Καθώς η απειλή ενός ακόμη πολέμου διαφαίνεται στη Μέση Ανατολή, ένα ζήτημα προβληματίζει τους πάντες. Το Ιράν, παρά το γεγονός ότι έχει αποδυναμωθεί συστηματικά από δεκαετίες κυρώσεων και τις επανειλημμένες επιθέσεις του Ισραήλ, παραμένει σε θέση να αντισταθεί στη συνδυασμένη ισχύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου τον Ιούνιο του 2025, το Ισραήλ είχε πλήρη αεροπορική υπεροχή επί του ιρανικού εδάφους. Το Ιράν δεν διαθέτει αξιόλογη αεροπορική δύναμη ενώ τα συστήματα αεράμυνάς του επλήγησαν ουσιαστικά, από τις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές.
Το Ισραήλ έχει επίσης αποκεφαλίσει την ιρανική στρατιωτική ηγεσία, εξαλείφοντας κορυφαίους στρατηγούς σε αεροπορικές επιδρομές ακριβείας.
Επιπλέον, ένας από τους κύριους φορείς πίεσης, των ιρανικών διαπραγματεύσεων, οι διάφοροι αντιπρόσωποί του στην περιοχή, οι Χούθι, η Χαμάς και η Χεζμπολάχ, έχουν αποδυναμωθεί, και ο πιο πιστός περιφερειακός σύμμαχός του, ο Μπασάρ αλ-Άσαντ της Συρίας, έχει εγκαταλείψει τη χώρα.
Η Μόσχα, εν τω μεταξύ, είναι πλήρως απασχολημένη με τον πόλεμο της Ουκρανίας, αφήνοντας ουσιαστικά την Τεχεράνη χωρίς φίλους, με μόνη εξαίρεση την Κίνα, η οποία θα παράσχει διπλωματική και κάποια οικονομική βοήθεια στο Ιράν μόνο σε περίπτωση στρατιωτικής σύγκρουσης.
Το νόμισμα της χώρας έχει καταρρεύσει, ο πληθωρισμός βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά και το ιρανικό καθεστώς αντιμετωπίζει μία από τις πιο σοβαρές εσωτερικές προκλήσεις για την εξουσία του.
Το Ιράν αντιμετωπίζει μια άνευ προηγουμένου κρίση νερού. Η εθνική ασφάλεια του δεν ορίζεται πλέον, αποκλειστικά από στρατούς, τα όπλα ή τα σύνορα , τώρα εξαρτάται από κάτι πολύ πιο θεμελιώδες: το νερό.
Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι το Ιράν βρίσκεται στην πιο αδύναμη φάση του και είναι ώριμο για μια επιχείρηση αλλαγής καθεστώτος με τη βοήθεια εξωτερικής στρατιωτικής επέμβασης. «Αν όχι τώρα, πότε;»
Οι ΗΠΑ έχουν επίσης αναπτύξει την ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου, USS Abraham Lincoln, και έχουν στείλει μαχητικά αεροσκάφη, αντιτορπιλικά με κατευθυνόμενους πυραύλους και τα πιο προηγμένα συστήματα αεράμυνας στην περιοχή.
Κι όμως, στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες προειδοποιούν την Ουάσινγκτον για πιθανή κακοτυχία στον Περσικό Κόλπο, ένα νέο Ιράκ, όπου το κόστος σε ανθρώπινες ζωές, πόρους και αστάθεια αποδείχτηκε δυσβάστακτο, όχι μόνο για τις ΗΠΑ. Συνέπεια αυτού ήταν και η γένεση και επικράτηση του ISIS.
Το ερώτημα είναι γιατί, παρά τη δυσανάλογη διαφορά στις στρατιωτικές δυνατότητες, μια οικονομία που βρίσκεται σε μηχανική υποστήριξη και ένα βαθιά αντιδημοφιλές καθεστώς, η Τεχεράνη εξακολουθεί να αποτελεί μια τρομερή πρόκληση για τον Αμερικάνο-ισραηλινό συνασπισμό;
Στην πραγματικότητα, ένας συνδυασμός γεωγραφικών, γεωπολιτικών και στρατιωτικών παραγόντων καθιστά την Τεχεράνη μια δύναμη που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη.
