…
Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται να προσφέρει στην Ουκρανία εγγυήσεις ασφαλείας παρόμοιες με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ δηλαδή νομικά δεσμευτικές και εγκεκριμένες από το Κογκρέσο. Ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ δήλωσε ότι η κυβέρνηση θέλει να δώσει στην Ουκρανία μια εγγύηση ασφαλείας που δεν θα είναι λευκή επιταγή από τη μία πλευρά, αλλά θα είναι αρκετά ισχυρή από την άλλη πλευρά..
Με άλλα λόγια: αυτές οι “εγγυήσεις” έρχονται με μια ρήτρα διαφυγής σχεδιασμένη για τον εγγυητή, όχι το εγγυημένο.
Τι λέει στην πραγματικότητα το άρθρο 5
Σύμφωνα με το ΝΑΤΟ, το άρθρο 5 αναφέρει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός μέλους θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων των μελών, προκαλώντας υποχρέωση κάθε μέλους να έρθει σε βοήθειά του.
Η Συμμαχία τονίζει, ωστόσο, ότι “η βοήθεια αυτή μπορεί ή δεν μπορεί να περιλαμβάνει τη χρήση ένοπλης βίας”. Κάθε έθνος μέλος καθορίζει τις συγκεκριμένες ενέργειές του σύμφωνα με τις δικές του συνταγματικές διαδικασίες. Αν η Συμμαχία απειλείται, κάθε κράτος μέλος θα εξετάσει τις δικές του αμυντικές ανάγκες πριν δεσμεύσει στρατιωτική υποστήριξη στους συμμάχους.
Η συλλογική αμυντική δέσμευση του ΝΑΤΟ δεν είναι ένα αυτόματο tripwire για τον πόλεμο. Είναι μια πολιτική δέσμευση .
Το ΝΑΤΟ μετά βίας μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του
Μετά από τρεις δεκαετίες μείωσης και υποχρηματοδότησης, τα ευρωπαϊκά κράτη μέλη εξαρτώνται ριζικά από την υποστήριξη των συμμάχων που -εκτός από τις ΗΠΑ- δεν είναι σε θέση να έρθουν στη βοήθειά τους.
Οι αριθμοί είναι καταδικαστικοί:
- Από το 2024, τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ είχαν συσσωρεύσει μια συλλογική εκκρεμότητα καθημερινού έτους που εκπροσωπούσε ένα κράτος μέλος που δεν εκπλήρωνε τη δέσμευση δαπανών του 2%.
- Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, τα ευρωπαϊκά μέλη επένδυσαν κατά μέσο όρο 3,5% του ΑΕΠ στην άμυνα. Ενώ όλα αυτά είναι μια επένδυση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, δεν χρησιμοποιούνται όλα για την ανοικοδόμηση της στρατιωτικής δύναμης του ΝΑΤΟ. Αντ ‘αυτού, ένα μεγάλο μέρος επενδύεται στην Ουκρανία. Ευτυχώς.
- Αυτή είναι μια αναγνώριση ότι τα τρέχοντα επίπεδα δεν αποτρέπουν τη Ρωσία. Η NSS του Τραμπ αποδεικνύει ότι η Ευρώπη και η Ουκρανία είναι μόνες τους ,και πρέπει να σωθούν
Αν λειτουργούσε η αποτροπή του ΝΑΤΟ
- Ο πόλεμος πλήρους κλίμακας δεν θα είχε συμβεί ποτέ. Η Στρατηγική Κατανόηση του ΝΑΤΟ το 2010 δεσμεύτηκε να χρησιμοποιήσει πολιτικά και στρατιωτικά μέσα για τον τερματισμό των πολέμων που απειλούν την ασφάλεια της Συμμαχίας. Αντ ‘αυτού, η Στρατηγική Κατανόηση του 2022 έγινε δέσμευση να κάνει λιγότερα.
- Η Ρωσία δεν θα διεξήγαγε υβριδικό πόλεμο εναντίον των μελών του ΝΑΤΟ. Το πιο σημαντικό, η Συμμαχία θα απαντούσε σε είδος.
- Το ΝΑΤΟ δεν θα προετοιμαζόταν για μια πιθανή ρωσική επίθεση ήδη από το 2030. Οι γερμανικές μυστικές υπηρεσίες προειδοποιούν ότι η Ρωσία σκοπεύει να δοκιμάσει τη συλλογική αμυντική δέσμευση του ΝΑΤΟ. Ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν ότι η επιθετικότητα θα μπορούσε να ξεκινήσει μέσα σε τρία χρόνια.
