«Τον 21ο αιώνα, για να μετατρέψεις μια χώρα σε αποικία, δεν χρειάζεται να στείλεις τα τανκς» (Γιουβάλ Νόα Χαράρι)
«…Πρέπει απλώς να πάρεις τα data ,τα δεδομένα της. Βλέπουμε τώρα μια νέα μορφή ιμπεριαλισμού – μπορείτε να την ονομάσετε, αποικιοκρατία δεδομένων. ‘Ολα σχετίζονται με τα δεδομένα.» ( Γιουβάλ Νόα Χαράρι /ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ/4-10-2020). Και συνεχίζει :
«Φανταστείτε μια κατάσταση στην Ελλάδα σε 20 χρόνια, όταν κάποιος στη Μόσχα, στο Πεκίνο ή στην Ουάσιγκτον θα έχει όλα τα προσωπικά δεδομένα κάθε πολιτικού, κάθε δημοσιογράφου, κάθε δικαστή, κάθε στρατιωτικού αξιωματούχου. Θα γνωρίζουν ολόκληρο το ιατρικό αρχείο, τα προβλήματα, τις παλιές ασθένειες όλων. Θα έχουν γνώση ολόκληρης της σεξουαλικής ζωής και όσων γνώρισε κανείς τα τελευταία 30 χρόνια. Θα ξέρουν κάθε δωροδοκία που μπορεί να έγινε, κάθε αστείο που μπορεί κανείς να είπε για μια μειονότητα. Θα είναι ποτέ η Ελλάδα μια ανεξάρτητη χώρα σε ένα τέτοιο σενάριο ή θα είναι μια αποικία δεδομένων;»
Σε μια από τις τελευταίες του πράξεις ως πρόεδρος, ο Ντόναλντ Τραμπ εξέδωσε μια εκτελεστική εντολή για την απαγόρευση οκτώ κινεζικών εφαρμογών λογισμικού, συμπεριλαμβανομένης της Alipay, της μεγαλύτερης εφαρμογής πληρωμών για κινητά στον κόσμο.
Η αναδυόμενη κυριαρχία της Κίνας στην χρηματοοικονομική τεχνολογία, γνωστή και ως «fintech» ( financial technology ), δημιουργεί έντονη επιφύλαξη στην Ουάσιγκτον, ότι το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚΚ) θα αξιοποιήσει προς όφελος του, την όλο αυξανόμενη επιρροή του στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ακόμα και να θέσει τις βάσεις για να αμφισβητήσει το δολάριο των ΗΠΑ ως το αποθεματικό νόμισμα του κόσμου.
Η παρακολούθηση δεδομένων (λεγόμενη data exhaust) από δισεκατομμύρια ψηφιακές συναλλαγές συμπληρώνει τα υπάρχοντα δεδομένα από την αναγνώριση προσώπου, ιστορικά αναζήτησης και συνδέσεων σε κοινωνικά δίκτυα.
Ο Ινδός βουλευτής Narendra Jadhav προειδοποίησε το 2018 ότι εάν οι κινεζικές εταιρείες fintech αποκτήσουν πρόσβαση στα οικονομικά δεδομένα εκατομμυρίων Ινδών και ινδικών εταιρειών, αυτό θα εκθέσει την Ινδία σε «σοβαρό γεωπολιτικό κίνδυνο».
Οι κινεζικές εταιρείες fintech λειτουργούν σαν ένας γεωοικονομικός Δούρειος Ίππος. Πρώτα, οι Alipay και WeChat Pay ενσωματώνονται
στην καθημερινή οικονομική ζωή σε κάποια χώρα. Έπειτα, με την βοήθεια αυτής της χρηματοοικονομικής υποδομής, αποκτούν άδειες ψηφιακής τραπεζικής και επεκτείνονται γρήγορα σε άλλους τομείς, όπως η ψηφιακή ασφάλεια, η καταναλωτική πίστη, τα εμβάσματα και ο δανεισμός. Αυτές οι εταιρείες σύντομα ενσωματώνονται τόσο πολύ στην χώρα υποδοχής που δεν γίνεται πια να αφαιρεθούν .
