Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Στην πρόσφατη ωριαία τηλεφωνική επικοινωνία τους οι Τραμπ και Ζελένσκι συζήτησαν και ορισμένα άλλα επιμέρους θέματα,μεταξύ των οποίων την επιπλέον διάθεση από τις ΗΠΑ αντιαεροπορικών/αντιπυραυλικών συστημάτων PATRIOT-3 στο Κίεβο άμεσα-πιθανότατα από τα αποθέματα των Ευρωπαίων συμμάχων-,άλλα παράλληλα έθιξαν και τα κρίσιμα ζητήματα πυρηνικής ασφάλειας.
Ο Λευκός Οίκος πρότεινε στην Ουκρανία να περάσει τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της στις ΗΠΑ στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων συνομιλιών κατάπαυσης του πυρός (προς το παρόν με έμφαση στα ενεργειακά) ενώ επικεντρώθηκαν σε αυτή την χρονική φάση στον ανενεργό ως και υπό κατοχή πυρηνικό σταθμό στον οποίο βρίσκονται 6 πυρηνικοί αντιδραστήρες -στην περιοχή Ενεργονταρ/Ζαπορίζια.Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να είναι πολύ χρήσιμες στη λειτουργία αυτών των πυρηνικών εργοστασίων με την τεχνογνωσία τους στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και της κοινής ωφέλειας.Ερωτηθείς ο Ζελένσκι βρισκόμενος προχθές σε επίσημη επίσκεψη στη Φινλανδία και πριν μεταβεί στη Νορβηγία ,δήλωσε ότι ειναι θετικός σε μία τέτοια εξέλιξη.Ο έλεγχος του κατεχόμενου από τη Ρωσία πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια (ZNPP), από την άνοιξη του 2022- του μεγαλύτερου στην Ευρώπη,- συζητήθηκε ενεργά μεταξύ Κιέβου και Ουάσινγκτον και στη πρόσφατη συνάντηση Αμερικανών και Ουκρανών στη Τζέντα της Σαουδικής Αραβίας.Ο Ζελένσκι είπε ότι η επιστροφή του εργοστασίου υπό Ουκρανικό έλεγχο μέχρι στιγμής έχει αποτύχει.Η Eνερχοντάρ στη Ζαπορίζια, βρίσκεται στην κατεχόμενη από τη Ρωσία ανατολική όχθη του ποταμού Ντνίπρο, με την Ουκρανία να μην έχει πρόσβαση στο παρακείμενο έδαφος.Ειδικοί πυρηνικοί αναλυτές δήλωσαν στον υπογράφοντα ότι η ανάκτηση του ελέγχου επί του εργοστασίου είναι ένας δύσκολος στόχος για την Ουκρανία,ενώ μια πιθανή παρατεταμένη Ρωσική στρατιωτική παρουσία είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές,δεδομένης της οριακής παρουσίας εκπροσώπων της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας. Πρόκειται για ένα πολιτικό, στρατιωτικό, ίσως διπλωματικό, αλλά σίγουρα όχι μόνο ενεργειακό θέμα.Εκτιμάται ότι η σύσταση μιας κοινής επιχείρησης, υπό την προϋπόθεση ότι οι ΗΠΑ θα φέρουν πρόσθετα οικονομικά κεφάλαια , κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης, πρόσβαση σε επενδύσεις και επέκταση δυναμικότητας στην Ουκρανική Energoatom, σίγουρα, κατά τη γνώμη μου, θα ήταν υπέρ της Ουκρανίας,Η Ρωσία έχει, μέχρι στιγμής, αγνοήσει τις εκκλήσεις για παραίτηση από τον έλεγχο του εργοστασίου., ενώ οι Ρώσου την έχουν εδώ και τρια χρόνια στρατιωτικοποιήσει.Σύμφωνα με τον εξόριστο δήμαρχο του Ενερχοντάρ, Ντμίτρο Ορλόφ, περίπου 1.000 Ρώσοι στρατιώτες έχουν αναπτυχθεί στην επικράτεια του εργοστασίου από τα τέλη του καλοκαιριού του 2023.Τα Ρωσικά στρατεύματα χρησιμοποιούν το εργοστάσιο ως πεδίο εκπαίδευσης
Οι πιθανότητες ότι η Ρωσία θα εγκαταλείψει οικειοθελώς το εργοστάσιο παραμένουν ελάχιστες δεδομένης της αξίας του και μια αποχώρηση για οποιονδήποτε λόγο θα θεωρηθεί σημαντική απώλεια για τη Ρωσία.Ο αρχηγός της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Πληροφοριών υποστράτηγος Κύριλο Μπουντάνοφ και οι Ουκρανοί στρατιωτικοί δήλωσαν ότι η πρώτη προσπάθεια δημιουργίας ενός προγεφυρώματος για την ανακατάληψη του κατεχόμενου εργοστασίου κατασκευάστηκε τον Αύγουστο του 2022 αλλά μια τέτοια ενέργεια κρίνεται ως ριψοκίνδυνη και μη ρεαλιστική.Ο σταθμός της Ζαπορίζια αντιπροσώπευε το 20% των προμηθειών ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας και σχεδόν το ήμισυ της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας πριν από τη Ρωσική εισβολή.Όλοι οι αντιδραστήρες της βρίσκονται σε ψυχρή διακοπή λειτουργίας. Το εργοστάσιο δεν παράγει ενέργεια και βασίζεται σε δύο γραμμές ηλεκτρικής ενέργειας που συνδέονται με εδάφη που ελέγχονται από την Ουκρανία
Το εργοστάσιο εξαρτιόταν από τη δεξαμενή Kαχόφκα για το νερό που χρησιμοποιείται για την ψύξη των αντιδραστήρων. Η δεξαμενή στέγνωσε μετά τη Ρωσική καταστροφική επίθεση στο φράγμα Καχόβκα. Η Ρωσία στερείται επίσης γραμμών ηλεκτροδότησης και εξειδικευμένου προσωπικού και το πυρηνικό καύσιμο στο εργοστάσιο δεν είναι πλέον αξιοποιήσιμο,.Εκτιμάται ότι οι Ρώσοι θα προσπαθήσουν να διατηρήσουν τον έλεγχο σε αυτό, μόνο και μόνο επειδή είναι πολιτικά χρήσιμο για αυτούς. Και θα ήταν οικονομικά εξαιρετικά χρήσιμο για την Ουκρανία να την επανάκτηση ..Σε οποιαδήποτε μελλοντική εξέλιξη ο Αμερικανικός παράγοντας κρίνεται ως καταλυτικός…
