Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Δειθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει κάνει πολλά αμφιλεγόμενα σχόλια σχετικά με τις σχέσεις των ΗΠΑ με τους γείτονές τους τους τελευταίους μήνες, συμπεριλαμβανομένης της πρότασης για την προσάρτηση της Γροιλανδίας και του Καναδά . Έχει δηλώσει ότι η «επιδοτοποίηση» του Καναδά από την Ουάσιγκτον υπερβαίνει το εμπόριο με τις Ηνωμένες Πολιτείες και χρειάζεται να προστατεύσουν(!) τον Καναδά, ο οποίος «δεν έχει πραγματικές ένοπλες δυνάμεις»(!) Αυτές οι ρητορικές ακρότητες δεν πέρασαν απαρατήρητες στη Ρωσία, μια χώρα που είναι ιστορικά επιρρεπής στον εδαφικό επεκτατισμό. Οι Ρώσοι σχολιαστές χρησιμοποιούν τη ρητορική του Τραμπ έναντι του Καναδά και της Γροιλανδίας ως νέα δικαιολογία για τις μακροχρόνιες φιλοδοξίες της Μόσχας , ενώ και η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας προσπαθεί επίσης να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία.
Η Γροιλανδία έχει στρατηγική γεωγραφική θέση και είναι κρίσιμης σημασίας για την ασφάλεια της Βόρειας Αμερικής και του Αρκτικού κύκλου Το νησί έχει ευρεία αυτονομία υπό τη Δανία και χρησιμοποιεί νόμισμα της Δανίας, αλλά δεν είναι μέλος της ΕΕ. Το 1946, οι ΗΠΑ προσπάθησαν να αγοράσουν το νησί από τη Δανία για 100 εκατομμύρια δολάρια .Το 2019, κατά τη διάρκεια της πρώτης προεδρικής θητείας του, ο Τραμπ είχε εκφράσει ιδέες για την «αγορά της Γροιλανδίας» Τώρα, διασκεδάζει… την ιδέα για άλλη μια φορά, αλλά, σύμφωνα με πληροφορίες, με έναν πολύ πιο διεκδικητικό και αποφασιστικό τρόπο
Εκτός από τον Τραμπ, ο περιβόητος Έλον Μασκ, δήλωσε αν οι κάτοικοι της νήσου επιθυμούν να ενταχθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες, αυτό θα ήταν πολύ ευπρόσδεκτο από την Ουάσιγκτον(!) Σε επίσημη δήλωση, η ηγεσία της Γροιλανδίας ανέφερε ότι το νησί δεν είναι προς πώληση, αλλά η Γροιλανδία προσβλέπει σε συνεργασία με την κυβέρνηση των ΗΠΑ και με άλλους συμμάχους του ΝΑΤΟ και του Αρκτικού Συμβουλίου για να διασφαλίσει την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή της Αρκτικής.
Οι ΗΠΑ δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στην Αρκτική τα τελευταία χρόνια. Οι περισσότεροι Ρώσοι εμπειρογνώμονες απέδωσαν το ενδιαφέρον του Τραμπ για τη Γροιλανδία στον γεωπολιτικό ανταγωνισμό στην Αρκτική.Ο επικεφαλής της υπερσυντηρητικής δεξαμενής σκέψης, του Ρωσικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Ερευνών Ιλια Κβατσένκο είπε ότι οι Αμερικανοί υποστηρίζουν ότι η περιοχή της Αρκτικής θα πρέπει να αναπτυχθεί πολύ εντατικά για να εμποδίσει τις εξελίξεις της Ρωσίας. Όλα αυτά ταιριάζουν στην έννοια της αποτροπής των ΗΠΑ έναντι της Ρωσίας»,
Ο Αμερικανολόγος Koνσταντίν Μπλόχιν από το Κέντρο Μελετών για τα ζητήματα ασφαλείας στη Ρωσική Ακαδημία Επιστημών, εκτιμά ότι η ρητορική του Tραμπ είναι « λιγότερο για την αγορά της Γροιλανδίας και πιο πολύ για τη δημιουργία καλύτερων συνθηκών για την ανάπτυξη Αμερικανικών στρατιωτικών υποδομών».”
