Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος

Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής

Η Κρεμλινολογία  που γνωρίζαμε  επί δεκαετίες δεν υπάρχει πλέον , αφού το νέο παιχνίδι παρουσίας  της Ρωσίας στηρίζεται  αποκλειστικά στη Πουτινολογία.Η πρόσφατη παρέλαση της Ημέρας της Νίκης στη  Μόσχα για το 2025 -παρά τα μεγάλα τρέχοντα προβλήματα της Ρωσίας-ήταν απόλυτα συνδεδεμένη ιστορικά και όχι μόνο με τον αυταρχικό   ηγέτη στη Μόσχα και αποδεικνύει τη μεταβαλλόμενη παγκόσμια θέση   της Ρωσίας , καθώς και γιατί η εποχή της παραδοσιακής Κρεμλινολογίας δεν  υπάρχει πλέον ούτε στο ελάχιστο..

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου(1946-1990/1991) η παρέλαση της Ημέρας της Νίκης της 9ης Μαΐου ήταν απαραίτητη θέση για όποιον αναζητούσε εικόνα για την αινιγματική δομή εξουσίας στο παλάτι του Κρεμλίνου. Οι Κρεμλινολόγοι “τεμάχισαν” κάθε εικόνα σαν να αποκωδικοποιούσαν τη γραφή. Η τοποθέτηση των αξιωματούχων, οι απουσίες, οι λεπτές μετατοπίσεις κοντά στον Γενικό Γραμματέα  του ΚΚΣΕ  έδειχνε τάσεις και επερχόμενες εξελίξεις.

Παράλληλα με την Ημέρα Επανάστασης (7 Νοεμβρίου), τις κρατικές κηδείες και τις συνεδριάσεις της Κεντρικής Επιτροπής, η παρέλαση προσέφερε μια σπάνια ματιά στους Σοβιετικούς ηγέτες που συγκεντρώνονταν δημόσια. Οι αναλυτές μελετούσαν  τη σειρά  τους για να μετρήσουν την επιρροή, την αντιπαλότητα και την επιβίωση. Σήμερα, αυτό το τελετουργικό έχει ξεθωριάσει καθώς η τέχνη της Κρεμλινολογίας είναι παρωχημένη  σταδιακά από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Η κατανόηση της Ρωσικής εξουσίας αρχίζει τώρα και τελειώνει σε έναν μόνο άτομο. Βλαντιμίρ Βλαντιμίροβτς Πούτιν.

Η Σοβιετική μηχανή λειτουργούσε  με ζοφερή προβλεψιμότητα. Υπήρχαν δομές. Η εξουσία κινούνταν  μέσω επιτροπών, φατριών, ιδεολογικών κανόνων. Σήμερα, αυτό δεν ισχύει πλέον: Το Πολιτικό Γραφείο έχει φύγει, το μαρξιστικό δόγμα έχει εξαφανιστεί, οι θεσμικοί έλεγχοι έχουν καταρρεύσει. Αυτό που απομένει είναι ο Πούτιν, πλαισιωμένος από ένα επιλεγμένο καστ πιστών πρόθυμων που επιδιώκουν να είναι στο πλευρό του.Η φετινή παρέλαση της Ημέρας της Νίκης προσέφερε μια  λίστα καλεσμένων, αλλά  μόνο μια χούφτα αξιοσημείωτα ονόματα: Ο Σι  της Κίνας, ο Λούλα της Βραζιλίας, ο Μαδούρο  της Βενεζουέλας, ο Βούτσιτς της Σερβίας, και ο Φίτσο  της Σλοβακίας. .

 Η Κόκκινη Πλατεία, τυλιγμένη με σημαίες και πλαισιωμένη από γερασμένο στρατιωτικό υλικό, προέβαλλε  ως ένα πιο ήσυχο μήνυμα από ό, τι στη Σοβιετική εποχή. Όχι μια επίδειξη κυριαρχίας, αλλά ένα σήμα επιβίωσης.Ότι η Ρωσία δεν είναι απομονωμένη. Έχει ακόμα φίλους.  Μπορεί να υπάρχει χάος στη δυτική γεωπολιτική, αλλά υπάρχει ακόμα η Μόσχα. Αλλά η προσέλευση δεν είναι αλληλεξάρτηση. Μια χειραψία στην Κόκκινη Πλατεία δεν είναι συνθήκη. Η παρουσία  άλλων δεν ισοδυναμεί με εταιρική σχέση.

