Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Α) ΤΡΑΜΠ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΙΣΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΤΟ ΚΙΕΒΟ
Δυο βασικά ζητήματα κυριαρχούν στο πόλεμο Ουκρανίας-Ρωσίας το τελευταίο χρονικό διάστημα και στην όλη. ρευστή κατάσταση .Το ένα είναι αν ο Τραμπ θα συνεχίσει τη στρατιωτική και άλλη υποστήριξη στο Κίεβο και το δεύτερο είναι σε ποια φάση βρισκόμαστε και αν αντέχει η Ουκρανία στον εξοντωτικό στατικό πόλεμο του Ντονμπάς
Η προμήθεια διαφόρων όπλων των ΗΠΑ στην Ουκρανία ήταν ένα καθοριστικό χαρακτηριστικό της τελευταίας κυβέρνησης Μπάιντεν. Μία από τις τελευταίες πράξεις της ήταν να πραγματοποιηθεί η 25η συνάντηση της συμμαχικής συντονιστικής ομάδα (των 53 κρατών) στο Ράμσταιν της Γερμανίας στις 9 Ιανουαρίου για να συμφωνηθεί η επιπρόσθετη υποστήριξη. Το αν τα συμφωνηθέντα θα τύχουν της συνολικής έγκρισης της κυβέρνησης Τραμπ είναι άλλο θέμα. Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι θα υπάρξει άλλη μία συνάντηση της Ομάδας Επαφής Άμυνας της Ουκρανίας (UDCG) τον άλλο μήνα στη μεγάλη αεροπορική βάση των ΗΠΑ και ότι υπάρχουν αρκετά διαθέσιμα Αμερικανικά κονδύλια.
Η προηγούμενη κυβέρνηση διέθεσε άμεσα 500 εκατ. δολάρια για την Ουκρανία στη συνεδρίαση της 9ης Ιανουαρίου, αφήνοντας περίπου 3,87 δις. δολάρια να διατεθούν στο Κίεβο προσεχώς. Αυτά τα κεφάλαια αφορούν στρατιωτικό εξοπλισμό που αποστέλλεται στην Ουκρανία από τα αποθέματα των ΗΠΑ μέσω της Αρχής Προεδρικής Στήριξης (PDA.).Η ομάδα του Τραμπ εγκατέλειψε την θεωρητική και ανεδαφική προσέγγιση της συζήτησης για τον τερματισμό του πολέμου σε 24 ώρες.Τώρα αναφέρει έξι μήνες (και αν..) ως το πιθανό χρονικό πλαίσιο. Ο Τραμπ δεν αποσυνδέθηκε από την υποστήριξη των ΗΠΑ στην Ουκρανία, δήλωσε η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι , έχοντας ήδη συναντηθεί με τον εκλεγμένο πρόεδρο.μαζί του.
Ο διασυμμαχικός συντονιστικός μηχανισμός του Ράμσταιν είναι το έργο 53 κρατών ,από όλες τις ηπείρους για να βοηθήσουν την Ουκρανία στην καταπολέμηση του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας. Η στρατιωτική βοήθεια ήταν τεράστια – αν όχι πάντα έγκαιρη – και βοήθησε στην αναζωογόνηση της δυτικής αμυντικής κατασκευής. ενώ μόνο η εξοπλιστική παραγωγή των ΗΠΑ έχει αυξηθεί κατά 180% από το 2022. Σύμφωνα με τον συμπληρωματικό νόμο του Απριλίου 2024, ο Λευκός Οίκος εξουσιοδοτήθηκε να στείλει στην Ουκρανία υφιστάμενο στρατιωτικό εξοπλισμό 7,8 δις. δολαρίων (για να μην αναφέρω την πρόσθετη υποστήριξη )
Ανησυχώντας ότι ο Τραμπ μπορεί να διακόψει ή να μειώσει τη βοήθεια προς την Ουκρανία η κυβέρνηση Μπάιντεν υποσχέθηκε δημοσίως να χρησιμοποιήσει όλα τα υπόλοιπα κεφάλαια PDA πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του .Δεν κατάφερε να το υλοποιήσει πλήρως αφού πάντοτε υπάρχουν γραφειοκρατικές διαδικασίες, καθώς και μία αργή απόκτηση και αναπλήρωση των εξαντλημένων αποθεμάτων. Σε περίπτωση που η νέα κυβέρνηση συνεχίσει να παρέχει στρατιωτική υποστήριξη στην Ουκρανία, θα πρέπει να αντιμετωπίσει αυτά τα ζητήματα.
