AΠΡΟΒΛΕΠΤΟΣ Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΓΙΑ ΤΟ 2021/ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΚΡΙΣΙΜΗ ΧΡΟΝΙΑ
Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε.Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Ιδιαίτερα κρίσιμη χρονιά για την Τουρκία και την ευρύτερη περιφερειακή ασφάλεια αναμένεται να είναι το 2021 , γιατί η γειτονική μας χώρα έχει αναπτυχθεί σε διάφορες γεωγραφικές ζώνες, στρατικοποιήσει την πολυσχιδή εξωτερική πολιτική της, εμφανίζει έντονες ρεβιζιονιστικές τάσεις, απειλεί διαχρονικά συμφέροντα αρκετών κρατών από την Μαύρη Θάλασσα μέχρι το Αφρικανικό Κέρας και τον Κόλπο του Άντεν ως και από τον Κόλπο των πετρελαίων μέχρι το Μάγκρεμπ και την Γαλλόφωνη Αφρική, ενώ έχει επενδύσει τεράστια ποσά σε μία διαρκώς εξελισσόμενη και μετεξελισσόμενη εθνική αμυντική βιομηχανία. Πέραν τούτων κινείται σε αχαρτογράφητα νερά, ισορροπεί επικίνδυνα , ρισκάροντας μεταξύ της Δύσης και της πάντοτε τυχοδιωκτικής και πολύπλευρα απειλητικής Ρωσικής αρκούδας, ενώ απέναντι σε Ελλάδα και Κύπρο , έχει απλώσει ένα δίχτυ πολλών συμβατικών και υποσυμβατικών απειλών σε ξηρά, θάλασσα , αέρα ως και σε υποθαλάσσιο χώρο στα πλαίσια μίας απύθμενα επεκτατικής ενεργειακής πολιτικής.
Από τα υπολογίσιμα και πιο σημαντικά “στοιχεία” του Τουρκικού αναθεωρητικού επεκτατισμού είναι το δόγμα των εθνικιστών ναυάρχων εα Γιαιγτζί και Γκουρντενίζ περί “Γαλάζιας Πατρίδας”, η επιτυχής (μέχρι σήμερα) εμπλοκή και παρουσία της ταυτόχρονα σε πολλά γεωγραφικά μέτωπα, η προβληματική οικονομία της (που απλά κερδίζει χρόνο εξ αιτίας ” της συνεχούς οικονομικής αιμοδοσίας ” κυρίως από το Εμιράτο του Κατάρ) η εμμονή της μέχρι αυτό το καιρό στην διατήρηση και δοκιμή του Ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S400 , η αναμφισβήτητα εντυπωσιακή ανάπτυξη και χρήση των μη-επανδρωμένων αεροσκαφών/drοnes στα πεδία μάχης της Τριπολιτάνα, του Ιντλίμπ στην δυτική Συρία, στη Τουρκο-ελεγχόμενη Σομαλία, καθώς και στο νότιο Καύκασο. που έχουν παγκόσμιες προεκτάσεις σε αμυντική βιομηχανία, πολεμολογία, μελλοντικά πεδία μάχης ,δόγματα κα ‘Εχει καταφέρει να συνυπάρχει με την Ρωσία του Πούτιν σε πολλά επιμέρους μέτωπα ,παρά το γεγονός ότι υποστηρίζει εμπόλεμες δυνάμεις που είναι κάθετα αντίθετες με την στρατιωτική παρουσία της Μόσχας.
