ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ/30ΑΠΡΙΛΙΟΥ
ΗΠΑ-ΤΟΥΡΚΙΑ σε “αντιπαράθεση “. Θέση Ελλάδος-προεκτάσεις.
Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε.Δρούγος Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η πρόσφατη απόφαση του Αμερικανού προέδρου Τζο Μπάιντεν να αναγνωρίσει την Γενοκτονία των Αρμενίων από τους Οθωμανούς στην διάρκεια του Α’ παγκοσμίου πολέμου δυναμίτισε ακόμα περισσότερο τις ιδιαίτερα δύσκολες έντονες και προβληματικές σχέσεις της υπερδύναμης με την Άγκυρα,ενώ εκτιμάται θα επιδιωχθεί μία σχετική βελτίωση των διμερών σχέσεων στη συνάντηση που θα έχουν οι δύο πρόεδροι στις 14 Ιουνίου στο περιθώριο της συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες. Το ότι Τούρκος πρόεδρος ως αναθεωρητικός και νέο-Οθωμανιστής έχει καλλιεργήσει ιδιαίτερο σεβασμό και εκτίμηση για το Οθωμανικό παρελθόν της χώρας του ,προκάλεσε αρκετά εμπρηστικές φραστικές αντιδράσεις κατά της απόφασης της 24ης Απριλίου με τις περισσότερες όμως να προέρχονται από υπουργούς και συνεργάτες του , ενώ ο ίδιος αν και εμφανίστηκε σκληρός(ειδικά μετά το υπουργικό συμβούλιο) ,εν τούτοις δεν προχώρησε πολύ προκαλώντας μία ακόμα βαθύτερη κρίση με τις ΗΠΑ σε όλα τα επίπεδα.
Πρώτο: Παρά τις σφοδρές λεκτικές αντιδράσεις των Τούρκων αξιωματούχων αναφορικά με την δήλωση Μπάιντεν , η Άγκυρα δεν προχώρησε σε κάποια ανταποδοτική και ‘επιθετικού’ πλαισίου ενέργεια κατά των Αμερικανών.Δεν προχώρησε ούτε σε ανάκληση του πρέσβη της Μουράτ Μερσάν από την Αμερικανική πρωτεύουσα. Το 2025 όταν το Βερολίνο και ο Αργεντίνικης καταγωγής πάπας Φραγκίσκος ο Β αναγνώρισαν τα τότε εγκλήματα των Οθωμανών η Τουρκία απέσυρε για μερικές εβδομάδες τους πρέσβεις της ,εκφράζοντας την έντονη δυσαρέσκειά της.Εδώ με τις ΗΠΑ για ένα πολύ σημαντικό ιστορικό και ηθικό θέμα η Άγκυρα απέφυγε την απευθείας αντιπαράθεση σε ανότατο διπλωματικό επίπεδο. Επίσης το ίδιο έκανε η Άγκυρα όταν η Γαλλία το1996 προχώρησε στην αναγνώριση της Αρμενικής γενοκτονίας.
Επιπρόσθετα οΤσαβούσογλου μίλησε με τον μόνιμο αντιπρόσωπο της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ πρέσβη Μπαστάρ Οζτούρκ ζητώντας ,’να αποφύγει μέσα στο ΝΑΤΟ αναφορές και σχολιασμούς επί της Αρμενικής Γενοκτονίας’. Αναφορές σε υποστήριξη της θέσης της Άγκυρας σχετικά με τις φρικαλεότητες της περιόδου 1915-1917 έκαναν το Πακιστάν δια του πρωθυπουργού Χαν,δύο φορές ο πρόεδρος Ιλχάν Αλίεφ του Αζερμπαϊτζάν ως και ο επικεφαλής πρόεδρος του συμβουλίου των Τουρκικών κρατών.(Ουζμπέκος). Παρατηρήθηκε γα λόγους πολιτικούς,θρησκευτικούς,εθνικούς,γεωπολιτικούς,στρατιωτικούς να μην επεκταθεί η όποια συζήτηση πέραν των 2-3 ημερών ως και να περιοριστούν οι αναφορές στα ΜΜΕ.Δεν κατεγράφησαν αντιδράσεις από την φιλοτουρκική κυβέρνηση της Λιβύης, ούτε από τον “εκλεκτό” φίλο του Ερντογάν ,επανεκλέγεντα πρωθυπουργό της Αλβανίας Έντι Ράμα ή από την Ισλαμική κυβέρνηση της Μαλαισίας. Επίσης πολύ προσεκτικοί ήσαν οι Άραβες.