Figure 1 Editorial cartoons for June 22, 2025/Bill Bramhall | Tribune Content Agency
Γεωγραφικοί παράγοντες που ευνοούν το Ιράν
Το Ιράν βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από το Στενό του Ορμούζ, μια κρίσιμη πλωτή οδό ζωτικής σημασίας για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με πετρέλαιο. Οι ανάγκες σε πετρέλαιο σχεδόν του ενός πέμπτου του παγκόσμιου πληθυσμού περνούν από εκεί. Σε περίπτωση στρατιωτικής σύγκρουσης, το Ιράν θα μπορούσε εύκολα να επιβάλει το κλείσιμό του.
Επιπλέον, χώρες όπως τα ΗΑΕ, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Ιράκ εξαρτώνται από το Στενό του Ορμούζ για την προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου στους πελάτες τους, γι’ αυτό όλοι οι περιφερειακοί εταίροι των ΗΠΑ αντιτίθενται σε μια στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν.
Το Ιράν θα μπορούσε επίσης να αποσταθεροποιήσει τις ναυτιλιακές οδούς της Ερυθράς Θάλασσας μέσω των Χούθι πληρεξουσίων του. Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει το παγκόσμιο εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια, εμπλέκοντας έτσι ολόκληρο τον κόσμο στη σύγκρουση.
Στρατιωτικό Οπλοστάσιο του Ιράν
Το μεγαλύτερο στρατιωτικό οπλοστάσιο του Ιράν είναι οι βαλλιστικοί πύραυλοι και τα μη επανδρωμένα αεροχήματα που διαθέτει, σε μεγάλους αριθμούς, όπως δηλώνει και το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS) .
Κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου με το Ισραήλ, η Τεχεράνη εκτόξευσε πάνω από 500 πυραύλους προς το Ισραήλ, πολλοί από τους οποίους παρέκαμψαν τα προηγμένα, πολυεπίπεδα συστήματα αεράμυνας του Ισραήλ και έπληξαν το ισραηλινό έδαφος.
Το Ιράν θα μπορούσε επίσης να χτυπήσει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή. Οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει πάνω από 40.000 στρατιώτες στην περιοχή, οι οποίοι είναι σταθμευμένοι σε σχεδόν 18 στρατιωτικές βάσεις.
«Το Ιράν έχει τη δυνατότητα να διακόψει την παραγωγή ενέργειας της περιοχής όποτε θέλει, να προκαλέσει καταστροφικές ζημιές σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, και να πραγματοποιήσει αποφασιστικές επιθέσεις στο Ισραήλ που θα αποδυνάμωναν την ικανότητά του να επιβιώσει και θα καθιστούσαν τη γη μη κατοικήσιμη για εκατομμύρια κατοίκους της», προειδοποίησε ο Σκοτ Ρίτερ, πρώην Επιθεωρητής Όπλων του ΟΗΕ και Αξιωματικός Πληροφοριών του Σώματος Πεζοναυτών των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS), οι πυραυλικές δυνάμεις του Ιράν αντισταθμίζουν την ασθενή αεροπορική του δύναμη επιτρέποντας επιθέσεις μεγάλου βεληνεκούς μέσω βαλλιστικών πυραύλων μικρού και μεσαίου βεληνεκούς, πυραύλων κρουζ για επίθεση επίγειας χρήσης και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAV).
Το Ιράν διαθέτει επίσης ένα πολύ ικανό Ναυτικό, που επικεντρώνεται στον ασύμμετρο πόλεμο και την περιφερειακή κυριαρχία στον Περσικό Κόλπο και το Στενό του Ορμούζ. Χρησιμοποιεί σκάφη ταχείας επίθεσης, υποβρύχια και μη επανδρωμένα αεροσκάφη για την αντιμετώπιση μεγαλύτερων αντιπάλων και διατάραξη της ναυτιλίας γενικότερα.