Από την έναρξη της πλήρους εισβολής, οι ΗΠΑ έχουν διαδραματίσει βασικό ρόλο στον συντονισμό της διεθνούς στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία εντός της μορφής Ράμσταιν , τόσο καθοδηγώντας τους εταίρους σε πολιτικό επίπεδο όσο και με το να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στον συντονισμό των τεχνικών πτυχών των εξοπλιστικών παραδόσεων. Τα Ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ ετοιμάζονται να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στον συντονισμό της στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο Η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ το καλοκαίρι του 2024 στην Ουάσινγκτον συμφώνησε σε ένα νέο σύστημα, για την Ασφάλεια και την Εκπαίδευση για την Ουκρανία (NSATU), για να αντικαταστήσει το πρώην Διεθνές Συντονιστικό Κέντρο Διάθεσης όπλον(IDCC.).
Ενώ το Ράμσταιν χρησιμοποιείται ως πολιτική πλατφόρμα, η NSATU επικεντρώνεται στις τεχνικές πτυχές, όπως την επιμελητεία, την εκπαίδευση και άλλης μορφής υποστήριξη. Αναφέρθηκε ότι είναι ήδη πλήρως λειτουργική τον Δεκέμβριο, αν και σύμφωνα με πληροφορίες του υπογράφοντα το διακλαδικό ,πολυεθνικό επιτελείο στο Βισμπάντεν της Γερμανίας δεν έχει ακόμη πλήρως στελεχωθεί . Επιπλέον, πολλές από τις λειτουργίες της NSATU εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται από το προσωπικό των ΗΠΑ, πολλοί από τους οποίους μοιράζονται το χρόνο μεταξύ αυτής της εργασίας και της Διοίκησης των ΗΠΑ στην Ευρώπη/EUCOM στη Στουτγάρδη.. Οι χώρες που συμμετέχουν στο Ραμστάιν καθόρισαν τις ευθύνες εντός οκτώ τομέων με στόχο την προμήθεια ενός συγκεκριμένου τύπου στρατιωτικού εξοπλισμού και εκπαίδευσης στην Ουκρανία.
Στην τελευταία συνάντηση Ράμσταιν οι συνασπισμοί παρουσίασαν τους οδικούς τους χάρτες για την ανάπτυξη των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας ως το 2027, σύμφωνα με τη δέσμευση του Ουκρανικού Συμφώνου που υπογράφηκε στη σύνοδο κορυφής της Ουάσιγκτον πέρυσι.Το Ουκρανικό υπουργείο άμυνας έχει αναπτύξει ένα ισχυρό πλαίσιο συνεργασίας με τους επιμέρους τομείς. Ανεξάρτητα από τη μελλοντική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ, ένα πράγμα είναι απολύτως σαφές , η Ουάσιγκτον θα αναμένει από την Ευρώπη να αναλάβει πολύ μεγαλύτερο μερίδιο του βάρους για την υπεράσπιση της ηπείρου, συμπεριλαμβανομένης της άμυνας της Ουκρανίας.
Β ) ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ Η ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΚΑΙ ΑΝ ΑΝΤΕΧΕΙ .ΟΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΚΑΙ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ.
Η Δυτική κοινή γνώμη κυριαρχείται ολοένα και περισσότερο από την Ρωσική επίθεση στο Ντονμπάς και την στατική αλλά σταθερή προέλΑση της Μόσχας στα ανατολικά της επικράτειας.και ότι ίσως θα πρέπει να επιδιώξει κάποια ειρηνευτική συμφωνία για να αποφύγει περαιτέρω απώλειες(οι γνωστοί απληροφόρητοι και κατευναστικοί κύκλοι στην χώρα μας και όχι μόνο). Αυτή η αντίληψη πιθανότατα προκύπτει από μια δυσανάλογη εστίαση στις χερσαίες εξελίξεις οι οποίες τείνουν να κυριαρχούν στην κάλυψη των μέσων ενημέρωσης και είναι ευκολότερο να παρακολουθηθούν. Ωστόσο, οι πόλεμοι κερδίζονται με στρατηγικές, και όχι με τακτικές. Και σε αυτόν τον τομέα, η Ουκρανία μπορεί να επιδείξει ένα σαφές μονοπάτι για να κρατήσει τη Ρωσία στο πεδίο της μάχης, προκαλώντας την ταυτόχρονα αφόρητες απώλειες. Αν αυτό ακούγεται αμφισβητήσιμο από τους πλείστους άσχετους θυμηθείτε ότι 12 ημέρες πριν από την πτώση του δικτάτορα Άσαντ όπου ο καθεστώς του φαινόταν απολύτως ασφαλές.
Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έχει περάσει από διάφορα στάδια τα τελευταία 11 χρόνια. Σε αντίθεση με την κοινή πεποίθηση ότι η σύγκρουση ξεκίνησε το 2022, η προέλευσή του χρονολογείται από το 2014. Ξεκίνησε με τις αρχικές απώλειες της Ουκρανίας στο πεδίο της μάχης (και στη δυτική κοινή γνώμη, όπου λίγοι αναγνώρισαν τις πιθανότητες για πανευρωπαϊκή αποσταθεροποίηση) ακολουθούμενη από χαμηλή – ένταση, σχεδόν παγωμένη σύγκρουση μετά τις άθλιες Συμφωνίες του Μινσκ του Σεπτεμβρίου 2014.
Δεδομένου ότι ο ολοκληρωτικός πόλεμος ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022, παρά την εξέλιξη της δυναμικής του πεδίου μάχης και την αλλαγή τακτικής και από τις δύο πλευρές, η σύγκρουση παραμένει φθοροποιά σε στρατηγικό επίπεδο. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη, καθώς οι περισσότεροι συμβατικοί πόλεμοι ταλαντεύονται μεταξύ φθοράς, ελιγμών και ανασύστασης.Τόσο η Ουκρανία όσο και η Ρωσία έχουν αντιμετωπίσει σοβαρά πλήγματα σε ανθρώπινο δυναμικό και εξοπλισμό, με καμία πλευρά να μην μπορεί να εκτελέσει μεγάλης κλίμακας ελιγμούς συνδυασμένων όπλων .
Για να το αξιολογήσουμε αυτό, είναι σημαντικό να έχουμε μια στρατηγική, πολυδιάστατη άποψη της σύγκρουσης. Οι σύγχρονοι πόλεμοι, όπως αναγνωρίζονται από προηγμένα στρατιωτικά δόγματα όπως το ΝΑΤΟ, εκτυλίσσονται σε πολλούς τομείς: ξηρά, αέρα, θάλασσα, διάστημα, κυβερνοχώρος και πληροφορική σφαίρα. Ο πόλεμος της Ουκρανίας με τη Ρωσία δεν αποτελεί εξαίρεση, καθώς περιλαμβάνει όλες αυτές τις διαστάσεις. Παραδόξως, η Ουκρανία επικρατεί σε τουλάχιστον τέσσερις τομείς και αμφισβητεί τη Ρωσία στους υπόλοιπους δύο.
1)Αεροπορικός πόλεμος : Η αεροπορική υπεροχή είναι κρίσιμη για τη νίκη σε πολέμους. Παρά τις πολύ μικρότερες αεροπορικές δυνατότητες, η Ουκρανία έχει ουσιαστικά εξουδετερώσει την αεροπορική υπεροχή της Ρωσίας. Οι Ρωσικές αεροπορικές δυνάμεις δεν μπορούν να επιχειρήσουν σε βάθος και, όπως αναφέρουν οι Βρετανικές και Σκανδιναβικές μυστικές υπηρεσίες, δεν έχουν αποφασιστικό επιχειρησιακό αποτέλεσμα λόγω των Ουκρανικών συστημάτων αεράμυνας, των αποτελεσματικών επιδρομών μεγάλης εμβέλειας σε κρίσιμες υποδομές της Ρωσικής αεροπορίας και ενός ταχέως αναπτυσσόμενα πλέγμα drones και τεχνολογία UAV. Ως αποτέλεσμα, στις αρχές του φθινοπώρου του 2024, ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι η Ρωσία είχε μετακινήσει το 90% των πολεμικών της αεροπλάνων πέρα από το βεληνεκές 300km (186 μίλια) των βαλλιστικών πυραύλων ATACMS και ότι η συχνότητα των Ρωσικών αεροπορικών επιδρομών και η ανάπτυξη κατευθυνόμενων βομβών ολίσθησης, που ήταν ένα από τα βασικά στοιχεία στις χερσαίες επιθετικές επιχειρήσεις, έχουν μειωθεί έως και 75% σε κάποια πρώτης γραμμής περιοχές.