Δεύτερο: Η προσεχής συνάντηση Μπάιντεν-Ερντογάν στις Βρυξέλλες είναι πολύ σημαντική. Γιατί εκεί θα τεθούν τα πλείστα από τα κορυφαία ζητήματα που απασχολούν τις δύο χώρες . Προσωπικά για τον υπογράφοντα τα πιο σημαντικά είναι δύο. Και δεν προστίθεται σε αυτά η όποια Νατοϊκή χροιά. .Είναι το μέλλον του Ρωσικού αντιαεροπορικού/αντιπυραυλικού συστήματος S400 στο Τουρκικό οπλοστάσιο , και η υποστήριξη των ΗΠΑ στις Κουρδικές πολιτοφυλακές PYD-YPG στην βόρεια Συρία ,οι οποίες έχουν συνδράμει στις Αμερικανικές και συμμαχικές επιχειρήσεις της INHERENT RESOLVE κατά των Ισλαμιστών ,και τις οποίες η Άγκυρα θεωρεί ως προεκτάσεις του τρομοκρατικού PKK του Οτσαλάν (το οποίο Αμερικανοί και οι πλείστοι των Ευρωπαίων θεωρούν ως βίαιη και τρομοκρατική οργάνωση). Το πρώτο θέμα (δηλαδή οι S400) είναι και το πιο δύσκολο.
Από την άλλη πλευρά η στρατιωτική παρουσία των Τούρκων σε Ιράκ,Συρία,Λιβύη Αφγανιστάν , Αζερμπαϊτζάν ,Κατάρ και Σομαλία διευκολύνει τους Αμερικανούς σε επιμέρους σχέδια τους. και στην παρακολούθηση της Μόσχας.
Πολλοί θα περίμεναν να αντιδράσει η ΄Άγκυρα με κάποιο περιοριστικό στρατιωτικό τρόπο.Που να είναι Αμερικανο-κεντρικός και όχι συμμαχο-κεντρικός.Πχ οι Τούρκοι θα μπορούσαν να κλείσουν την αεροπορική βάση Ιντσιρλίκ/Αδάνων για την χρήση τω συμβατικών αεροσκαφών των ΗΠΑ σε Συρία και Ιράκ.Η Άγκυρα θα μπορούσε να περιορίσει Αμερικανικές στρατιωτικές δραστηριότητες σε Μαλάτεια/Ισκεντερούν/Ντιγιαρμπακίρ Ικόνιο κα.Θα μπορούσε να κλείσει τις εργασίες κατασκοπευτικών σταθμών που από Τουρκικό έδαφος παρακολουθούν τις Ρωσικές και Ιρανικές δραστηριότητες.Θα μπορούσε να ζητήσει την άρον άρον αποχώρηση όλων των πυρηνικών δραστηριοτήτων των ΗΠΑ στο Ιντσιρλίκ και την μεταφορά των 50-52 Β61τακτικών πυρηνικών όπλων. Από αυτά δεν έγινε τίποτα.