Το σοβαρότερο πρόβλημα είναι ότι εμπλέκεται μεγάλος αριθμός αποκεντρωμένων υπερεθνικών δικτύων, που απαρτίζονται από διασυνδεδεμένους μη κρατικούς φορείς και πολυεθνικές εταιρείες, πλατφόρμες, κόμβους, περιεχόμενο και υποδομές, δίκτυα εκτεινόμενα πέραν των εδαφικά καθορισμένων πολιτικών μονάδων. Το νέο στοιχείο σε όλα αυτά είναι το πώς διαπλέκονται ολοένα και περισσότερο μεταξύ τους, όπως καθίσταται σαφές στην περίπτωση της Huawei. Μια αντιπαράθεση, που οδήγησε σε κυρώσεις εκ μέρους των ΗΠΑ, και συμβολίζει τη θεμελιώδη ρήξη με την κυρίαρχη φιλοσοφία της φιλελεύθερης οικονομίας. Πολλοί εκτιμούν πως η σύγκλιση των αγορών πλέον δεν συνιστά ευκαιρία ευημερίας, αλλά υποβόσκει ως απειλή για τη δημόσια ασφάλεια .
«Στην κοινωνία της τεχνητής νοημοσύνης συμμετέχουμε χωρίς να έχουμε τον πλήρη έλεγχο. Τα δεδομένα σε παγκόσμιο επίπεδο διπλασιάζονται κάθε 12 ώρες, η ετήσια παραγωγή τους το 2025 θα εκτοξευθεί στα 175 zettabytes, εξαντλώντας τις δυνατότητες των παραδοσιακών μεθόδων υπολογισμού ή αποθήκευσης.» (Χαράλαμπος Τσέκερης, αντιπρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής/ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ/4-5-2021).
Το παράδειγμα της Amazon, όπου τα δεδομένα των 300 εκατομμυρίων πελατών της συλλέγονται και αναλύονται από τους αλγόριθμους της εταιρείας με έναν ιδιαίτερα αποδοτικό τρόπο, είναι ενδεικτικό.
«Είναι σχεδόν λες και το λογισμικό της Amazon να ξέρει τι θα παραγγείλουν οι πελάτες πριν το παραγγείλουν», γράφει ο δημοσιογράφος Μπράιαν Ντιμέιν στο βιβλίο του «Bezonomics: «Οι νικητές του μέλλοντος θα είναι εκείνοι που θα έχουν τους καλύτερους επιστήμονες δεδομένων», προσθέτει ο συγγραφέας.
Οι ιδιωτικές εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης, αποτελούν άλλο ένα παράδειγμα συγκέντρωσης δεδομένων, που συχνά, πυκνά, διαρρέουν προς άγνωστη κατεύθυνση…
Η γεωπολιτική σημασία των κομβικών τεχνολογιών έχει πλέον λάβει κεντρική θέση στη νέα παγκόσμια διένεξη μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας.
Η Ελλάδα θα πρέπει να διαφυλάξει την εθνική ψηφιακή κυριαρχία της, τα δεδομένα του Δημοσίου, καθώς σήμερα ο επεκτατισμός αφορά όχι εδάφη αλλά δεδομένα»,
Η γεωπολιτική θέση της Ελλάδας μπορεί να την καταστήσει έναν εξίσου σημαντικό κόμβο διασύνδεσης για τη μεταφορά δεδομένων από την Ευρώπη, στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή και αντίστροφα εκτιμά η Lamda Hellix, η ελληνική εταιρεία που εδώ και ορισμένους μήνες αποτελεί μέλος του αμερικανικού ομίλου Digital Realty.
Τα διεθνή καλώδια οπτικών ινών που είναι ποντισμένα στη Μεσόγειο συγκεντρώνονται κυρίως στην Ισπανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία και στην Κύπρο, με την Ελλάδα να απουσιάζει από τον συγκεκριμένο χάρτη. Συνολικά, βάσει των στοιχείων στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου υπάρχουν περισσότερα από 580 κέντρα δεδομένων από τα οποία μόλις δώδεκα βρίσκονται στην Ελλάδα.
Όπως είχε πει ο πρωθυπουργός, στις ΗΠΑ, το 5G δεν είναι μόνο ζήτημα τεχνολογίας όπως το 4G δίκτυο, αλλά και ζήτημα εθνικής ασφάλειας και προστασίας των κρίσιμων υποδομών.
Του Απόστολου Τσιμογιάννη
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι Υποστράτηγος (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος Ελλ. Εταιρίας Logistics.
