Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Ο Πούτιν έχει συμμετάσχει σε περισσότερες από 200 διαπραγματεύσεις τις οποίες χρησιμοποίησε απλώς ως πρόσχημα για να ξεπεράσει και να νικήσει τους αντιπάλους του, γιατί λοιπόν μια ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία θα ήταν διαφορετική; Η εμπειρία που αποκτήθηκε από τις περισσότερες από 200 διαπραγματεύσεις στις οποίες έχει υπογράψει η Ρωσία(μέσα σε 25 χρόνια απόλυτης εξουσίας) καταδεικνύει σε μεγάλο βαθμό τη ματαιότητα της εμπλοκής του Κρεμλίνου σε ειρηνευτικές συνομιλίες. Η Ρωσία βλέπει τις διαπραγματεύσεις απλώς ως ένα άλλο όπλο που πρέπει να χρησιμοποιήσει εναντίον των αντιπάλων της. Αυτή η απουσία καλής πίστης έχει αποδειχθεί επανειλημμένα κατά τη διάρκεια σχεδόν 11 ετών του πολέμου στην Ουκρανία και επιβεβαιώθηκε εκ νέου στις 14 Ιουνίου, όταν ο Πούτιν επανέλαβε τους όρους του για «διαπραγμάτευση».
Τα αιτήματά του ισοδυναμούν με έκκληση για συνθηκολόγηση της Ουκρανίας ως κρίσιμο βήμα για την επίτευξη στρατηγικής ισοτιμίας με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Να διαπραγματευτεί ή όχι; Η Γαλλία και η Γερμανία απέτυχαν να διαπραγματευτούν ειρήνη μεταξύ 2014 και 2022 λόγω έλλειψης σοβαρής στάσης από τη Μόσχα.. Η Ρωσία ήταν πρόθυμη να χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα για να εξασφαλίσει τη νίκη της στην Ουκρανία. Αντίθετα, η Δύση απέφυγε να χρησιμοποιήσει τα περισσότερα από τα ισχυρά εργαλεία της. Δυστυχώς, Τραμπ φαίνεται αποφασισμένος να κάνει το ίδιο λάθος. Χωρίς πολιτική γενναιότητα και στρατηγική σαφήνεια, περιγράφοντας μια αντιπαράθεση μεταξύ Ρωσίας και Δύσης ως αποκαλούμενο μόνο «πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας», οι ΗΠΑ δεν είναι σε θέση να αναγκάσουν τη Ρωσία να αποδεχθεί μια ειρηνευτική συμφωνία που δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντά της.
Για να αλλάξει η στρατηγική αξιολόγηση της Ρωσίας, οι ΗΠΑ πρέπει να βρουν το θάρρος και να εισαγάγουν εργαλεία που επανειλημμένα έχουν δείξει απρόθυμες να χρησιμοποιήσουν. Χωρίς την Ουκρανία, η Ρωσία παύει να είναι αυτοκρατορία, αλλά με την Ουκρανία υποταγμένη η Ρωσία γίνεται αυτόματα αυτοκρατορία.
Γιατί η Ρωσία θα απορρίψει ένα ειρηνευτικό σχέδιο των ΗΠΑ
Ο Πούτιν δεν θα αφήσει τον εαυτό του να υπαγορευτεί από τις ΗΠΑ. Η Ρωσία θεωρεί τον εαυτό της ισότιμο με τις ΗΠΑ και την Κίνα και, κατά συνέπεια, δεν θα δεχτεί να την υπαγορεύουν. Όντας πρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν όλα τα μέσα και να αποδεχτούν υψηλότερους κινδύνους και κόστος από τις ΗΠΑ, οι τελευταίες θα διαπραγματεύονται από θέση αδυναμίας. Η υποχώρηση στις απαιτήσεις των ΗΠΑ θα υπονόμευε το καθεστώς, τον συνασπισμό απολυταρχιών του και την παγκόσμια θέση της Ρωσίας. Ενόψει των στοιχείων ότι η Ρωσία χρησιμοποίησε πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε μια προσπάθεια να επηρεάσει τις προεδρικές εκλογές του 2024, το Κογκρέσο και το κοινό των ΗΠΑ πρέπει τώρα να αντιμετωπίσουν τις εκστρατείες παραπληροφόρησης της Μόσχας. Η παραίτηση από την Ουκρανία σημαίνει εγκατάλειψη των αυτοκρατορικών της φιλοδοξιών.