Ασφαλώς η Τουρκία δεν προτίθεται να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ ,συνεπώς δεν θα στοχοποιούσε ποτέ το 3ο Τουρκικό Σώμα Στρατού (που είναι μία από τις Δυνάμεις Ταχείας Αντίδρασης του ΝΑΤΟ. Δεν θα προκαλούσε προβλήματα στο Αρχηγείο των Χερσαίων Δυνάμεων της Συμμαχίας στη Σμύρνη ή στο ραντάρ του Κιουρετσίκ που συνδράμει στην αντιπυραυλική άμυνα.Επίσης δεν θα ζητούσε την διακοπή της παρουσίας των Αμερικανών στο υψηλού επιπέδου και προδιαγραφών COEDAT δηλαδή στο Κέντρο κατά της τρομοκρατίας που εδρεύει στην Άγκυρα. Γιατί όταν ο Κάρτερ το 1975 επέβαλε εμπάργκο στην Τουρκία για την εισβολή στην Κύπρο ,μην λησμονούμε ότι η Άγκυρα προχώρησε σε αντίποινα που ήταν το κλείσιμο των Αμερικανικών βάσεων στο έδαφος της.Παρά την κρίση με τις ΗΠΑ οι σχέσεις της Άγκυρας με το ΝΑΤΟ είναι πολύ καλές(Κόσοβο-Ιράκ-Αφγανιστάν ,στο παρελθόν Βοσνία-Ερζεγοβίνη) , ενώ η Άγκυρα έχει για την τρέχουσα χρονιά έχει την έδρα της διοίκησης της πιο σύγχρονης,άμεσης ευέλικτης διακλαδικής δύναμης ταχείας αντίδρασης της Ατλαντικής Συμμαχίας στην ανατολική Θράκη
Τρίτο : Οι Τούρκοι σε αυτά τα ζητήματα παρά την εκρηκτική κατά καιρούς αντίδραση τους ως και το ότι σε μεγάλο ποσοστό δεν είναι υποστηρικτές του ΝΑΤΟ( η κοινή γνώμη) δύσκολα αντιδρούν προχωρώντας σε συγκλίσεις προς τη Μόσχα,το Πεκίνο ή την Τεχεράνη.Μπορούν να διευρύνουν αυτές τις σχέσεις στους τομείς της οικονομίας,του εμπορίου,της δημόσια υγείας,της ενέργειας κα,αλλά σε θέματα που άπτονται της εθνικής ασφάλειας και της στρατιωτικής συνεργασίας δεν προχωρούν σε βιαστικές αντιδράσεις και αναθεωρήσεις.. Ακόμα και στην πολύ πρόσφατη απόφαση αποκλεισμού της από την συμπαραγωγή των F35 δεν αντέδρασαν ούτε ακραία ούτε επιλεκτικά.Γνωρίζουν πολύ καλά ότι το Πακιστάν και το Αζερμπαϊτζάν έχουν ‘κρυφά ‘ χαρτιά για αυτούς…..Οι Τούρκοι έστω και σε εποχή νεο-Οθωμανικού παροξυσμού και εμπρηστικής ρητορικής δύσκολα αλλάζουν οριστικά στρατόπεδο.Αυτό που μπορούν να κάνουν είναι μετά τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στα τέλη Μαΐου να προκαλέσουν πάλι με ωκεανογραφικά πλοία και πλωτά γεωτρύπανα στην ανατολική Μεσόγειο.
Τέταρτο: Στην φάση που είναι τα πράγματα η Ελλάδα-αν διαπιστώσει ότι βαθαίνει ακόμα περισσότερο η κρίση Άγκυρας-Ουάσιγκτον-θα μπορούσε να ενδυναμώσει την σχέση της με τους Αμερικανούς ζητώντας (όχι φοβικά) ανταλλάγματα, ως και ανάληψη διμερών διπλωματικών πρωτοβουλιών στα Ηνωμένα Έθνη , στο ΝΑΤΟ , απέναντι στην Ρωσία,σε προμήθεια πιο σύγχρονων οπλικών συστημάτων , σε θέματα αντιμετώπισης ασύμμετρων και υβριδικών απειλών ,στην κυβερνοασφάλεια, συμμετοχή σε αντιπυραυλικά- διαστημικά προγράμματα των ΗΠΑ ,στο να μας παρέχουν καλύτερες πληροφορίες,σε διμερή συνεργασία στα Βαλκάνια,σε προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης, οικονομικής διπλωματίας,περιβαλλοντική διπλωματίας, στη σύναψη αναβαθμισμένων σχέσεων με την Αμερικανική Διοίκηση Ευρώπης (USEUCOM)κα.Υπάρχουν πολλές ευκαιρίες και πάνω από 100 προγράμματα που θα μπορούσαμε να συμμετέχουμε ,και τα οποία θα ενίσχυαν την θέση και την παρουσία μας οδεύοντας προς την δεκαετία 2030-2040. ,