Απέναντι στην χώρα μας και στην Κύπρο αμφισβητεί διεθνείς συνθήκες, εργαλειοποιεί μεταναστευτικές ροές, επιδιώκει την αποστρατικοποίηση νήσων και νησίδων από το Θρακικό Πέλαγος μέχρι το σύμπλεγμα Μεγίστης/Καστελόριζου, ενώ συστηματικά και για αρκετό χρόνο παραβιάζει την Κυπριακή ΑΟΖ και τα Ελληνικά νόμιμα δικαιώματα στην ανατολική Μεσόγειο με την αποστολή πλωτών γεωτρύπανων και υδρογραφικό-ερευνητικών πλοίων . Ενεργεί είτε με την οπλοποίηση των ερευνητικών σκαφών ,ενώ παράλληλα έχει διδαχθεί αρκετά από Ρώσους και Κινέζους επί υβριδικών-ασύμμετρων επιχειρήσεων. Την ίδια στιγμή εμφανίζει τάσεις περιφερειακής υπερδυναμοποίησης , ενώ παραμένει στο ΝΑΤΟ και μέσω των πολύ ενδυναμωμένων τα τελευταία χρόνια διμερών στρατιωτικό-εμπορικών σχέσεων με τη Μαδρίτη, τη Ρώμη και το Βερολίνο κατορθώνει να επιβιώνει και να μην καταδικάζεται για τις νεο-οθωμανικής προκλητικότητας ενέργειές της από την ανεκτική, προβληματική, θεωρητική , βερμπαλίζουσα ως και πολιτικά αναιμική ΕΕ.
Όμως μέσα στο 2021 είναι λογικό -σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις και αναλύσεις γνωστών Αμερικανικών και Ευρωπαϊκών “δεξαμενών σκέψης “, ότι ορισμένα ζητήματα θα πρέπει να διευκρινιστούν ή και επιλυθούν γιατί στον Λευκό Οίκο θα έχουμε μία νέα κυβέρνηση που συγκριτικά με εκείνη του Τραμπ, θα είναι πιο παγκοσμιοποιημένη, Νατοϊκό-κεντρική ,αντι-Ρωσική ,αντι-Κινεζική , και σύμφωνα με πληροφορίες μου (από φίλους και συναδέλφους στο Δημοκρατικό Κόμμα )θα προέχουν κάποια ζητήματα , στα οποία η Τουρκία του Ερντογάν έχει λόγο, παρουσία, συμμετοχή και στρατιωτική εμπλοκή .Και εδώ θα δούμε πως θα κινηθεί και ενεργήσει ο εγωπαθής και αλαζονικός Τούρκος πρόεδρος και η εκλεκτική του ομάδα δράσης των Ακάρ-Τσαβούσογλου, Ντονμέζ-Καλίν και φυσικά του διαβόητου αρχηγού της μυστικής υπηρεσίας MIT Χακάν Φιντάν. Για να διατηρήσει αυτή την προνομιακή μεταχείριση που τυγχάνει από τη Δύση για χρόνια, η Άγκυρα θα κληθεί να μεγιστοποιήσει τα διπλωματικά της ‘πλοκάμια” να απαγκιστρωθεί από κάποια λεπτεπίλεπτα προκλητικά “σημεία” και να αδρανοποιήσει ή μειώσει διάφορες εξωτερικές και εσωτερικές παραμέτρους.
Ειδικότερα ο Ερντογάν αναμένεται να “πιεστεί΄” από τις ΗΠΑ στο μείζον θέμα της τελευταίας τριετίας που είναι η προμήθεια, η δοκιμή και ενεργοποίηση των Ρωσικών S400 που είναι ανάθεμα για τους Αμερικανούς και αμέσως μετά για την Ατλαντική Συμμαχία. Οι πρόσφατες Τουρκο-Ρωσικές επαφές στο Σότσι μεταξύ των υπεξ των δύο χωρών , καθώς και επικείμενη σύνοδος Ερντογάν-Πούτιν θα κρίνουν πολλά .Προς το παρόν η ΄’Αγκυρα επιθυμεί ν διατηρήσει το πυραυλικό σύστημα, όμως δεν έχει ξεκαθαρίσει αν θα αποθηκευτεί ή αν θα προχωρήσει στην έλευση της δεύτερης συστοιχίας ή αν θα το ενεργοποιήσει. Οι Αμερικανοί αποκλείουν την ενεργοποίηση ενός τέτοιου συστήματος που υποστηρίζουν ότι αποτελεί απειλή για την αντιπυραυλική ομπρέλα από τη Νορβηγία και την Γροιλανδία μέχρι το Καρς και το Αρνταχάν στην ανατολική Τουρκία. Όμως από την άλλη πλευρά η Άγκυρα έχει “χαρτιά” που μπορεί να εκβιάσει ενώ οι Αμερικανοί δεν αντέχουν να χαθεί η Τουρκία για το ΝΑΤΟ και τη Δύση. Το ρίσκο εκατέρωθεν είναι τεράστιο, και η απόκτηση Ρωσικού συστήματος εγκυμονεί μεγάλους πολιτικούς, στρατιωτικούς, οικονομικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους.