Όπως είπε ο αείμνηστος Μπρεζίνσκι «Χωρίς την Ουκρανία, η Ρωσία παύει να είναι αυτοκρατορία, αλλά με την Ουκρανία υποταγμένη η Ρωσία γίνεται αυτόματα αυτοκρατορία». Ενώ οι φιλοδοξίες της Ρωσίας υπερβαίνουν κατά πολύ την Ουκρανία, η τελευταία είναι κρίσιμη για τις αυτοκρατορικές της φιλοδοξίες. Είναι είτε νικητής και μελλοντική Μεγάλη Δύναμη είτε ηττημένη και για πάντα ένα κράτος παρία. Αυτό είναι κατά μία έννοια, ένας υπαρξιακός πόλεμος για τη Ρωσία
Οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν στρατηγική διείσδυση.. Ο Μπάιντεν έπεσε θύμα Ρωσικών τακτικών αντανακλαστικού ελέγχου, φοβούμενος έναν υποθετικό Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν είναι πρόθυμος να χρησιμοποιήσει τη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ για να τερματίσει τον πόλεμο ή ακόμη και να στείλει δυνάμεις των ΗΠΑ για να επιβάλει μια (προσωρινή) ειρηνευτική συμφωνία. Ο Τραμπ αντιτίθεται σθεναρά στο να επιτραπούν οι Ουκρανικές επιδρομές εντός της Ρωσίας με όπλα Αμερικανικής παραγωγής. Έχει επισημάνει ότι «πιθανώς» θα μείωνε τη βοήθεια προς την Ουκρανία. Ο Τραμπ αντιτίθεται στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Η ικανότητά του να ενισχύσει την αμυντική υποστήριξη προς την Ουκρανία ως απάντηση στην απροθυμία της Ρωσίας να λυγίσει στη θέλησή του είναι περιορισμένη.
Η κυβέρνηση εκφράζει ήδη ανησυχία για τα αποθέματα καθώς ο Μπάιντεν αυξάνει τη στρατιωτική βοήθεια για την Ουκρανία. Το Πεντάγωνο λέει ότι έχει φτάσει στο όριο των όπλων που μπορεί να στέλνει στην Ουκρανία κάθε μήνα χωρίς να διακυβεύεται η μαχητική ικανότητα των ΗΠΑ. Ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία είναι σε θέση να καλύψουν τις επείγουσες ανάγκες σε όπλα και πυρομαχικά. Ο Τραμπ έχει ήδη δείξει τα χαρτιά του και είναι υποχωρητικός και ανούσιος.. Η Ρωσία αντιλαμβάνεται τις ΗΠΑ ως διχασμένες και αδιάφορες για την Ευρωπαϊκή ασφάλεια. Η Ρωσία επιδιώκει να νικήσει την Ουκρανία σήμερα για να μπορέσει να αμφισβητήσει το ΝΑΤΟ αύριο
Το παράθυρο της ευκαιρίας
Η απόφαση για την έναρξη ενός πολέμου πλήρους κλίμακας ελήφθη μετά από 15 χρόνια δοκιμής της πολιτικής βούλησης και της στρατιωτικής ικανότητας του ΝΑΤΟ. Παρουσιάστηκε ένα μοναδικό στρατηγικό παράθυρο ευκαιρίας. Οι ΗΠΑ ήταν απασχολημένες με το να αυτοδιαλυθούν. ο διατλαντικός σύνδεσμος ήταν σε ρήξη μετά την πρώτη προεδρία Τραμπ. Το ΝΑΤΟ ήταν ιστορικά αδύναμο μετά από τρεις δεκαετίες υποχρηματοδότησης, συρρίκνωσης, αναδιοργάνωσης και εξορθολογισμού. Του έλειπε ηγεσία. Η Συμμαχία είχε αποτύχει παταγωδώς να ανοικοδομήσει τη στρατιωτική της ισχύ μετά την έναρξη του πολέμου το 2014, σηματοδοτώντας την αδυναμία που έχουμε δει από τότε.
Επιπλέον, η ΕΕ υπέφερε από εσωτερική διχόνοια, συμπεριλαμβανομένων των συνεπειών του Brexit. Αν και (ανεύθυνα) αργά, η Συμμαχία, ωστόσο, έχει ξεκινήσει τη διαδικασία του επανεξοπλισμού και θα είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει μια αναζωπυρωμένη και επιθετική Ρωσία σε 5-10 χρόνια. Σύμφωνα με τον Μπρούνο Kαλ επικεφαλής της Γερμανικής ομοσπονδιακής υπηρεσίας πληροφοριών, «η Ρωσία προετοιμάζεται για πόλεμο με τη Δύση». Πιστεύει ότι η Ρωσία θα είναι σε θέση να «επιτεθεί στη Δύση» μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Άλλοι προειδοποιούν για έναν αυξανόμενο κίνδυνο στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας μόλις σε δύο έως πέντε χρόνια, τονίζοντας ότι «η ήπειρος έχει εισέλθει σε μια «προπολεμική εποχή» για πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο».(!)
