Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η Ρωσία αναπτύσσει μια σταθερά πιο επιθετική σκιώδη πολεμική εκστρατεία εναντίον των χωρών της Βαλτικής Θάλασσας και της Σκανδιναβικής χερσονήσου. Υπάρχει ένας υπολογίσιμος τρόπος να χτυπήσουμε στον προϋπολογισμό πολέμου της Ρωσίας. Οι Ευρωπαίοι πρέπει να μιμηθούν τον πρόεδρο Τραμπ μόνο μετά την κατάσχεση ενός δεξαμενόπλοιου που μεταφέρει το αργό πετρέλαιο της Βενεζουέλας αυτό το μήνα. Μια τέτοια επιλογή θα ήταν ακόμη πιο εύκολη για την Ευρώπη. Περίπου το 60% των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου της Ρωσίας μεταφέρονται μέσω της Βαλτικής Θάλασσας και τα Δανικά στενά, αλλά και σ μικρότερο βαθμό από τη Μεσόγειο.Τα δεξαμενόπλοια του σκιώδους στόλου είναι ανεπαρκώς συντηρημένα και επικίνδυνα σκάφη που εμπλέκονται σε απερίσκεπτη συμπεριφορά στη θάλασσα και αποδεικνύουν ότι αποτελούν τεράστια οικολογική απειλή για την περιοχή της Βαλτικής. Τροφοδοτούν άμεσα έναν κατακτητικό και αυτοκρατορικό πόλεμο εναντίον ενός στενού δημοκρατικού συμμάχου που είναι το Κίεβο. Παρά το γεγονός αυτό, δεν υπήρξε σοβαρή πολιτική ώθηση για το κλείσιμο της Βαλτικής. Γιατί; Επειδή η Ρωσία έχει τρομάξει τις χώρες της Βαλτικής Θάλασσας .Αξιωματούχοι στο εσωτερικό της περιοχής έχουν αποκαλύψει στον υπογράφοντα ότι οι εμπιστευτικές διπλωματικές αναφορές καταδεικνύουν βαθιές ανησυχίες μεταξύ των παράκτιων κρατών σχετικά με το πώς η Ρωσία θα μπορούσε να απαντήσει σε μια απόφαση κατάληψης δεξαμενόπλοιων. Στη Δανία, η απροθυμία ενισχύεται από τους φόβους για αμοιβαία μέτρα που θα μπορούσαν να βλάψουν τα εθνικά εμπορικά συμφέροντα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της Maersk, της τεράστιας ναυτιλιακής εταιρείας με έδρα την Κοπεγχάγη. Στην πράξη, τα παράκτια κράτη της Βαλτικής έχουν συγκλίνει σε ένα επιλεκτικό, βασισμένο σε κίνδυνο μοντέλο. Είναι μια πολύ πιο ήπια επιλογή, αλλά έχει κάποιο αποτέλεσμα. Οι αρχές ζητούν τεκμηρίωση και απόδειξη ασφάλισης, παρακολουθούν τις κινήσεις των σκαφών και θέτουν ερωτήματα παρακολούθησης όταν προκύπτουν ασυνεπείς καταστάσεις. Οι έλεγχοι δεν είναι καθολικοί, αλλά η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών είναι καλά εδραιωμένη μέχρι τώρα και κεντρικής σημασίας για την προσέγγιση. Κατά τη διάρκεια του 2025, ο σκιώδης στόλος έγινε πιο σαφής πολιτική εστίαση σε επίπεδο ΕΕ, με την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) να διαδραματίζει πλέον πιο συστηματικό ρόλο από το ΝΑΤΟ. Οι δράσεις της ΕΕ περιλαμβάνουν την επέκταση των λιστών κυρώσεων, τη στόχευση του οικοσυστήματος εξυπηρέτησης γύρω από τον σκιώδη στόλο και τον περιορισμό των υπηρεσιών