ΟΜΙΧΛΩΔΕΣ ΤΟ ΤΟΠΙΟ ΣΤΗ ΛΙΒΥΗ. ΤΟΥΡΚΙΑ-ΡΩΣΙΑ ΑΠΟΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ.
ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ/28 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ
Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος– Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η κατάσταση στη Λιβύη παραμένει έκρυθμη και ιδιαίτερα προβληματική ,παρά τις πρόσφατες συζητήσεις σχετικά με το μέλλον της βορειοαφρικανικής χώρας ,που έγιναν σε Ελβετία, Μαρόκο και Τυνησία με την συμμετοχή 75 εκπροσώπων από όλες τις φυλές ως και πολιτικούς φορείς με στόχο την προώθηση μίας ειρηνευτικής ως και πολιτικής διαδικασίας, η οποία σε περίπου 18 μήνες θα οδηγήσει την επί σχεδόν δέκα χρόνια βρισκόμενη σε σφοδρό εμφύλιο πόλεμο χώρα ,σε εκλογές και ανάδειξη κοινοβουλίου, κυβέρνησης κα.
Ειδικά πέραν των πρόσφατων πολιτικών διαπραγματεύσεων στην Τύνιδα, γίνεται προσπάθεια να συγκλίνουν σε κάποιας μορφής λύση ,όλες οι ισχυρές φυλετικές ομάδες , τα πανίσχυρα θρησκευτικά συμβούλια της Κυρυναικής , της Τριπολιτάνα ως και της νότιας επαρχίας Φεζάν ,ενώ εδώ και μήνες στη Γενεύη και στην Τύνιδα έχουν πραγματοποιηθεί διάφοροι γύροι στρατιωτικών επαφών των 5+5 δηλαδή πέντε αξιωματικοί που εκπροσωπούν τη νόμιμη και διεθνώς αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση Σάρατζ/GNA και άλλοι 5 που είναι εκπρόσωποι του πολέμαρχου Χαφτάρ /LNA της ανατολικής Λιβύης .Βασικός στόνος είναι να σταθεροποιηθεί η ισχύουσα ανακωχή μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών που επικεντρώνεται στην στρατηγική περιοχή του κόλπου της Σύρτης και στην εγγύς ζώνη της αεροπορικής βάσης Αλ Τζούφρα. Αξίζει να σημειωθεί ότι και οι δύο συναντήσεις(πολιτική και στρατιωτική) πραγματοποιούνται υπό την “ομπρέλα” των Ηνωμένων Εθνών ,με συνεχή διπλωματική κινητικότητα των Αμερικανών (μέσω της πρέσβειρας Στέφανι Ουίλιαμς και επιτελών της Αμερικανικής Διοίκησης Αφρικής/AFRICOM που εδρεύει στην Στουτγάρδη).
Οι δυσχέρειες είναι πάρα πολλές γιατί τα συμφέροντα (εσωτερικά και εξωτερικά) είναι τεράστια. Ως επί το πλείστο ενεργειακά, στρατιωτικά ,θρησκευτικά, οικονομικά , ενώ τις ανωτέρω διαπραγματεύσεις(που τις υποστηρίζει η ΕΕ και τα κράτη που συμμετείχαν στην διάσκεψη του Βερολίνου τον περασμένο Ιανουάριο) δεν τις βλέπουν θετικά (και τις σαμποτάρουν) η Τουρκία και η Ρωσία.
Από την πλευρά της η Μόσχα διατηρεί μία σχετική επιρροή στην ανατολική Λιβύη (Τομπρούκ-Βεγγάζη-Μπάιντα ),ενώ εμπλέκεται στρατιωτικά μέσω της γνωστής μισθοφορικής εταιρείας WAGNER του προσωπικού φίλου του προέδρου Πούτιν του αποκαλούμενου και “αρχιμάγειρα του Κρεμλίνου ” Πρικόζιν .Ρώσοι μισθοφόροι έχουν παρουσία σε 4 στρατιωτικές βάσεις στην ανατολική Λιβύη, ενώ μέσα στη Σύρτη ,έχουν καταλάβει καίριες θέσεις ως ελεύθεροι σκοπευτές. Η Μόσχα επιδιώκει παρουσία στην Λιβύη για να έχει λιμενικές προσβάσεις για τα πλοία της στην Μεσόγειο, αλλά και “γεωγραφικά ανοίγματα και διαδρόμους) προς την υποσαχάριο Αφρική που είναι πλούσια σε ορυκτά μεταλλεύματα.
