφορία για το αν θα προστεθούν οι φιλοδοξίες της Μολδαβίας για την ΕΕ στο σύνταγμά της
.Μια δημοσκόπηση του Οκτωβρίου στην πρωτεύουσα Κίσεναου δείχνει ότι το 63% υποστηρίζει την πρόταση. Ενώ το βασικό μήνυμά της αντηχεί σε πολλούς Μολδαβούς, οι οποίοι βλέπουν την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ως ένα μονοπάτι προς τη σταθερότητα και την ευημερία, η εγχώρια θέση της Σάντου αντιμετωπίζει εξονυχιστικό έλεγχο. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι οι πολυδιαφημισμένες μεταρρυθμίσεις της στον τομέα της δικαιοσύνης απέτυχαν και η αποτυχία να διαλύσει τα ολιγαρχικά δίκτυα ( μια βασική υπόσχεση της εκστρατείας της το 2020 ) παραμένει αδύναμη και με προβλήματα.Αυτά ” άνοιξαν την πόρτα “για αμφισβητίες όπως ο Αλέξαντερ Στοϊάνογλου,( ο πρώην γενικός εισαγγελέας που τώρα συγκεντρώνει 10% στις προεδρικές εκλογές). Υποστηριζόμενος από το Σοσιαλιστικό Κόμμα και κινούμενος κοντά στον πρώην Ρωσόφιλο πρόεδρο Iγκόρ Ντόντον διεξήγαγε εκστρατεία για δικαστική μεταρρύθμιση,( αν και μια έρευνα για διαφθορά και κατάχρηση εξουσίας τον έχει υπονομεύσει το μήνυμά του.)
Άλλοι υποψήφιοι, λαμβάνουν μεταξύ 1% και 7%, και αγωνίζονται για προβολή κα επιβίωση.. Ο Ρενάτο Ουσάτι, ηγέτης του φιλορωσικού Κόμματος ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται την εθνική ανάπτυξη, αλλά θεωρείται από ορισμένους ψηφοφόρους ως “μολυσμένος” από τους δεσμούς του με τη Μόσχα και τα ολιγαρχικά δίκτυα του Πούτιν.. Η Ναταλία Μοράρι, μια δημοσιογράφος, αντιμετωπίζει επίσης ερωτήσεις σχετικά με την Ρωσική οικονομική υποστήριξη, ενώ ο πρώην πρωθυπουργός Ιον Τσίκου πρώην σύμμαχος του Ντόντον που παρουσιάζεται ως εθνικιστής Καθώς κανένας υποψήφιος δεν είναι πιθανό να κερδίσει οριστικά, ο δεύτερος γύρος στις 3 Νοεμβρίου φαίνεται αναπόφευκτος, αφήνοντας το μέλλον της Μολδαβίας να κρέμεται σε μία κλωστή.
Κάτω από αυτές τις πολιτικές δυναμικές κρύβονται έντονες κοινωνικοοικονομικές πραγματικότητες. Η Μολδαβία παραμένει ένα από τα φτωχότερα κράτη της Ευρώπης, που μάχεται με υψηλή ανεργία, χαμηλούς μισθούς και εκτεταμένη μετανάστευση. Όπως είπε η Παγκόσμια Τράπεζα τον Απρίλιο: «Παρά τη διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη εδώ και δύο δεκαετίες, η φτώχεια παραμένει διάχυτη, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές, με περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες και βιώσιμες οικονομικές ευκαιρίες». Πολλοί Μολδαβοί, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές, παραμένουν δύσπιστοι για την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, φοβούμενοι ότι θα επιδεινώσει τις οικονομικές ανισότητες ή θα υπονομεύσει την εθνική κυριαρχία.
Τέτοιες αμφιβολίες γίνονται ιδιαίτερα αισθητές μεταξύ των ηλικιωμένων και των μειονοτήτων, όπως οι Γκαγκαούζοι, που ιστορικά έχουν κλίνει προς τη Ρωσία. Ως μέρος της εκστρατείας του για άμεση ανάμειξη στις υποθέσεις της Μολδαβίας, το Κρεμλίνο προσφέρει στους συνταξιούχους των Γκαγκαούζων και στους εργαζόμενους του δημόσιου τομέα 100 δολάρια μηνιαίως μέσω καρτών πληρωμής που εκδίδονται από τράπεζα που συνδέεται με το Ρωσικό υπουργείο άμυνας!!. Η μέση σύνταξη είναι περίπου 220 δολ.. Η Σάντου πρέπει να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες των ψηφοφόρων της Μολδαβίας που μένουν πίσω, αν θέλει να διασφαλίσει την Ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.