Σύμφωνα με την έκθεση του Global Firepower για το 2024, το ναυτικό του Ιράν κατατάσσεται 37ο από τις 145 ναυτικές δυνάμεις παγκοσμίως.
Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι τον Μάρτιο του 2025, οι ΗΠΑ ξεκίνησαν την επιχείρηση εναντίον των ανταρτών Χούθι, οι οποίοι παρότι «ξυπόλητοι» έναντι των Αμερικανικών δυνατοτήτων, κατάφεραν να αποσταθεροποιήσουν τις ναυτιλιακές οδούς της Ερυθράς Θάλασσας.
Η αμερικανική επιχείρηση διήρκεσε τρεις μήνες, κόστισε πάνω από 1 δισεκατομμύριο $ και οι ΗΠΑ έχασαν δύο αεροσκάφη F/A-18 Hornet και επτά μη επανδρωμένα αεροσκάφη MQ-9, ωστόσο δεν μπόρεσαν να υποτάξουν τους Χούθι.
Κατά τη διάρκεια της τελευταίας αεροπορικής προσβολής, τοπερασμένο Ιούνιο, το Ιράν συνειδητοποίησε ότι εξαπατήθηκε, καθώς οι ΗΠΑ επιτέθηκαν ενώ διεξήγαγαν διαπραγματεύσεις.
Τότε λοιπόν, το Ιράν ανταπέδωσε και απέδειξε ότι είχε δυνατότητα δεύτερης επίθεσης. Επίσης, το Ισραήλ αναγκάστηκε να προσεγγίσει τον Τραμπ για να κανονίσει κατάπαυση του πυρός καθώς τα δικά του αποθέματα πυραύλων εξαντλήθηκαν και οι δυνατότητες αντιπυραυλικής άμυνας αποκαλύφθηκαν ως αναξιόπιστες, συμπεριλαμβανομένου του «Iron Dome».
Στο αναθεωρημένο ιρανικό δόγμα του «ολοκληρωτικού πολέμου», η Τεχεράνη έχει εγκαταλείψει την αμυντική λογική που βασιζόταν μέχρι τώρα σε περιορισμένες και αναλογικές απαντήσεις. Ωστόσο, σε αντίθεση με τον πόλεμο του Ιουνίου, δεν αναμένεται ούτε «στημένος αγώνας».
Η στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ είναι αναμφίβολη, αλλά ο κίνδυνος απώλειας αμερικανικών ζωών γίνεται εξαιρετικά υψηλός και αυτό θα είναι πολιτικά δαπανηρό για τον Τραμπ. Οι ενδιάμεσες εκλογές στις 3 Νοεμβρίου είναι κρίσιμες και η ενδεχόμενη απώλεια ελέγχου του Κογκρέσου είναι πιθανή.
Το τελικό αποτέλεσμα της εξελισσόμενης κρίσης, θα εξαρτηθεί από το πώς οι Ηνωμένες Πολιτείες θα διαχειριστούν τον ρόλο του Ισραήλ και από το αν ο Κόλπος μπορεί να αποφύγει έναν πόλεμο που εξυπηρετεί αποκλειστικά μια ισραηλινή ατζέντα εις βάρος της ευρύτερης περιφερειακής ασφάλειας.
Η προχθεσινή συνάντηση Τράμπ – Νετανιάχου επιβεβαίωσε τη διαφορετική οπτική. Μήπως όμως «παίζεται» το παιχνίδι του «καλού και κακού μπάτσου»; Η Αμερικανική αρμάδα, είναι εκεί, για να πιέσει το Ιράν να συμβιβαστεί, να υποστηρίξει μια μαζική επίθεση ή να προστατέψει και αποτρέψει τη καταστροφή του Ισραήλ σε περίπτωση μεμονωμένης επίθεσης ;
Τα στοιχήματα είναι 8 προς 1, ότι ο Τράμπ δεν θα αρχίσει νέο πόλεμο στο Περσικό κόλπο. Μήπως τελικά ο απρόβλεπτος Τράμπ, έχει γίνει πολύ προβλέψιμος; Ίδωμεν!
Του Απόστολου Τσιμογιάννη
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι Υποστράτηγος (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics.