Οι κάμερες στη φετινή παρέλαση της Ημέρας της Νίκης παρέμεναν  επικεντρωμένες στους  παρόντες ξένους αξιωματούχους  καθιστώντας δύσκολο να διακρίνουμε ποιοι κορυφαίοι Ρώσοι  ήταν  παρόντες. Μεταξύ εκείνων που  θα μπορούσαν να φανούν, η πιο εντυπωσιακή πτώση από την προβολή ήταν του πρώην υπουργού άμυνας με τις εντυπωσιακές στολές του  Σεργκέι Σόιγκου. Ο Πούτιν τερμάτισε τον ρόλο του στο υπουργείο άμυνας, επανατοποθετώντας τον αθόρυβα στο Συμβούλιο Ασφαλείας το 2024. Η στολή του, όπως και η επιρροή του, δεν υπάρχει πλέον.

 Η Σοβιετική Ένωση λειτουργούσε μέσω επιτροπών, ιδεολογίας και δομής. Ο Πούτιν δεν διαχειρίζεται ένα σύστημα  , αφού είναι  ο ίδιος το σύστημα.Φέτος, τα φώτα της δημοσιότητας ήταν στους ξένους προσκεκλημένους, και τι πραγματικά σηματοδότησε η παρουσία τους.

Πρώτη η Κίνα. Η παρουσία του Σι  ήταν μια συμβολική νίκη για τον Πούτιν. Κινέζοι στρατιώτες παρέλασαν στην Κόκκινη Πλατεία  Ωστόσο, η επίσκεψη του Σι δεν φάνηκε να σηματοδοτεί βαθύτερη δέσμευση. Στα παρασκήνια, ο Πούτιν φέρεται να χρησιμοποίησε την ευκαιρία για να ζητήσει από την Κίνα να κατασκευάσει περισσότερα εργοστάσια στη Ρωσία.

Ενώ η Ρωσία αντιπροσωπεύει μόλις το 4% του εμπορίου της Κίνας, οι χώρες της Ατλαντικής Συμμαχίας και της ΕΕ  αντιπροσωπεύουν πάνω από 41%.Το Πεκίνο μπορεί να προσφέρει στη Μόσχα μια χειραψία, αλλά είναι πιθανό να θέσει σε κίνδυνο τη δική του οικονομική σταθερότητα για έναν εταίρο του οποίου η οικονομία παραπαίει και στρατιωτική αξιοπιστία του είναι προβληματική..Αυτό είναι που κάνει τη σημερινή Κρεμλινολογία τόσο διαφορετική. Δεν υπάρχει ενωτική ιδεολογία. Κανένα δόγμα. Κανένα παγκόσμιο όραμα. Ο ‘Ευρασιατισμός’ του  διαβόητου και πολυδιαφημισμένου Αλεξάντερ Ντούγκιν μπορεί να αναφέρεται  , αλλά ‘ο μεγάλος Ρωσικός κόσμος’ δεν κάνει τίποτα για να εξηγήσει τι είδαμε να εκτυλίσσεται στην Κόκκινη Πλατεία.

Χώρες όπως η Βενεζουέλα και η Κούβα εμφανίζονται στη Μόσχα επειδή έχουν λίγες εναλλακτικές παρουσίες . Απομονωμένοι από τις δυτικές αγορές και τους θεσμούς, η εμφάνιση στο πλευρό του Πούτιν τους προσφέρει προβολή και επίδειξη ύπαρξης  Η Σερβία του αυταρχικού Βούτσιτς  και η Σλοβακία του ασήμαντου Φίτσο  παρευρίσκονταν όχι για αγκαλιάσουν ένα κοινό ιδεολογικό όραμα με τον εκκεντρικό ηγέτη του Κρεμλίνου  αλλά για να εκνευρίσουν τις Βρυξέλλες, και να αποσπάσουν οριακή ύπαρξη μέσα στη τραγική ανυπαρξία τους.Ακόμη και η Βόρεια Κορέα του ανεκδιήγητου Κιμ  ένας από τους τελευταίους αξιόπιστους προμηθευτές όπλων της Ρωσίας, φαίνεται να θέτει όρια.