Η αύξηση των προσπαθειών των ΗΠΑ στην Αρκτική καθοδηγείται κυρίως από τους πλούσιους φυσικούς πόρους της περιοχής και την πρόσβαση στη βραχύτερη αρτηρία μεταφορών στον κόσμο μεταξύ Ασίας και Ευρώπης, της Βόρειας Θάλασσας και των σχετικών περασμάτων.. Η πρόσβαση στην Αρκτική μέσω της Γροιλανδίας και του Καναδά θα ανοίξει τη μικρότερη πορεία για βαλλιστικούς πυραύλους από τις ΗΠΑ στη Ρωσία. Ο Μπλόχιν πρόσθεσε επίσης ότι η ρητορική του Τραμπ είναι μια κλασική τεχνική μελλοντικής διαπραγμάτευσης, πιστεύοντας ότι είναι μια στρατηγική για την κατασκευή προωθημένων Αμερικανικών στρατιωτικών φυλακίων στην Αρκτική ζώνη.
Παρεμπιπτόντως, η Ρωσική προπαγάνδα έχει προσπαθήσει εδώ και καιρό να χρησιμοποιήσει τη Γροιλανδία και τις απόψεις του αυτόχθονου πληθυσμού, για να αυξήσει το ρήγμα μεταξύ των ντόπιων και της Δύσης Πρόσφατα, η προπαγανδιστική επέλαση της Ρωσίας αυξήθηκε, ακόμη και επιχειρηματολογώντας ότι η πλειοψηφία του γηγενούς πληθυσμού της Γροιλανδίας δεν θέλει να γίνει Αμερικανική αποικία. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν πρέπει να προεξοφλούμε τις φωνές εκείνων των ντόπιων που επιχειρηματολογούν υπέρ της ανεξαρτησίας και βλέπουν την οικονομική αποκατάσταση της Γροιλανδίας μόνο σε στενή συνεργασία με την Κίνα.(!)
Στο μέλλον, ένα τέτοιο σενάριο θα ήταν γεωπολιτικά επωφελές για τη Ρωσία, η οποία θα λάμβανε έναν επαρκή και πραγματιστής εταίρο για να υλοποιήσει τα επεκτατικά έργα της στην Αρκτική Αυτό είναι ειρωνικό λαμβάνοντας υπόψη το ιμπεριαλιστικό παρελθόν της Ρωσίας και πώς συνεχίζει να καταπιέζει τους αυτόχθονες πληθυσμούς εντός της Ρωσικής Ομοσπονδίας που επιδιώκουν την ανεξαρτησία
Περί Καναδά …
Ο Καναδάς έχει γίνει επίσης στόχος της ρητορικής πίεσης του Τραμπ. Σε μια από τις ομιλίες του, ισχυρίστηκε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «επιδοτούν» την Καναδική οικονομία και δεν κερδίζουν αρκετά.Επιτέθηκε ειρωνικά επίσης στον πρώην Καναδό πρωθυπουργό Τζάστιν Τριντό, αναφερόμενος σε αυτόν ως «κυβερνήτη του Καναδά», αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο Καναδάς βρίσκεται στο δρόμο για να γίνει η 51η πολιτεία των ΗΠΑ .Τα Ρωσικά μέσα ενημέρωσης έλαβαν ευχαρίστως το ρήγμα μεταξύ της Οτάβα και της Ουάσιγκτον.
Το Ρωσικό υπεξ δήλωσε:«Ο παραιτηθείς Καναδός πρωθυπουργός που θυσίασε την κυριαρχία του έθνους του στην «τάση που βασίζεται σε κυβερνεία» υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, και προσπαθεί να εμφανίσει ένα «καλό πρόσωπο σε ένα κακό παιχνίδι», πιέζοντας να αποδώσει τον Καναδά ως το 51ο κράτος. Φαίνεται ότι το τρένο της Καναδικής εθνικής υπερηφάνειας έχει φύγει από τον σταθμό… . !!Αργότερα, τα Ρωσικά μέσα ενημέρωσης συνέχισαν να συνοψίζουν με ενθουσιασμό τις παρατηρήσεις του Τραμπ σχετικά με τη συμπερίληψη της χώρας στις Ηνωμένες Πολιτείες και την αναφερόμενη ετοιμότητα του Τραμπ να τιμωρήσει οικονομικά την Οτάβα αν αυτό δεν υλοποιηθεί
ς
Οι Ρώσοι…ονειρεύονται Αλάσκα….