Όταν συζητάμε για τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, η Ευρώπη έχει υποδείξει ότι μπορεί να προσφέρει μόλις 30.000 στρατιώτες ως αρχική δύναμη αποτροπής
Η ξένη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία σημείωσε βουτιά 43% τον Ιούλιο και τον Αύγουστο σε σύγκριση με το πρώτο εξάμηνο του έτους, λόγω των αλλαγών πολιτικής των ΗΠΑ, του ανομολόγητου διαμοιρασμού των βαρών μεταξύ των Ευρωπαίων δωρητών και των δημοσιονομικών περιορισμών.
Αν η Συμμαχία δεν μπορεί να αποτρέψει τις επιθέσεις εναντίον των ίδιων των μελών της, γιατί να αποτρέψει μελλοντικές επιθέσεις κατά της Ουκρανίας; Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο υπουργός άμυνας της Ουκρανίας έχει υπογραμμίσει ότι ο ταχύτερος τρόπος για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας είναι η υποστήριξη της Ουκρανίας , η οποία έχει αρκετές κρίσιμες στρατιωτικές δυνατότητες που στερούνται οι Ευρωπαίοι εταίροι της.
Οι ΗΠΑ έχουν αποκλείσει ρητά την ανάπτυξη στρατευμάτων μάχης για να εμπλακούν απευθείας με τη Ρωσία. Αντίθετα, σηματοδοτεί ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για την Ουκρανία και τη δική της ασφάλεια.
Μια επαναφορά των σχέσεων ΗΠΑ-Ρωσίας – συμπεριλαμβανομένων των επιχειρηματικών ευκαιριών που θα έφερνε μια «ειρήνη» – φαίνεται να είναι ο κύριος στόχος της κυβέρνησης. Το σχέδιο των ΗΠΑ φέρει περισσότερες ομοιότητες με μια επιχειρηματική συμφωνία παρά με ένα ειρηνευτικό σχέδιο. Δεδομένης της εμπειρίας, η κυβέρνηση Τραμπ πιθανότατα δεν θα είχε κανέναν ενδοιασμό να κατηγορήσει την Ουκρανία για οποιαδήποτε μελλοντική επανεκκίνηση των εχθροπραξιών.
Όπως δήλωσε ο Ουκρανός υπεξ Αντρίι Σιμπιχάχα για την επέτειο του άθλιου Μνημονίου της Βουδαπέστης: “Έχοντας τόσο πικρή εμπειρία στο παρελθόν, η Ουκρανία δεν εμπιστεύεται πια κενές δεσμεύσεις – εμπιστεύεται τη δύναμη του στρατού και των όπλων μας”.
Το σχέδιο του Τραμπ για την Ουκρανία αποδεικνύει ότι η διατλαντική συμμαχία είναι προβληματική
Το πρόβλημα αξιοπιστίας του Τραμπ
Ο Τραμπ έχει σπείρει αμφιβολίες για το αν θα τιμήσει τις δεσμεύσεις του ΝΑΤΟ στο άρθρο 5 μετά την πρώτη του προεκλογική εκστρατεία, καθορίζοντας την προστασία των ΗΠΑ σε πολιτικές απαιτήσεις, όπως οι υψηλότερες αμυντικές δαπάνες.
Τον Μάρτιο του 2025, είπε στους δημοσιογράφους: “Αν δεν πληρώσουν, δεν πρόκειται να τους υπερασπιστώ. Όχι, δεν πρόκειται να τους υπερασπιστώ».
Η νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας το καθιστά σαφές. Δια συντάσσει τη συνεργασία με ιδεολογικά ευθυγραμμισμένους εταίρους καιανεβάζει τους πολιτιστικούς πολέμους σε μια κυβερνητική λογική για την εθνική ασφάλεια”, χρησιμοποιώντας ιδεολογικά τεστ για να κρίνει τους συμμάχους.
Το Κρεμλίνο χαιρέτισε τη στρατηγική, με τον εκπρόσωπο Ντμίτρι Πεσκόφ να την χαρακτηρίζει “σε μεγάλο βαθμό συνεπή με το όραμά μας”.(!)
Η αξιοπιστία των ΗΠΑ έχει υπονομευθεί περαιτέρω από:
Επίμονη υποστήριξη στα ρωσικά αιτήματα για τη συνθηκολόγηση της Ουκρανίας
Η αποτυχία της να ανταποκριθεί στο Μνημόνιο της Βουδαπέστης του 1994
Η αποτυχία της να ανταποδώσει την επίμονη υποστήριξη της Ευρώπης στις στρατιωτικές επιχειρήσεις υπό αμερικανική ηγεσία σε παγκόσμιο επίπεδο
Απειλές προσάρτησης κατά των συμμαχικών εδαφών
Ένας εμπορικός πόλεμος κατά της Ευρώπης ακριβώς όπως επανεξοπλίζεται επειγόντως
Το τέλος της αμυντικής βοήθειας στην Ουκρανία