Στρατηγική πρωτοβουλία.
Οι συνθήκες στο έδαφος δεν ευνοούν μια συμφωνία καθώς η Ρωσία διατηρεί τη στρατηγική πρωτοβουλία. Ο Πούτιν πιστεύει ότι κερδίζει. Η Ρωσία σημειώνει τοπική πρόοδο στο Ντόνετσκ στην Ουκρανία. Ο Τραμπ πιέζει για διαπραγματεύσεις για να κατευνάσει το Κρεμλίνο. Ενώ η ΕΕ μόλις πρόσφατα άρχισε να συζητά τις κυρώσεις για τον υβριδικό πόλεμο της Ρωσίας στην Ευρώπη, το ΝΑΤΟ δεν έχει ακόμη αναγνωρίσει ότι είναι εκτεθειμένο στη Ρωσική επιθετικότητα την οποία κανένας δεν είναι πλήρως έτοιμος να αντιμετωπίσει. Αναδύεται ένας συνασπισμός απολυταρχιών του CRINK (Κίνα, Ρωσία, Ιράν και Βόρεια Κορέα) που ενισχύονται από την αδράνεια και την αναποφασιστικότητα της Δύσης. Η Ρωσία κινδυνεύει να χάσει την πρωτοβουλία αν αποδεχτεί μια (προσωρινή) ειρηνευτική συμφωνία. Η πτώση του καθεστώτος Άσαντ καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την επίδειξη του «μεγαλείου» της. Από Ρωσική σκοπιά, μια (προσωρινή) ειρήνη θα έχει νόημα αν η συμφωνία ενισχύσει το στρατηγικό της πλεονέκτημα.
Γιατί η Ρωσία θα δεχόταν ένα ειρηνευτικό σχέδιο των ΗΠΑ Στρατηγική παύση.
Η Ρωσία έχει υποστεί περισσότερες από 750.000 απώλειες και αγωνίζεται να στρατολογήσει αρκετούς εθελοντές για να διατηρήσει τις στρατιωτικές της προσπάθειες. Δεδομένου ότι δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις απώλειες εξοπλισμού της με νέα όπλα, εξαντλείται σιγά σιγά από άρματα μάχης, τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού και πυροβολικό. Το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS) πιστεύει ότι η Ρωσία μπορεί να διατηρήσει την επίθεσή της στην Ουκρανία μόνο για περίπου δύο ή τρία χρόνια. Άλλοι ειδικοί πιστεύουν ότι η Ρωσία θα φτάσει σε ένα «κρίσιμο σημείο εξάντλησης» ήδη το 2025.
Η Ουκρανία έχει την πρωτοβουλία στον κυβερνοχώρο, το διάστημα και τον θαλάσσιο τομέα. Η Ρωσία έχει γίνει ολοένα και περισσότερο εξαρτημένη από την Κίνα, τη Βόρεια Κορέα και το Ιράν για πυρομαχικά, προσωπικό, εργαλειομηχανές, μικροηλεκτρονική και τεχνολογία διπλής χρήσης. Η απώλεια βάσεων στη Συρία μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ικανότητά της να προβάλλει ισχύ στη Μεσόγειο Θάλασσα, να απειλεί τη νότια πλευρά του ΝΑΤΟ και να επιχειρεί στην Αφρική.
Οι άθλιες απαιτήσεις του Πούτιν.σημαίνουν εξαφάνιση της Ουκρανιας.