Έχω παρατηρήσει μια πολύ βαθιά αλλαγή. Οι Κρεμλινολόγοι που κάποτε σπούδασαν ένα εκτεταμένο, δεσμευμένο από τους κανόνες του ΚΚΣΕ σύστημα τώρα   μελετούν έναν άνθρωπο. Η Σοβιετική Ένωση, παρ’ όλη την αθλιότητα και  βαρβαρότητα της, λειτουργούσε μέσω επιτροπών, ιδεολογίας και δομών.Η Ρωσία του Πούτιν βασίζεται στον αυτοσχεδιασμό, και στο  ένστικτο. Δεν επικεντρώνεται πλέον ούτε η παρέλαση της 9ης Μαΐου στους Ρώσους μανδαρίνους , αλλά στο ποιοι ξένοι είναι παρόντες, στην πραγματικότητα αφαιρώντας το επίκεντρο  από τη Ρωσία.

Αυτή η μετατόπιση ευθυγραμμίζεται με μια άλλη, που φαίνεται  σε μία άλλη τάση στις ΗΠΑ που σε αντίθεση με το Ψυχρό Πολεμο , η κυβέρνηση των ΗΠΑ επένδυε σε μεγάλο βαθμό στην κατανόηση της  τότε Σοβιετικής Ένωσης. Υπήρχαν πανεπιστημιακά κέντρα χτισμένα γύρω από τις Σοβιετικές σπουδές. Σήμερα, οι διανοητικές προβολές και αναλύσεις έχουν μετακινηθεί αλλού , πχ προς την Κίνα, τη Μέση Ανατολή , την Ινδική υποήπειρο,την Αρκτική και τις αναδυόμενες τεχνολογίες. Η Ρωσία δεν είναι πλέον το κέντρο της αναλυτικής βαρύτητας στην Αμερικανική ακαδημαϊκή κοινότητα.

Η Ρωσία  ασφαλώς εξακολουθεί να αποτελεί απειλή για την παγκόσμια ασφάλεια, ωστόσο δεν φαίνεται να απολαμβάνει τα φώτα της δημοσιότητας της δυτικής προσοχής που λογικά θα αναμενόταν .Το αποδεικνύουν οι σύγχρονες “δεξαμενές σκέψης.”

Η παρέλαση του 2025 είχε όλη τη γνωστή και κουραστική  χορογραφία , όπως στρατιωτικό υλικό, συγχρονισμένους σχηματισμούς, ιστορικές σημαίες που πλαισιώνουν την Κόκκινη Πλατεία. Αλλά οι συμμαχίες είναι προσωρινές. Η ιδεολογία, κούφια. Ακόμη και αξιόπιστοι επισκέπτες, όπως ο επί χρόνια δικτάτορας της Λευκορωσίας,  Αλεξάντερ Λουκασένκο ήταν στο αεροπλάνο του πίσω στο Μινσκ μέσα σε λίγες ώρες από την ολοκλήρωση της εκδήλωσης.Η Κρεμλινολογία αποκάλυπτε κάποτε τον μηχανισμό  παρουσίας  και δράσης μιας αυτοκρατορίας. Η Πουτινολογία  μας δείχνει τι έχει απομείνει όταν αυτό το μηχάνημα αντικαθίσταται από τη παρουσία  ενός  και μόνο αλαζονικού ανθρώπου. 

ΜΕΡΟΣ  ΔΕΥΤΕΡΟ ΓΙΑ ΠΟΣΟ ΑΚΟΜΗ  Ο ΠΟΥΤΙΝ ΘΑ ΠΑΙΖΕΙ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΣΤΟ ΠΟΛΕΜΟ.ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ. ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΛΗΘΕΙΑ.

Οι ηγέτες της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Πολωνίας μετέβησαν  στο Κίεβο το περασμένο Σαββατοκύριακο  για να παραδώσουν ένα άνευ προηγουμένου τελεσίγραφο στο Κρεμλίνο. Ο χρόνος για συζητήσεις τελείωσε, ανακοίνωσαν. Αν ο Πούτιν δεν συμφωνούσε σε μια άνευ όρων κατάπαυση του πυρός 30 ημερών , θα βρεθεί μπροστά σε  σκληρές νέες κυρώσεις και αυξημένες μεταφορές  δυτικών όπλων στην Ουκρανία.
Για μια  στιγμή, φαινόταν πιθανό ότι αυτή η τολμηρή κίνηση θα μπορούσε να αναβιώσει τις παραπαίουσες ειρηνευτικές προσπάθειες. Εξάλλου, αν ο Πούτιν συμφωνούσε σε κατάπαυση του πυρός, ο δρόμος θα ήταν ανοιχτός για πιο ουσιαστικές διαπραγματεύσεις. Αν αρνιόταν, η Δύση θα ήταν πλέον υποχρεωμένη να αυξήσει την πίεση στη Μόσχα και να αναγκάσει τη Ρωσία να επανεξετάσει τη θέση της. Ο Πούτιν, ωστόσο, είχε άλλες ιδέες. Σε μια  βιαστική συνέντευξη τύπου στο Κρεμλίνο, επέλεξε να μην αντιμετωπίσει άμεσα το τελεσίγραφο της Δύσης, και αντ” αυτού πρότεινε διμερείς συνομιλίες με την Ουκρανία στη Κωνσταντινούπολη.Η ανακοίνωση του Πούτιν ότι είναι έτοιμος να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις με τις Ουκρανικές αρχές για πρώτη φορά από τους πρώτους μήνες του πολέμου πέτυχε να επισκιάσει το τελεσίγραφο του Σαββάτου. Υπονόμευσε επίσης κάθε φευγαλέα αίσθηση δυτικής ενότητας και αποφασιστικότητας. Προβλέψιμα, ο Τραμπ ήταν ο πρώτος που έσπασε την κατάταξη, δημοσιεύοντας μια δήλωση που προτρέπει την Ουκρανία να “αποδεχθεί  αμέσως ‘ την προσφορά του Πούτιν, προκειμένου να καθοριστεί αν  μια ειρηνευτική συμφωνία είναι πραγματικά δυνατή.Αλλού, η σύγχυση επικράτησε . Ήταν ακόμα στη θέση του το αρχικό τελεσίγραφο; Δεν φαινόταν να υπάρχει σαφής απάντηση. Στο Βερολίνο, Γερμανοί αξιωματούχοι δήλωσαν τη Δευτέρα ότι “το ρολόι  χτυπάει’, αλλά στη συνέχεια δεν προέβησαν  σε καμία ενέργεια  Το κουαρτέτο του Κιέβου αποφάσισε  αθόρυβα να  περιμένει μέχρι τη  Κωνσταντινούπολη πριν προβεί σε οποιαδήποτε ενέργεια. Αυτό ήταν ακριβώς το αντίθετο από τις περίφημες συμβουλές εξωτερικής πολιτικής του  αείμνηστου προέδρου των ΗΠΑ Tεοντόρ Ρούζβελτ που έλεγε “μίλησε χαλαρά και να έχεις ιένα μεγάλο ραβδί”. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες είχαν επιλέξει να μιλήσουν πολύ δυνατά, αλλά δεν κουβαλούσαν καθόλου ραβδί.Η υπεκφυγή του Πούτιν στο τελεσίγραφο κατάπαυσης του πυρός του περασμένου Σαββατοκύριακου ήταν απολύτως σύμφωνη με την  προσέγγισή του σε ολόκληρη την ειρηνευτική διαδικασία υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Από τότε που ξεκίνησαν για πρώτη φορά οι δοκιμαστικές συνομιλίες τον Φεβρουάριο, ο Πούτιν έχει εκφράσει  βερμπαλιστικά  την υποστήριξή του στην ειρήνη. Ταυτόχρονα, έχει προσφέρει απαράδεκτες και ανερμάτιστες   δικαιολογίες  και παρουσίασε έναν μακρύ κατάλογο πρόσθετων απαιτήσεων  και άθλιων αφηγημάτων που καθιστούν την πραγματική πρόοδο προς μια ειρηνική διευθέτηση του πολέμου ουσιαστικά αδύνατη. Κάποια στιγμή, αμφισβήτησε ακόμη και τη νομιμότητα των Ουκρανικών αρχών και υποστήριξε  ότι το Κίεβο  θα πρέπει να τεθεί υπό τη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών.