που επιτρέπουν. Ο ρόλος του ΝΑΤΟ είναι πιο περιορισμένος από την εντολή, αν και οι πρωτοβουλίες σηματοδότησης έχουν χρησιμοποιηθεί για να καταδειχθεί η αποφασιστικότητα της Ατλαντικής Συμμαχίας. Εισήχθη τον Ιανουάριο, η επιχείρηση Baltic Sentry του ΝΑΤΟ πλαισιώνεται κυρίως γύρω από την αποτροπή και την προστασία των κρίσιμων υποδομών και όχι την επιβολή κυρώσεων. Τίποτα όμως δεν μπορεί να κρύψει την έλλειψη πολιτικής επίλυσης. Δανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι το κλείσιμο των δρόμων δεν είναι εφικτό και ακόμη πιο μετριοπαθείς προτάσεις τείνουν να κωλυσιεργούν λόγω των κινδύνων κλιμάκωσης και των περιορισμών χωρητικότητας. Οι προσπάθειες να συμφωνηθεί ένα εθελοντικό, μη δεσμευτικό περιφερειακό πρωτόκολλο μεταξύ των κρατών της Βαλτικής Θάλασσας έχει επίσης εξεταστεί.Το “σχέδιο γλώσσας” έχει επανειλημμένα μαλακώσει για να φιλοξενήσει τις αποκλίνουσες αντιλήψεις απειλών και την ανοχή κινδύνου. Η Φινλανδία και η Σουηδία συγκαταλέγονται στα πιο επιφυλακτικά κράτη, μαζί με τη Δανία. Οι επιχειρησιακοί περιορισμοί καθίστανται εμφανείς μόλις τα μέτρα προχωρήσουν πέρα από τη γραφειοκρατία. Τα πλοία μπορούν να αρνηθούν να παράσχουν έγγραφα ή να απορρίψουν τα αιτήματα επιβίβασης, αφήνοντας την επιβολή εξαρτώμενη από το πόσο μακριά είναι έτοιμο να κλιμακώσει ένα παράκτιο κράτος. Όπως έχει δείξει η δράση των ΗΠΑ στην Καραϊβική, αυτό πιθανότατα σημαίνει στρατιωτική δύναμη, συμπεριλαμβανομένων των ομάδων ταχείας επιβίβασης που μεταφέρονται από ελικόπτερα. Υπήρξε κάποια ισχυρή δράση, αλλά αυτά ήταν μεμονωμένα περιστατικά και όχι ένα σταθερό περιφερειακό μοτίβο. Παραδείγματα που αναφέρονται περιλαμβάνουν Εσθονικές ενέργειες που αφορούν σκάφη γνωστά ως Kiwala και Jaguar, τη φινλανδική κράτηση του Eagle S, αφού σαμποτάρισε με επιτυχία το υποθαλάσσιο καλώδιο Estlink 2, τη γαλλική προθυμία να παρέμβει στον κόλπο του Bισκαικού και μια γερμανική περίπτωση που αφορά την κατάσχεση ενός παρασυρόμενου σκάφους στα γερμανικά ύδατα. Από την άνοιξη, η Ρωσία έχει υιοθετήσει πιο συστηματικά αντίμετρα για την προστασία των επιχειρήσεων του ‘στόλου σκιών και φαντασμάτων”. Αυτές περιλαμβάνουν καθοδήγηση που καθοδηγεί τους καπετάνιους να μην συμμορφώνονται με τα αιτήματα του παράκτιου κράτους, τις προσπάθειες για την αποφυγή των χωρικών υδάτων όπου οι εθνικές εξουσίες είναι ισχυρότερες, την ενθάρρυνση να καταγράφουν και να ζουν σε livestream αντιπαραθέσεις και την παρουσία ένοπλων φρουρών που πλαισιώνονται ως μέτρα κατά της πειρατείας. Υπάρχουν επίσης τακτικές ρωσικές ναυτικές ή θαλάσσιες περιπολίες στη Βαλτική. Το Σουηδικό πολεμικό ναυτικό πρόσφατα τους συνέδεσε άμεσα με την προστασία του στόλου και έχει επίσης καταχωρίσει ένστολο προσωπικό σε ορισμένα από αυτά τα σκάφη. Ενώ τα κράτη του ΝΑΤΟ έχουν δείξει αυτοσυγκράτηση, η Ρωσία λαμβάνει όλο και πιο επιθετικά μέτρα. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, το ρωσικό αποβατικό πλοίο κατηγορίας Ροπούτσα Αλεξάνταρ Σαμπαλίν αγκυροβολήθηκε για μέρες κοντά στο Λάνγκλαντ, τη νότια είσοδο της Μεγάλης Ζώνης, ένα βασικό Δανέζικο στενό. Δανοί αξιωματούχοι έχουν καταγράψει επιθετικούς ελιγμούς, στόχευση/απλοποίηση ραντάρ κα..Το περιστατικό του Σαμπαλίν συνέβη την εποχή που η Δανία αντιμετώπισε πολλαπλά περιστατικά με drones που ανάγκασαν το κλείσιμο των αεροδρομίων, συμπεριλαμβανομένης της Κοπεγχάγης, ενός από τα πιο πολυσύχναστα της Ευρώπης. Οι παραβιάσεις του εναέριου χώρου και τα περιστατικά μη επανδρωμένων αεροσκαφών που επηρεάζουν τη λειτουργία πολλών αεροδρομίων των κρατών της Βαλτικής Θάλασσας έχουν επίσης ερμηνευτεί ως ρωσική ένδειξη. Οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών δεν ήταν πρόθυμες ή ικανές να αποδώσουν άμεσα τις πτήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη Ρωσία ή τα σκάφη του στόλου της, αν και απόρρητες ερευνητικές αναφορές έχουν δημιουργήσει αληθοφανείς υποθέσεις που βασίζονται σε στοιχεία. Το αν η έλλειψη επίσημης απόδοσης αντικατοπτρίζει τις εκτιμήσεις πολιτικής ή τους περιορισμούς στην ικανότητα πληροφοριών είναι αβέβαιο. Η Ρωσία έχει επίσης αρχίσει να επαναχρησιμοποιεί μια προσέγγιση που ανέπτυξε κατά της Ουκρανίας πριν από τον ολοκληρωτικό πόλεμο κηρύσσοντας τις περιοχές κινδύνου κλειστές για την κανονική ναυτιλία. Σε μια περίπτωση, αυτό φέρεται να ίσχυε για ορισμένες περιοχές μέσα στα εδάφη της Εσθονίας, προκαλώντας ένα σημείωμα διαμαρτυρίας της Εσθονίας που έμεινε αναπάντητο. Χωρίς σημαντική πρόκληση ή κρίση τα μελλοντικά βήματα πιθανότατα θα περιλαμβάνουν την περαιτέρω ενίσχυση των κυρώσεων της ΕΕ, την αυξητική προσαρμογή των μηχανισμών για την κάλυψη των τιμών του πετρελαίου, την εκτεταμένη προβολή στα κράτη σημαίας, τη μεγαλύτερη συνεργασία κατά μήκος των οδών διέλευσης και τις νομικές καινοτομίες όπως η συναίνεση των κρατών σημαίας. Η νομική αβεβαιότητα, ο κίνδυνος κλιμάκωσης και οι οικονομικοί περιορισμοί συνεχίζουν να ενισχύουν μια κατάσταση στην οποία η Βαλτική παραμένει ανοιχτή στην επιμελητεία του σκιώδους στόλου, διατηρώντας μια κρίσιμη ροή εσόδων για την πολεμική προσπάθεια της Ρωσίας. Μέχρι στιγμής, φαίνεται ότι η Ρωσία έχει επιτύχει να αποτρέψει τα κράτη της Βαλτικής Θάλασσας από το να συζητήσουν ακόμη και σοβαρά το ενδεχόμενο να κλείσουν τη Βαλτική Θάλασσα για τα σκάφη του σκιώδους στόλου.