Διεξάγοντας το δημοψήφισμα την ίδια ημέρα με τις προεδρικές εκλογές, η πρόεδρος στοχεύει να ενισχύσει τη συμμετοχή και να τονίσει τον κεντρικό ρόλο του ζητήματος της ΕΕ στο μέλλον της Μολδαβίας. Όμως, ενώ οι δημοσκοπήσεις υποδηλώνουν πλειοψηφία υπέρ της ΕΕ, η υποστήριξη δεν απέχει πολύ από το να είναι συντριπτική. Τουλάχιστον το 14% των ψηφοφόρων είναι αναποφάσιστοι και το αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο. Η υψηλή συμμετοχή θα μπορούσε να είναι το κλειδί. Η ΕΕ έχει σημαντικό μερίδιο στο αποτέλεσμα
Η ένταξη της Μολδαβίας θα ενισχύσει περαιτέρω την επιρροή του Ευρωπαϊκού μπλοκ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, λειτουργώντας ως προπύργιο κατά της Ρωσικής επιθετικότητας. Θα μπορούσε επίσης να σηματοδοτήσει μια αποφασιστική στιγμή όπου η χώρα απομακρύνεται από τον Ρωσικά εμπνευσμένο ευρασιανισμό και επιλέγει ένα Ευρωπαϊκό μέλλον. Οι Βρυξέλλες έχουν παράσχει οικονομική βοήθεια, πολιτική υποστήριξη και τεχνική υποστήριξη για να βοηθήσει τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες της Μολδαβίας, αλλά υπάρχει ανησυχία για το πόσο δεσμευμένη θα παραμείνει η ΕΕ αν επιμείνουν οι εσωτερικοί διχασμοί (η Γεωργία έχει τεράστια πλειοψηφία για ένταξη στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ, αλλά η φιλική της κυβέρνηση στο Κρεμλίνο φαίνεται αποφασισμένη να τερματίσει τη φιλελεύθερη δημοκρατική της διαδρομή )
Η επιτυχία της Μολδαβίας εξαρτάται όχι μόνο από τη δική της πολιτική βούληση αλλά και από τη μακροπρόθεσμη δέσμευση της ΕΕ να δει τη χώρα να ενσωματώνεται στο Ευρωπαϊκό χώρο. Η πρωτοφανής Ρωσική παρέμβαση έχει αυξήσει περαιτέρω το διακύβευμα. Οι εκλογές και το δημοψήφισμα στη Μολδαβία βρίσκονται υπό έντονη πίεση στο Κρεμλίνο, καθώς εργάζεται ενεργά για να υπονομεύσει τη διαδικασία. Αξιωματούχοι περιγράφουν την παρέμβαση ως «άνευ προηγουμένου» και λένε ότι είναι σαφής ένδειξη της πρόθεσης της Μόσχας να επηρεάσει το αποτέλεσμα και να διατηρήσει τη Μολδαβία στη σφαίρα επιρροής της. Η οικονομική επιρροή και η παραπληροφόρηση έχουν αποκαλύψει τα τρωτά σημεία της Μολδαβίας, καθώς το Κρεμλίνο εκμεταλλεύεται τις εσωτερικές διαιρέσεις για να ανακτήσει την κυριαρχία του.
Η χώρα των μόλις 2,5 εκατομμυρίων κατοίκων έχει πλέον παγιδευτεί στην ευρύτερη γεωπολιτική αντιπαράθεση μεταξύ Ρωσίας και Δύσης. Είναι μια κρίσιμη συγκυρία. Η ακεραιότητα των εκλογών και του δημοψηφίσματος θα έχει συνέπειες πολύ πέρα από τα σύνορά της, επηρεάζοντας την περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων. Οι ψηφοφόροι έρχονται αντιμέτωποι με μια σαφή επιλογή: να ευθυγραμμιστούν με την ΕΕ ή να παραμείνουν δεμένοι με τη Ρωσία. Η πορεία της ΕΕ προσφέρει κάτι περισσότερο από οικονομική σταθερότητα. θα παρείχε τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις και το κράτος δικαίου που χρειάζεται η Μολδαβία για να απελευθερωθεί από τη διαφθορά και τον ολιγαρχικό έλεγχο.
Η παραμονή στην τροχιά της Μόσχας προσφέρει μόνο στασιμότητα και συνεχή εξάρτηση, με τη Ρωσία να αξιοποιεί οικονομικά εργαλεία και την παραπληροφόρηση για να διαβρώσει την κυριαρχία της Μολδαβίας. Οι κίνδυνοι ενός αποτυχημένου δημοψηφίσματος ή των ατελών προεδρικών εκλογών είναι σημαντικοί. Αν η Μολδαβία παραπαίει η Μόσχα χρησιμοποιώντας κάθε διαθέσιμο μοχλό θα προσπαθήσει να αποτρέψει την απομάκρυνση της γείτονάς της από τη δική της τροχιά . Για τις Βρυξέλλες, μια χαμένη ευκαιρία θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια αποδυνάμωση της επιρροής της στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, ενισχύοντας περαιτέρω τη Μόσχα.
Η Μολδαβία βρίσκεται μπροστά σε μια καθοριστική στιγμή για το μέλλον της . Ή με την Ευρώπη ή με το Κρεμλίνο.Κρίσιμες οι εκλογές της Κυριακής.