Πληροφορίες του υπογράφοντα από υψηλόβαθμους στρατιωτικούς κύκλους στην Άγκυρα κάνουν λόγο για την εξής επιλογή.(αν και οι επιπτώσεις σε πολλούς τομείς θα είναι σημαντικές και ο Ερντογάν θα βρεθεί μπροστά σε καίρια και δυσχερή διλήμματα). Να αποθηκευτούν οι πύραυλοι, να μην αφιχθεί η δεύτερη συστοιχία, προφανώς δεν υπάρχει περίπτωση ενεργοποίησής τους , η Άγκυρα θα τύχει περιφερειακών “ανταλλαγμάτων” , ενώ θα επιστρέψει κανονικά στο πρόγραμμα των μαχητικών 5ης γενιάς F35 στο οποίο από το 1999 είναι συμπαραγωγός. Τα ‘ανταλλάγματα” όμως είναι πολύ σοβαρά και οι Τούρκοι στα παζαρέματα είναι δαιμόνιοι….και απέναντι στο συγκεκριμένο σχέδιο υπάρχουν αντιδράσεις….
Σε πιο διευρυμένη εικόνα περιοχής οι Αμερικανοί (των αναλυτών του Μπάιντεν )δεν είναι αρνητικοί στην συμμαχία Κατάρ-Τουρκίας, ενώ βλέπουν πολύ πιο θετικά την προσέγγιση με το Ιράν (αν και οι προσεχείς εκλογές του Μάιου στην Ισλαμική Δημοκρατία οδηγούν προς εκλογή συντηρητικών δυνάμεων…),κίνηση που ανησυχεί πολύ τους Ισραηλινούς .Στην ομάδα Μπάιντεν δεν είναι πολύ ενθουσιασμένοι για τα αντιδημοκρατικά καθεστώτα της Αιγύπτου, της Σαουδικής Αραβίας και των Αραβικών Εμιράτων.(για πολλούς και διαφόρους λόγους). Ο Ερντογάν το θέμα των S400 θα το συσχετίσει με ζητήματα της ανατολικής Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής, της Μαύρης Θάλασσας και των Αμερικανο-Ρωσικών σχέσεων.