Ακόμη και αν η ρητορική του Τραμπ σχετικά με τον Καναδά και τη Γροιλανδία είναι απλώς ένα τέχνασμα που στοχεύει στην ενίσχυση των διαπραγματευτικών θέσεων των ΗΠΑ, η Ρωσία σίγουρα θα προσπαθήσει να επωφεληθεί από αυτή την κατάσταση. Για παράδειγμα, ο Σεργκέι Μίροφ, ο ηγέτης της παράταξης «Μια δίκαιη Ρωσία» στο Ρωσικό κοινοβούλιο, δήλωσε «Καναδάς; Γροιλανδία; Αναμένουμε ένα ζήτημα επιστροφής της Αλάσκα στη Ρωσία. Υπάρχουν πολλοί λόγοι να αναγνωριστεί η συμφωνία του 1867 ως παράνομη» Συγκεκριμένα, (εξαιρετικοί) συντηρητικοί Ρώσοι στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες αναφέρονται όλο και περισσότερο στο «θέμα της Αλάσκα», δηλώνοντας ότι οι εξελίξεις στην Αρκτική μοιάζουν με την Ουκρανία, όπου η Δύση σχεδιάζει να επιτεθεί στη Ρωσία μόλις οι στρατιωτικές της δυνατότητες είναι σε θέση μάχης
Έτσι, ορισμένοι Ρώσοι εμπειρογνώμονες έχουν ήδη ζητήσει προληπτικά μέτρα, όπως τη διεξαγωγή μιας «Ειδικής Στρατιωτικής Επιχείρησης στην Αλάσκα»(!) Αυτό θα μπορούσε να διεξαχθεί με βάση τα πρότυπα των περιφερειακών συγκρούσεων που έχουν λάβει χώρα προηγουμένως σε Κριμαία και Ντονμπας..Δεδομένων των εντάσεων για τη Νορβηγική νήσο Σβάλμπαρντ ως και μιας τεχνητά παραγόμενης «μεταναστευτικής κρίσης» στα Φινλανδικά-Ρωσικά σύνορα, ένα σενάριο όπου η Ρωσία – που ενεργεί μέσω παραστρατιωτικών ή παράτυπων σχηματισμών – θα μπορούσε να δράσει πολύ πιο δυναμικά και προκλητικά στην Αρκτική είναι δυνατή
Πακέτο Ρωσικών υβριδικών και ασύμμετρων κινήσεων…
Η δήλωση Τραμπ σχετικά με το ενδιαφέρον του για την αγορά της Γροιλανδίας έχει ενισχύσει ενεργά τη Ρωσική προπαγάνδα για να δυσφημήσει τις ΗΠΑ και να δικαιολογήσει τον Ρωσικό ιμπεριαλιστικό επεκτατισμό στην Ευρώπη. Οι προπαγανδιστές του Κρεμλίνου υποστηρίζουν ότι μετά την εκδήλωση ενδιαφέροντος του Τραμπ για τη Γροιλανδία, οι θέσεις της Ρωσίας στην κυριαρχία των εθνών της Ανατολικής Ευρώπης καθίστανται νόμιμες. Ορισμένα μέλη της Κάτω Βουλής του Ρωσικού κοινοβουλίου, που συνδέονται στενά με το υπουργείο άμυνας, έχουν προτείνει δημόσια την προσφορά στρατιωτικής βοήθειας στη Γροιλανδία, ενδεχομένως με τη μορφή ανάπτυξης Ρωσικών στρατιωτικών μονάδων στο νησί.
Αν και αμφιβάλω για τη σκοπιμότητα ενός τέτοιου σεναρίου, πιστεύουμε ότι αυτές οι δηλώσεις αυξάνουν τις περιφερειακές εντάσεις και συμβάλλουν στην κλιμάκωση της σύγκρουσης στον Βόρειο Ατλαντικό και αποτελούν ύπουλες ενέργειες ήτοι :
1. Υπονόμευση της αξιοπιστίας των Η.Π.Α . Καθορίζοντας τις ΗΠΑ ως οπορτουνιστικές: Η Ρωσία απεικονίζει την πρόταση αγοράς του Τραμπ στη Γροιλανδία ως παράδειγμα Αμερικανικού νεοαποικισμού ή ιμπεριαλισμού. Αυτή η αφήγηση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ενίσχυση του αντιαμερικανικού αισθήματος, ιδιαίτερα σε μικρότερα έθνη που είναι επιφυλακτικά στις προθέσεις των ΗΠΑ. 2. Ενίσχυση των σχέσεων με τη Γροιλανδία και τη Δανία Εμβάθυνση διπλωματικών δεσμών
Η Ρωσία χρησιμοποιεί τη διαμάχη για να ενισχύσει τη σχέση της με τη Γροιλανδία ή τη Δανία, τονίζοντας την αντίθεσή της σε τέτοιες εδαφικές εξαγορές ως μέρος της ευρύτερης στάσης της ενάντια στην «ηγεμονία» των ΗΠΑ. Ενθάρρυνση κινημάτων αυτονομίας: Αν η ηγεσία της Γροιλανδίας αντιληφθεί τις προθέσεις των ΗΠΑ ως εκμεταλλευτικές, η Ρωσία θα μπορούσε να υποστηρίξει αθόρυβα κινήματα αυτονομίας της Γροιλανδίας για να αποδυναμώσει την επιρροή της Δανίας και να διαταράξει τη δυτική ενότητα στην Αρκτική. 3. Αξιοποίηση της Αρκτικής Αφήγησης
Επισήμανση του ανταγωνισμού ΗΠΑ-Ρωσίας στην Αρκτική: Η Ρωσία θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία είναι μέρος μιας ευρύτερης «αρπαγής γης» της Αρκτικής, πλαισιώνοντας τον εαυτό της ως πιο σταθερό και προβλέψιμο παράγοντα της Αρκτικής. .