. Η Ρωσία θα επωφεληθεί από μια προσωρινή παύση, ανάλογα με τις παραχωρήσεις που είναι διατεθειμένη να κάνει η Δύση. Δεν πρέπει να υπάρχουν αυταπάτες ότι μια δίκαιη ειρήνη μπορεί να αγοραστεί δείχνοντας αδυναμία. Η ειρήνη είναι ανταμοιβή μόνο για τους δυνατούς. Οι δυτικές παραχωρήσεις ανταποκρίνονται στις Ρωσικές απαιτήσεις. Η Ρωσία έχει ήδη επισημάνει τι θέλει . Καμία ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. το πάγωμα της πρώτης γραμμής κατά μήκος των διοικητικών συνόρων των περιοχών Luhansk, Donetsk, Zaporizhzhia και Kherson, όπως ορίζεται στο Ρωσικό σύνταγμα (και κατά συνέπεια, των χωρικών υδάτων και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης γύρω από την Κριμαία και όλη την Αζοφική Θάλασσα). να «αποστρατιωτικοποιήσει» την Ουκρανία. να «απομακρύνει» τον Ζελένσκι από το αξίωμα· και όχι λιγότερο σημαντικό, την άρση των δυτικών κυρώσεων. Αυτό είναι (με ορισμένες εξαιρέσεις) λίγο πολύ σύμφωνα με το σχέδιο που πρότεινε ο αντιστράτηγος εα Κιθ Κέλογκ ο ειδικός απεσταλμένος του Trump για τον Ρωσο-ουκρανικό πόλεμο.
Όλα αυτά όχι μόνο θα ενισχύσουν τις πιθανότητες επιτυχίας της Ρωσίας στην επόμενη επίθεσή της στην Ουκρανία, αλλά θα βοηθήσουν επίσης στη διαίρεση του ΝΑΤΟ. Η Πολωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Ολλανδία και οι Σκανδιναβικές και Βαλτικές χώρες πιθανότατα θα αναγνωρίσουν την ανοησία ενός τέτοιου σχεδίου. Η Ουκρανία θα παραμείνει ευάλωτη σε μελλοντικές επιθέσεις. Ένα ειρηνευτικό σχέδιο αποδεκτό από τη Ρωσία θα αφήσει την Ουκρανία ως χώρα της γκρίζας ζώνης (μη μέλος του ΝΑΤΟ) και χωρίς εγγυήσεις ασφαλείας που αξίζει .
Εξίσου σημαντικό, μόλις φύγει η αίσθηση του επείγοντος, η δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία πιθανότατα θα μειωθεί. Η Ουκρανία μπορεί να βρεθεί ανίκανη να χρηματοδοτήσει και να εξοπλίσει τον τεράστιο μόνιμο στρατό από τον οποίο εξαρτάται η μελλοντική ασφάλειά της , γνωρίζοντας ότι έχει λιγότερα εδάφη να εμπορευθεί για να απορροφήσει την επόμενη επίθεση σε χρόνο και τόπο που θα επιλέξει η Ρωσία. Η επόμενη επίθεση θα καταστρέψει ό,τι έχει απομείνει από την αξιοπιστία των ΗΠΑ.
Η Ρωσία τελικά διεξάγει πόλεμο για να επιτύχει στρατηγική ισοτιμία με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Ο λεγόμενος «πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας» ήταν πάντα μια αντιπαράθεση μεταξύ Ρωσίας και Δύσης. Οι δυτικές δημοκρατίες είναι ο εχθρός της Ρωσίας. Αντικατοπτρίζεται στα στρατηγικά της έγγραφα. τον δηλωμένο στόχο και τους στόχους του· την αντίληψη της απειλής· τις δημόσιες δηλώσεις και τη ρητορική της· τα τελεσίγραφά της, τις πυρηνικές απειλές της και όχι λιγότερο σημαντικό, οι επιθετικές της ενέργειες.
Η κατάρρευση ενός ειρηνευτικού σχεδίου που επιβλήθηκε από τις ΗΠΑ, που εγγυάται την ασφάλεια της Ουκρανίας, θα υπονόμευε την αξιοπιστία των ΗΠΑ και την παγκόσμια θέση. Είναι προς το συμφέρον της Ρωσίας να διασφαλίσει ότι η ειρήνη είναι προσωρινή και να φέρει σε αμηχανία τις ΗΠΑ επιδεικνύοντας τη ρωσική στρατιωτική «ισχύ». Καλή πίστη ή όχι: Ο Ζελένσκι είπε: «Δεν πρέπει να υπάρχουν αυταπάτες ότι μια δίκαιη ειρήνη μπορεί να αγοραστεί δείχνοντας αδυναμία. Η ειρήνη είναι ανταμοιβή μόνο για τους δυνατούς.