2) Ναυτικός πόλεμος :Η κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα είναι τόσο ξεκάθαρη που χρειάζεται ελάχιστα πράγματα να λεχθούν . Η Ρωσία έχει χάσει πάνω από το ένα τρίτο του στόλου της στη Μαύρη Θάλασσα, απώλειες που στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες θεωρούν κρίσιμες, καθιστώντας την ανίκανη να εκπληρώσει τις επιχειρησιακές της λειτουργίες. Η Ουκρανία έχει προκαλέσει κρίσιμες απώλειες που οδήγησαν σε υποβάθμιση των περισσότερων βασικών δυνατοτήτων της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένων των αμφίβιων επιχειρήσεων -πάνω από το 50% των αμφίβιων πλοίων επίθεσης καταστράφηκαν ή υπέστησαν σημαντικές ζημιές- και έχει χάσει θαλάσσιες επιχειρησιακές δυνατότητες, αρκετές από τις ναυτικές βάσεις και τις δυνατότητες προστασίας των εμπορικών οδών, και δεν μπορεί πλέον να αποκλείσει τα Ουκρανικά λιμάνια. Τον Δεκέμβριο του 2023, η Ρωσία μετέφερε τα περισσότερα από τα κρίσιμα πλοία της, συμπεριλαμβανομένων 10 πυραύλων Kalibr από τα λιμάνια της Κριμαίας στο Novorossiysk, προκειμένου να τα προστατεύσει από τις επιθέσεις της Ουκρανίας.
3) Κυβερνοχώρος : Η Ουκρανία έχει επιδείξει αξιοσημείωτη προσαρμοστικότητα στους τομείς του διαστήματος και του κυβερνοχώρου. Χωρίς εργαλεία τελευταίας τεχνολογίας, η χώρα έχει αξιοποιήσει συνεργασίες και μια προσέγγιση ολόκληρης της κοινωνίας για την ανθεκτικότητα στον κυβερνοχώρο. Χρησιμοποιεί δορυφορικά δεδομένα από συνεργάτες και εμπορικές πηγές που χρηματοδοτούνται από πολίτες, διασφαλίζοντας ισχυρές κυβερνητικές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
4) Χερσαίος χώρος :Ενώ παραδοσιακά είναι το πιο αδύναμο σημείο της Ουκρανίας, ο εδαφικός τομέας αποκαλύπτει μια πιο λεπτή εικόνα. Από την εισβολή το 2022, η Ουκρανία έχει απελευθερώσει περίπου 75.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα και έχει εξαπολύσει περιορισμένες εισβολές στη Ρωσική επικράτεια στην περιοχή Κουρσκ (όπου σήμερα κατέχει περίπου 530 τετραγωνικά χιλιόμετρα.) Αντίθετα, η Ρωσία κέρδισε μόλις 505 τετραγωνικά χιλιόμετρα το 2023 και περίπου 4.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα το 2024, κυρίως μέσω δαπανηρών «ανθρώπινων κυμάτων» τακτικές που στοίχισαν συνολικά 700.000 νεκρούς και τραυματίες.
Ποιος έχει το πάνω χέρι; Σε έναν πόλεμο φθοράς, η υλικοτεχνική βιωσιμότητα είναι καθοριστική. Τα συστήματα μεταφοράς της Ρωσίας ήταν αδύναμα από την αρχή και στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στους σιδηροδρόμους. Ενώ ένα καλά ανεπτυγμένο σιδηροδρομικό δίκτυο στο κατεχόμενο Ουκρανικό Ντονμπάς ευνόησε τη Ρωσική προέλαση, οι διαδρομές ανεφοδιασμού εντός της Ρωσίας έχουν γίνει στόχος επιδρομών μεγάλης εμβέλειας σε κόμβους, αποθήκες πυρομαχικών και εγκαταστάσεις παραγωγής. Η αδυναμία της Ρωσίας να προστατεύσει το έδαφός της – συνέπεια του επιθετικού προσανατολισμού στρατιωτικού της δόγματος – επιδεινώνει περαιτέρω αυτά τα τρωτά σημεία.
