ΕΠΙΛΕΓΕΤΑΙ Ο ΧΡΗΣΙΜΟΣ ΚΑΙ ΟΧΙ Ο ΔΕΔΟΜΕΝΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ
Ένα ενδιαφέρον και φλέγον ζήτημα στην παρούσα χρονική περίοδο είναι η σχέση της Ελλάδας με την Τουρκία σε συσχετισμό με την στάση των ΗΠΑ.
Η δεύτερη προεδρία Τραμπ στις ΗΠΑ στον Λευκό Οίκο έχει αλλάξει την ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος με τις κινήσεις του δείχνει να υιοθετεί την προσωπική διπλωματία, με ιδιαίτερη έμφαση στις σχέσεις με ηγέτες των ισχυρών περιφερειακών δυνάμεων, με αυτόν τον τρόπο αναδεικνύει μια νέα εποχή.
Η ισχύς μιας μεγάλης χώρας εκτός της στρατιωτικής δύναμης απαιτεί και την δύναμη της διπλωματίας, η οποία βοηθά ένα κράτος να προβάλλει την διπλωματική του ισχύ και να ισχυροποιήσει την θέση του στο Διεθνές περιβάλλον. Αυτή την θέση ακολουθεί ο Αμερικανός Πρόεδρος Τραμπ με την ισχυρή προσωπικότητα του.
Οι ΗΠΑ την παρούσα χρονική περίοδο με την κυβέρνηση του Πρόεδρου Τραμπ διατηρεί ανοικτούς διαύλους με τις δυνατές χώρες ( ισχυρούς παίκτες) στο Διεθνές περιβάλλον, χωρίς να αποκλείει τις σχέσεις με ασθενέστερες χώρες.
Η Τουρκία ως μεγάλη χώρα, με δεδομένο την γεωγραφική της θέση έχει την δυνατότητα να ασκεί επιρροή στη Μέση Ανατολή, τον Καύκασο και τη Μαύρη Θάλασσα, όποτε παραμένει αναγκαίος εταίρος για τις ΗΠΑ.
Οι πρόσφατες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου στο Fox News («a strong and smart leader», 15/9/2025, που αφορούσαν τον Ερντογάν), δείχνουν την αναθέρμανση των προσωπικών σχέσεων Τραμπ–Ερντογάν και επαναφέρει στο προσκήνιο τις καλές σχέσεις τους, που είχαν αναπτυχθεί από την πρώτη θητεία του Προέδρου Τραμπ.
Η τουρκική πλευρά θεωρεί ότι οι σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας θα βαίνουν προς το καλύτερο, καθόσον συμπεριλήφθησαν πλέον στην υπό συζήτηση ατζέντα θέματα που είχαν σταματήσει με την επιβολή κυρώσεων (CAATSA Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act) καθώς επίσης προμήθειες νέων ή αναβαθμισμένων οπλικών συστημάτων από τις ΗΠΑ προς την Τουρκία.
Υπάρχει διάχυτη η αισιοδοξία για άρση των κυρώσεων, επαναφορά ή βελτίωση στις σχέσεις με τις ΗΠΑ.
Τα προαναφερθέντα αναγράφονται, στην Wall Street Journal (22/8/2025) όπου γίνεται σχόλιο για την θετική επανεξέταση του αμερικανικού πακέτου εκσυγχρονισμού των τουρκικών F-16, ενώ έκθεση του Congressional Research Service (Ιούλιος 2025) επισημαίνει ότι οι κυρώσεις CAATSA παραμένουν «νομικά ενεργές, αλλά πολιτικά σε αναστολή».
Εξετάζοντας και αναλύοντας τα δεδομένα αυτά, δύναται να ειπωθεί ότι υφίσταται μια ελεγχόμενη επαναπροσέγγιση ΗΠΑ και Τουρκίας.
Η Ελλάδα ως σημαντικό μέλος του ΝΑΤΟ διατηρεί τα δικά της ισχυρά διαπραγματευτικά όπλα όπως τα επικείμενα ενεργειακά έργα, είναι ισχυρός πυλώνας σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, διαθέτει ισχυρές συμμαχίες, καθώς και πολιτική σταθερότητα που είναι αναγκαία και ικανή συνθήκη στο σημερινό εύθραυστο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Η Ελλάδα οφείλει να κινηθεί με δραστήριο και ευέλικτο τρόπο και να επικεντρώσει τις προσπάθειες της στα παρακάτω σημεία :
α. Διατήρηση της θεσμικής αξιοπιστίας, ανάληψη πολιτικών πρωτοβουλιών στην Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια.
β. Να εστιάσει στην καλή και εποικοδομητική επικοινωνία με τις ΗΠΑ.
γ. Να αξιοποιήσει το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που διαθέτουμε του ότι είμαστε η μοναδική χώρα της περιοχής που έχει σταθερές σχέσεις τόσο με το Ισραήλ όσο και με τις αραβικές χώρες.
δ. Να ενισχύσει και να ανεβάσει το επίπεδο της διπλωματίας με τις ΗΠΑ, όχι μόνο μεταξύ κυβερνήσεων αλλά και μέσω think tanks και Ελλήνων της διασποράς, που έχουν ισχυρές προσβάσεις και δυνατότητα θετικού επηρεασμού των ρεπουμπλικάνων.