Η προσέγγιση της ειρήνης μέσω δύναμης πρέπει να εισαχθεί σε μια ειρηνευτική συμφωνία για να δοκιμαστεί η προθυμία της Ρωσίας να διαπραγματευτεί με καλή πίστη. Αν η Ρωσία θέλει πραγματικά ειρήνη, δεν θα αντιταχθεί: Η συμμετοχή σε μια αμυντική συμμαχία(ΝΑΤΟ) που δεν έχει επιτεθεί ποτέ ούτε στην ΕΣΣΔ ούτε στη Ρωσία θα περιορίσει την Ουκρανία. Οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ αναπτύσσονται ως ειρηνευτικές δυνάμεις κατά μήκος της πρώτης γραμμής. αλλά αυτό θα εμποδίσει την Ουκρανία να προσπαθήσει να απελευθερώσει τα κατεχόμενα εδάφη.
Θα δεχτεί η Ρωσία ή όχι;
Οι όποιες διαπραγματεύσεις δεν μπορούν να λύσουν την αιτία του πολέμου: τις φιλοδοξίες της Ρωσίας για «Μεγάλη Δύναμη». Ο Πούτιν θα απορρίψει οποιοδήποτε σχέδιο ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων που προτείνει ο Τραμπ που δεν λαμβάνει υπόψη τις λεγόμενες «ανησυχίες ασφαλείας» της Ρωσίας. Η Ρωσία έχει επανειλημμένα ισχυριστεί ότι είναι έτοιμη να επαναλάβει τις «διαπραγματεύσεις» αν η Ουκρανία κατανοήσει την «επί τόπου πραγματικότητα» και αποδεχτεί τις προϋποθέσεις του Πούτιν. Η Ουκρανία δεν είναι ο εχθρός, αλλά προϋπόθεση για τις φιλοδοξίες της Ρωσίας για να καταστεί Μεγάλη Δύναμη. Από τη ρωσική αντίληψη, είναι ένας θεμελιώδης πόλεμος που δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει. Δεν θα εγκαταλείψει την προσπάθειά της να υποτάξει την Ουκρανία.
Αν η Ρωσία αποδεχτεί ένα ειρηνευτικό σχέδιο, θα είναι επειδή το ειρηνευτικό σχέδιο θα θέτει τα θεμέλια για τη μελλοντική της νίκη. Αν η Ρωσία αποδεχθεί ένα ειρηνευτικό σχέδιο που προτείνουν οι ΗΠΑ, έχοντας κατά νου ότι οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν στρατηγικό μοχλό, η Ευρώπη και οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν προβλήματα. Σημαίνει ότι ο Τραμπ έδωσε στον Πούτιν αυτό που απαιτεί η Ρωσία και θα είναι σε πολύ καλύτερη θέση να ανανεώσει την επίθεσή της στην Ουκρανία στο μέλλον. Μια Ρωσική αντίρρηση θα καταδείξει την επιθετική της πρόθεση.
Η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ θα περιόριζε ουσιαστικά τις φιλοδοξίες της για Μεγάλη Δύναμη. Όχι μόνο η Συμμαχία θα εγγυηθεί την ανεξαρτησία και την κυριαρχία της Ουκρανίας, αλλά η Ουκρανία θα ενίσχυε επίσης πολύ στρατιωτικά το ΝΑΤΟ. «Επιμένω ότι κανένας ηγέτης στον κόσμο δεν έχει το δικαίωμα να διαπραγματευτεί με τον Πούτιν για λογαριασμό της Ουκρανίας. Ποτέ δεν αναθέσαμε αυτήν την εντολή σε κανέναν», δήλωσε ο Ζελένσκι στις 17 Δεκεμβρίου.
Στο τέλος της ημέρας, οι ΗΠΑ πρέπει να πουλήσουν ένα ειρηνευτικό σχέδιο τόσο στον Πούτιν όσο και στον Ζελένσκι. Η Ουκρανία δεν θα πρέπει να δεχτεί ένα σχέδιο που θα οδηγήσει στη μελλοντική της ήττα. Η απειλή να φέρει την ήττα προς τα εμπρός σταματώντας την βοήθεια για την άμυνα δύσκολα θα πείσει την Ουκρανία να υποχωρήσει. Το κρίσιμο είναι ότι οι ΗΠΑ πρέπει επίσης να πείσουν τους συμμάχους τους ότι αυτό είναι προς το συμφέρον τους. Η Ευρώπη, ωστόσο, γνωρίζει πολύ καλά τις δραματικές συνέπειες που συνεπάγεται μια Ουκρανική ήττα για την ήπειρο. Μια ειρηνευτική συμφωνία χωρίς εγγυήσεις ασφαλείας θα υπονομεύσει περαιτέρω τη συλλογική μας ασφάλεια.