Αντίθετα, η Ουκρανία έχει επιδείξει μια  σοβαρή ετοιμότητα να κάνει συμβιβασμούς προς το συμφέρον της ειρήνης. Το Κίεβο έχει αναγνωρίσει ότι οποιαδήποτε διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων πιθανότατα θα αφήσει τις κατεχόμενες από τη Ρωσία περιοχές της Ουκρανίας υπό τον de facto έλεγχο του Κρεμλίνου, και έχει υποστηρίξει μια πρόταση των ΗΠΑ για μια άνευ όρων κατάπαυση του πυρός 30 ημερών.  Στο σημερινό κλίμα, ακόμη και οι πιο μετριοπαθείς  παρατηρητές δεν μπορούν παρά να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι ο Πούτιν είναι πλέον το κύριο εμπόδιο για την ειρήνη.
 Υπό λογικές συνθήκες , οι όποιες διαπραγματεύσεις είναι πολύ  πιθανό να τερματιστούν ασαφώς, με τη Ρωσική αντιπροσωπεία να προσφέρει αρκετές ψεύτικες ελπίδες για να δικαιολογήσει έναν ακόμη γύρο χρονοβόρων συναντήσεων. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο καιρό θα επιτραπεί στον Πούτιν να συνεχίσει να εμπλέκεται σε τακτική κωλυσιεργίας πριν τελικά εξαντληθεί η δυτική υπομονή.Θα πρέπει να είναι προφανές μέχρι τώρα ότι ο Πούτιν δεν έχει γνήσιο ενδιαφέρον για τον τερματισμό του πολέμου. Αρνείται να προσφέρει οποιεσδήποτε ουσιαστικές παραχωρήσεις και συνεχίζει να επιμένει στους μαξιμαλιστικούς όρους ειρήνης που θα άφηναν τη μεταπολεμική Ουκρανία διχοτομημένη, αφοπλισμένη, απομονωμένη και ανυπεράσπιστη απέναντι στη μελλοντική Ρωσική επιθετικότητα. Δεν απαιτεί πολλή φαντασία για να προβλέψουμε ακριβώς τι έχει σχεδιάσει ο Πούτιν για την Ουκρανία αν  πληρούνται οι προϋποθέσεις του.Όποιος πιστεύει ότι ο Πούτιν είναι πρόθυμος να συμβιβαστεί για την Ουκρανία σαφώς δεν κατανοεί τη βαθιά αναθεωρητική κοσμοθεωρία του ή τις αυτοκρατορικές φιλοδοξίες του. Ενώ οι δυτικοί ηγέτες μιλούν για την ανάγκη διπλωματικού διαλόγου και αμοιβαίων παραχωρήσεων, ο ίδιος ο Πούτιν βλέπει την τρέχουσα εισβολή με πολύ πιο υπαρξιακούς όρους ως ιστορική αποστολή για την αντιστροφή της Σοβιετικής κατάρρευσης και την αναβίωση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Είναι απόλυτα ευτυχής να διασκεδάσει την ιδέα των διαπραγματεύσεων προκειμένου να κερδίσει χρόνο και να αποδυναμώσει τη δυτική αποφασιστικότητα, αλλά στην πραγματικότητα δεν έχει καμία πρόθεση να σταματήσει μέχρι να καταστραφεί η Ουκρανική κρατική υπόσταση. Ο Τραμπ έχει καταβάλει μια νόμιμη προσπάθεια για να μεσολαβήσει για μια γενναιόδωρη ειρήνη, αλλά έχει έρθει τώρα η ώρα να αναγνωρίσει ότι ο Πούτιν δεν διαπραγματεύεται με καλή πίστη και θα ανταποκριθεί μόνο στη γλώσσα της δύναμης.