Οι ίδιες πηγές μου ανέφεραν ότι στις γνωστά περιφερειακές διενέξεις της Λιβύης, του Σαχέλ της βόρειας Συρίας και της Υπερκαυκασίας οι Αμερικανοί και οι Τούρκοι έχουν αρκετά συγκλίνουσες απόψεις. .Πάντως οι S400 θα κυριαρχήσουν το πρώτο 6μηνο της νέας χρονιάς ενώ ο Μπάιντεν θα λάβει υπόψη τις διάφορες εισηγήσεις των Ομπάμα, Χίλαρι Κλίντον , Τζων Κέρι, Άντονι Μπλίκεν, Τζακ Σάλιβαν, γνωστών και κορυφαίων απόστρατων στρατηγών και ναυάρχων ως και του στρατηγού Λόιντ Άστον. (που πιθανότατα θα είναι ο άρχοντας του Πενταγώνου). Επίσης ο Μπάιντεν θα συμβουλεύεται πολύ τις ηγεσίες της Μ. Βρετανίας, της Γερμανίας και ειδικά το Νορβηγό ΄ΓΓ/ΝΑΤΟ Γενς Στόλντεμπεργκ. Με εντολή του 6 σκληροπυρηνικοί φιλο-Ατλαντικοί Γερουσιαστές θα επισκεφθούν κράτη- μέλη του ΝΑΤΟ μέχρι το Πάσχα για την διαμόρφωση μιας πιο συγκλισιακής και συνεκτικής πολιτικής και στρατηγικής στην εν μέσω COVID-19 αλλά και μετά-πανδημίας κατάσταση .Μάλιστα πληροφορήθηκα ότι έχει ζητήσει από αναλυτές του μελέτες για τον μελλοντικό ρόλο της Τουρκίας, τις επιλογές απέναντι σε Βόρειο Κορέα , τις ναυτικές δυνάμεις σε Ειρηνικό-Ινδικό, καθώς και το πως θα ενεργήσει το ΝΑΤΟ στο φως νέων μη-στρατιωτικού πλαισίου απειλών.
Ο Ερντογάν-αν και λογικά πάντα μέσα στο 2021 δεν αντιμετωπίζει βουλευτικές εκλογές- θα εμείνει στην ικανοποίηση των αντικειμενικών του στόχων για την συμπλήρωση/αναθεώρηση θέσεων ενός αιώνα από την συνθήκη της Λωζάνης, αλλά θα αναγκαστεί σε ορισμένους συμβιβασμούς που ναι μεν θα του διατηρήσουν υπολογίσιμη πολιτικό-διπλωματικό-στρατιωτική παρουσία, αλλά κάποιοι θα είναι πολιτικά ‘επώδυνοι ‘ειδικά απέναντι σε Ρωσία και Κίνα. Με τις Ισλαμικές χώρες, εκτός απροόπτων εξελίξεων θα διατηρήσει ισχυρούς δεσμούς(συν ανοίγματα με το Ισραήλ με έμφαση τα θέματα τουρισμού , εμπορίου, ναυτικών επαφών κα ) ενώ στους κύκλους της Ατλαντικής Συμμαχίας εκτιμάται ότι δεν θα προκληθούν ενδο- συμμαχικοί τεκτονικοί σεισμοί. Σε όλα τα μέτωπα για να ικανοποιήσει κάπως την Δύση ,θα απαιτήσει χρόνο για να μετριάσει τις Ρωσικές αντιδράσεις ενώ θα δώσει έμφαση στην διαστημική τεχνολογία, στην υγειονομική-εμβολιαστική διπλωματία, στην εξαγωγή οπλικών συστημάτων σε Μουσουλμανικές-Ασιατικές-Αφρικανικές χώρες καθώς και στην κυβερνοασφάλεια.
Ως ακραία μόνο θα μπορούσε να λεχθεί ως και να εκληφθεί η τυχόν απαγκίστρωσή του από τον Ευρωατλαντικό χώρο , και η μετατόπιση-προσκόλλησή του στον Ευρασιατκό. Μία τέτοια μετάπτωση των γεωπολιτικών ισορροπιών θα έχει καταλυτικές επιπτώσεις σε όλες τις ανωτέρω περιοχές Δεν διαφαίνεται κάτι τέτοιο, αλλά ο Τούρκος πρόεδρος είναι κυκλοθυμική προσωπικότητα και διακατέχεται από μεγαλοιδεατικά σύνδρομα. Λογικά θα κινηθεί ωφελιμιστικά ,με ανατολίτικη διπλωματική μαεστρία και με ανάλογα των περιπτώσεων γνωστές απειλητικές και εκβιαστικές τακτικές. Το σίγουρο είναι ότι βρισκόμαστε μπροστά σε εντυπωσιακές εξελίξεις και η Ελλάδα θα πρέπει να είναι έτοιμη για πολυποίκιλες ανακατατάξεις. …..Καλή Χρονιά.