4. Προπαγανδιστικές Εκστρατείες Χλευάζοντας την ηγεσία των ΗΠΑ τα Ρωσικά κρατικά μέσα ενισχύουν τις δηλώσεις Τραμπ για να γελοιοποιήσουν την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντάς την ως χαοτική και αποκομμένη από την πραγματικότητα. Προσπάθειες παραπληροφόρησης που συνδέονται με το Κρεμλίνο ενδέχεται να διαδώσουν υπερβολικούς ισχυρισμούς σχετικά με τις προθέσεις των ΗΠΑ στη Γροιλανδία να δημιουργήσουν δυσπιστία μεταξύ των χωρών της Αρκτικής και εντός του Δανικού Βασιλείου. 5. Οικονομική Μόχλευση Προκλήσεων για τους ενεργειακούς στόχους των ΗΠΑ:
Αν οι ΗΠΑ επιδιώκουν μεγαλύτερη επιρροή στη Γροιλανδία για πρόσβαση σε πόρους, η Ρωσία θα μπορούσε να τοποθετηθεί ως ανταγωνιστής στα ενεργειακά έργα της Αρκτικής, ευθυγραμμιζόμενη με τα τοπικά συμφέροντα της Γροιλανδίας για να αντισταθμίσει την Αμερικανική επιρροή.
Συμπερασματικά
Ενώ η πρόταση του Τραμπ για τη Γροιλανδία απορρίφθηκε από πολλούς ως μη πρακτική, η Ρωσία τη χρησιμοποιεί στρατηγικά για να αμφισβητήσει την αξιοπιστία των ΗΠΑ, να ενθαρρύνει διχασμούς μεταξύ των δυτικών συμμάχων και να ενισχύσει τις δικές της Αρκτικές φιλοδοξίες. Αυτές οι προσπάθειες θα ήταν πιθανώς λεπτές και πολύπλευρες, αξιοποιώντας τόσο διπλωματικές πρωτοβουλίες όσο και εκστρατείες παραπληροφόρησης για την επίτευξη μακροπρόθεσμων γεωπολιτικών στόχων.
Η καταπάτηση της κυριαρχίας της Δανίας στη Γροιλανδία προκαλεί σημαντικό πλήγμα στην εικόνα των ΗΠΑ ως ηγέτη του Ελεύθερου Κόσμου και εγγυητή της διεθνούς έννομης τάξης. Στο πλαίσιο των προετοιμασιών για τυχόν ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, οι δηλώσεις Τραμπ θέτουν αμφιβολίες για τη μη νομιμότητα της προσάρτησης της Κριμαίας και των εδαφών της ανατολικής Ουκρανίας από τη Ρωσία με το πρόσχημα των υποθετικών κινδύνων χαμηλής πιθανότητας.
Ως αποτέλεσμα, προσωπικά παραμένω σκεπτικός σχετικά με τις δυνατότητες της κυβέρνησης Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο και να αξιολογήσει την πιθανότητα εμφάνισης νέων συγκρούσεων ως υψηλές. Η σημερινή κατάσταση αντικατοπτρίζει την επίθεση στο Καπιτώλιο, την οποία οι Ρώσοι σχολιαστές χαιρέτησαν ως απόδειξη της κατάρρευσης του κράτους δικαίου στις ΗΠΑ. Από τη σκοπιά της Ρωσικής προπαγάνδας, οι ΗΠΑ πρέπει να περιέλθουν στο ίδιο νομικό χάος με τη Ρωσία για να εξαλειφθούν ως συγκριτικό μοντέλο. Αυτή η αφήγηση ευθυγραμμίζεται με τους στόχους αυταρχικών καθεστώτων όπως η Ρωσία και η Βόρεια Κορέα, τα οποία διαιωνίζουν ένα υπερβολικό και ψεύτικο όραμα για κρίσεις στις ΗΠΑ και την Ευρώπη στους εσωτερικούς τους χώρους πληροφοριών.