Η διοικητική μέριμνα και ο εφοδιασμός της Ουκρανίας ενισχύονται από διεθνείς συνεργασίες και αποκεντρωμένη εγχώρια παραγωγή. Η αμυντική παραγωγή υψηλής τεχνολογίας έχει αυξηθεί, υποστηριζόμενη από ιδιωτικές πρωτοβουλίες και δυτικές επενδύσεις. Η αντιαεροπορική άμυνα της Ουκρανίας γενικά υπερέχει της Ρωσίας, προστατεύοντας βασικά περιουσιακά στοιχεία και γραμμές παραγωγής. Παρά τις πολυάριθμες δηλώσεις ότι η Ρωσία ξοδεύει περίπου το 8% του ΑΕΠ για την άμυνα, το Κρεμλίνο θα μπορούσε να παρέχει άρματα μάχης, τεθωρακισμένα οχήματα και πυροβολικό αποσύροντας και αποκαθιστώντας εξοπλισμό που κατασκευάστηκε στη Σοβιετική εποχή. Η αμυντική της παραγωγή έχει πληγεί σοβαρά και οι Ρωσικοί αριθμοί παραγωγής, για παράδειγμα τανκς, είναι πολύ προβληματικοί .
Τα άρματα μάχης, το πυροβολικό και ο άλλος κρίσιμος εξοπλισμός εξαντλούνται ταχύτερα από ό,τι μπορούν να αντικατασταθούν. Πληροφορίες του υπογράφοντα επισημαίνουν ότι τα αποθέματα αρμάτων μάχης και οχημάτων μάχης πεζικού της Ρωσίας ενδέχεται να έχουν εξαντληθεί μέχρι το 2027, με το πυροβολικό και τους εκτοξευτές πυραύλων να εξαντλούνται το 2025-2026. Οι κυρώσεις και η έλλειψη καινοτομίας εμποδίζουν την ικανότητα της Ρωσίας να εκσυγχρονίσει το οπλοστάσιό της.
Η δυτική οικονομική στήριξη εξασφαλίζει μια σταθερή δημοσιονομική βάση στο Κίεβο σε έντονη αντίθεση με την οικονομική ευθραυστότητα της Ρωσίας και τη μείωση της αμυντικής παραγωγικής ικανότητας της Ρωσίας.
Το δημογραφικό πλεονέκτημα της Ρωσίας (πληθυσμός 149 εκατομμυρίων σε σύγκριση με 38–42 εκατομμύρια της Ουκρανίας) αναφέρεται συχνά ως παράγοντας υπέρ της. Αλλά τα μικρότερα έθνη μπορούν να επικρατήσουν έναντι των μεγαλύτερων αντιπάλων – όπως φάνηκε στον πόλεμο της Ανεξαρτησίας του Ισραήλ και στον πόλεμο της Κορέας, 1950-1953. Οι τακτικές, το ηθικό, η τοπική γνώση, η διπλωματία και η τεχνική καινοτομία μπορούν όλα να παίξουν σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση της νίκης. Και ο Ουκρανικός πληθυσμός, ανεξάρτητα από όλα τα προβλήματά του, επιδεικνύει ξεκάθαρα υψηλή ανθεκτικότητα, καινοτομία και ικανότητα και θέληση για μάχη
Ενώ η Ουκρανία αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις και επιμέρους προβλήματα η στρατηγική εικόνα δείχνει ότι δεν χάνει τον πόλεμο. Ο πόλεμος φθοράς ευνοεί την πλευρά με καλύτερη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, υλικοτεχνική υποστήριξη και καινοτομία.
Συμπερασματικά , Ο μόνος δρόμος προς Ρωσική νίκη βρίσκεται στην υπονόμευση της αποφασιστικότητας της Δύσης και στην καλλιέργεια της ψευδαίσθησης της Ρωσικής δύναμης. Επικεντρωμένη στη στρατηγική εστίαση και διατηρώντας τη διεθνή υποστήριξη, η Ουκρανία έχει κάθε ευκαιρία να επικρατήσει στα προσεχή χρόνια.