Ορισμένες χώρες της ΕΕ εφαρμόζουν ένα αδύναμο εμπάργκο όπλων στη Λιβύη μέσω της επιχείρησης IRINI (κυρίως ναυτικού χαρακτήρα) σε εφαρμογή αποφάσεων του ΣΑ/ΟΗΕ , με έδρα την Ρώμη ,και συμμετέχοντα κράτη με ναυτικές μονάδες από την Ελλάδα, την Ιταλία, τη Γαλλία και την Γερμανία(για νηοψίες). Ένα από τα επιμέρους προβλήματα είναι ότι με εξαίρεση την Γαλλία, και την Ελλάδα ,οι πιο πολλές χώρες της Ένωσης υποστηρίζουν τον Σάρατζ, ο οποίος ενώ είχε δηλώσει ότι θα παραιτηθεί πριν ένα μήνα ,τελικά υπό Τουρκική πίεση παρέμεινε στην θέση του.
ΗΤουρκία είναι το μείζον ζήτημα ,και θα πρέπει η νέα Αμερικανική κυβέρνηση που θα αναλάβει τον Ιανουάριο τα ηνία της εξουσίας να ασχοληθεί με την περίπτωση της διμερώς (AFRICOM) αλλά και στα πλαίσια του ΝΑΤΟ. Η Άγκυρα σαμποτάρει μέσω ισχυρότατων ομάδων και παραγόντων τις πολιτικές συνομιλίες, και δεν αποδέχεται την απόφαση της συνόδου της Τύνιδας για απόσυρση των στρατιωτικών και μισθοφορικών δυνάμεών της μέσα σε τρεις μήνες. Μέσω γνωστών και ελεγχόμενων στρατιωτικών υποδαυλίζει τις επαφές 5+5.Υποστηρίζει στη δυτική Λιβύη πανίσχυρες και καλά εξοπλισμένες πολιτοφυλακές, ορισμένες εκ των οποίων συνδέονται με την Μουσουλμανική Αδελφότητα. Τα δύο μνημόνια(στρατιωτικό-θαλάσσιες ζώνες) που υπέγραψε με τον Σάρατζ (πριν ένα χρόνο) παραμένουν σε ισχύ από την κυβέρνηση της Τρίπολης.
Αξιωματικοί από τη Λιβύη εκπαιδεύονται σε Μισράτα, Αλ Ουατίγια, και κοντά στην Τρίπολη από Τούρκους στρατιωτικούς Οι υπουργοί εξωτερικών και άμυνας είναι τακτικοί επισκέπτες της Άγκυρας. Από την Τουρκία ο Χουλουσί Ακάρ, ο αρχηγός των ναυτικών δυνάμεων ναύαρχος Αντνάν Οζμπάλ, και ο επικεφαλής της μυστικής υπηρεσίας MIT Χακάν Φιντάν είναι συχνά στην Τρίπολη για επιθεωρήσεις και επαφές . Σύγχρονα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου ,αντιαεροπορικά και DRΟNES έχουν αναπτυχθεί σε τρεις μεγάλες βάσεις. Τούρκοι και Λίβυοι επιχειρηματίες έχουν υπογράψει μεγάλα και προσοδοφόρα ενεργειακά συμβόλαια. Ως εκ τούτου η Άγκυρα στη δυτική Λιβύη είναι επικυρίαρχος. Ασφαλώς πιέσεις θα πρέπει να ασκηθούν και προς τον πολέμαρχο Χάφταρ που επίσης είναι διστακτικός (από Αίγυπτο και Εμιράτα)
Συμπερασματικά η τρέχουσα πολιτική διαδικασία θα προχωράει με “βήματα χελώνας”. Αν οι ΗΠΑ επιδείξουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον και προφανώς με εμπλοκή ΝΑΤΟ-ΕΕ θα έχουμε κάποιες γρήγορες εξελίξεις .Αν η Τουρκία και η Ρωσία ενισχύσουν και άλλο την παρουσία τους εκεί θα απομακρύνεται η όποια σταθεροποιητική λύση,. Εμείς από δικής μας πλευράς θα πρέπει να παρακολουθούμε τις ενέργειες της Άγκυρας ειδικά νότια της Κρήτης γιατί ήδη έχουν ενδυναμώσει τη ναυτική παρουσία τους.