Στο διεθνές περιβάλλον επικρατεί ο σκληρός ρεαλισμός, η εύνοια προς τις χώρες δεν δίνεται χωρίς διαπραγματευτικά εχέγγυα, κερδίζεται με σκληρή προσπάθεια, πρόβλεψη, υπομονή και επιμονή.
Η Τουρκία έχει ενστερνισθεί την σημερινή πραγματικότητα και με τις κινήσεις της, δημιουργεί τις συνθήκες του να χαρακτηρίζεται ως χρήσιμος και αναγκαίος σύμμαχος των ΗΠΑ.
Η Ελλάδα οφείλει να προβάλει την πολυδιάστατη χρησιμότητα μιας χώρας που δεν ευθυγραμμίζεται απλά, αλλά έχει τις δυνατότητες να προσφέρει λύσεις σε αντίθεση με άλλες χώρες που δημιουργούν προβλήματα.
Στην παρούσα φάση η ισορροπία της διπλωματίας έχει γίνει περισσότερο απαιτητική και χρειάζεται διαρκής προσπάθεια και λεπτοί χειρισμοί, ώστε η Ελλάδα να εμφαίνεται ως δυνατός συνομιλητής και χρήσιμος σύμμαχος με τις ΗΠΑ.
Οι ΗΠΑ εφαρμόζουν την τακτική ότι όλοι πρέπει να είναι ικανοποιημένοι στο τέλος όμως επιβραβεύουν την χώρα που ικανοποιεί τα συμφέροντα τους .
Οι ΗΠΑ εφαρμόζουν την πολιτική να έχουν με το μέρος τους όλους τους κρίσιμους παίκτες, αλλά προτεραιότητα και οφέλη δίνονται σε όσους προσφέρουν απτά γεωπολιτικά πλεονεκτήματα.
Η Ελλάδα έχει τη σταθερότητα, την αποδοχή και τη στρατηγική θέση για να ανήκει διαρκώς σε αυτούς.
Η Ελλάδα έχει όλα τα εφόδια, εχέγγυα να πετύχει τους στόχους της αρκεί να μην εστιάσει στο ότι είναι ο δεδομένος σύμμαχος, αλλά να διεκδικήσει τον ρόλο της ως χρήσιμος πυλώνας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Συμπεράσματα
α. Η διπλωματία δεν είναι ένα πεδίο εντυπώσεων, αλλά ένα δύσκολο και δύσβατο μονοπάτι, που απαιτεί την σωστή διαχείριση των υπό εξέταση θεμάτων που τίθενται στις διαβουλεύσεις μεταξύ των χωρών ώστε να επιτευχθεί η εμπιστοσύνη.
Η Τουρκία στην παρούσα φάση εμφαίνεται να έχει στρέψει επάνω της τα βλέμματα της δημοσιότητας (δηλώσεις του Πρόεδρου Τραμπ, άρση κυρώσεων βελτίωση των σχέσεων με τις ΗΠΑ), η Ελλάδα όμως εκπροσωπεί τις θεμελιώδεις αξίες που αναζητούν όλες οι μεγάλες δυνάμεις ,την σταθερότητα η οποία σε συνδυασμό με την στρατηγική εξωστρέφεια, μπορεί να εξελιχθεί στο ισχυρότερο διπλωματικό όπλο της χώρας στην εποχή της ρευστής ισορροπίας.
β. Η Αμερική ως μεγάλη δύναμη συμμετέχει σε επικοινωνιακό διάλογο με πολλές χώρες, αλλά δεν δίνει τα ίδια οφέλη (benefits) σε όλους.
γ. Η επανέναρξη συζητήσεων για αναβάθμιση των τουρκικών F-16 και η σιωπή όσον αφορά τις παλιές κυρώσεις (CAATSA) αποκαλύπτουν ένα παράθυρο αποκατάστασης των σχέσεων Ουάσιγκτον–Άγκυρας.
ε. Η Ελλάδα εξακολουθεί να λειτουργεί ως πυλώνας σταθερότητας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Η Αμοιβαία Αμυντική Συνεργασία Ελλάδας–ΗΠΑ (MDCA- Mutual Defence Cooperation Agreement MDCA) ενίσχυσε την συνεργασία των δύο χωρών, αναβαθμίζοντας τις αμερικανικές βάσεις σε Σούδα, Αλεξανδρούπολη.
Επιπρόσθετα η χώρα μας πρωταγωνιστεί στα ενεργειακά και περιφερειακά σχήματα συνεργασίας, όπως το EastMed Gas Forum (Κάιρο, 10/6/2025), ενώ διατηρεί εξαιρετικές σχέσεις τόσο με το Ισραήλ όσο και με την Αίγυπτο.
Υπτγος ε.α Δεληγιάννης Κων/νος
MA – University of Plymouth στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική κ Διεθνή Ασφάλεια
Πρώην Επιτελής ΝΑΤΟ στο CC-LAND
Μαδρίτη και Αντιπρόσωπος στην
CEPC( Civil Emergency Planning Committee )
Και ερευνητικών προγραμμάτων (ΙDIRA-Ιinteroperability of Data and Procedures in Large Scale Multinational Disaster Response Actions ) στην ΕΕ
