Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός αναλυτής
Έντονη διπλωματική ένταση αλλά και κινητικότητα σε διάφορα πλαίσια και επίπεδα παρατηρείται το τελευταίο 48ωρο στην Άγκυρα , εξ αιτίας της εκκεντρικής και προκλητικής ως και ιδιαιτέρα ριψοκίνδυνης απόφασης του Τούρκου προέδρου Ερντογάν ,να προχωρήσει στην απέλαση δέκα πρέσβεων δυτικών κρατών ,με αφορμή την επιστολή της 18ης Οκτωβρίου, με την οποία οι χώρες τους ζητούσαν την αποφυλάκιση του γνωστού 64χρονου επιχειρηματία Οσμάν Καβαλά , του οπαίου η περίπτωση εκδικάστηκε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (προ δύο χρόνων)και έδωσε το “πράσινο φως” να αφεθεί ελεύθερος αλλά η απόφαση δεν υλοποιείται από την Τουρκική πλευρά.Η περίπτωση Καβαλά σχετίζεται-βάσει των Τουρκικών ισχυρισμών-με την υποστήριξη που φέρεται να παρείχε στα τραγικά γεγονότα των εκδηλώσεων του 2013 κατά του Ερντογάν στο Γκεζί Παρκ στην Κωνσταντινούπολη, αλλά η Άγκυρα πέραν της ανωτέρω περίπτωσης (που κρίθηκε αθώος) μετάλλαξε τις σχετικές κατηγορίες, εντάσσοντας στο συνολικό-διευρυμένοκατηγορητήριο ,ότι ο Καβαλά είχε συμμετοχή και εμπλοκή στην απόπειραανατροπής του Ερντογάν το καλοκαίρι του 2016,μέσω της εκδήλωσης του Γκιουλενικού πραξικοπήματος του κινήματος FΕΤΟ ,που στην Τουρκία θεωρείται ως τρομοκρατική οργάνωση. Επιπλέον η Άγκυρα κατηγορεί τον επιχειρηματία για σχέσεις με τον Τζώρτζ Σόρος και τις επιχειρήσεις του και ότι υποστηρίζει τς “έγχρωμες επαναστάσεις”Η όλη συμπεριφορά του Τούρκου προέδρου εγείρει ένα μεγάλο αριθμό ερωτηματικών , αφού λαμβάνει χώρα σε μία χρονική περίοδο ,που οι σχέσεις της Τουρκίας με την Δύση είναι πολυμετωπικά τεταμένες και σε συγκρουσιακή πορεία ενώ υπό λογικές συνθήκες το ερχόμενο Σαββατοκύριακο στην Ρώμη( εκτός απρόοπτων εξελίξεων) αναμένεται -στο περιθώριο της Συνόδου του G20 – συνάντηση του Ερντογάν με τον Αμερικανό πρόεδρο Μπαίντεν.Οι πρέσβεις που συνέγραψαν την κοινή επιστολή είναι οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Νέα Ζηλανδία, η Ολλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Νορβηγία, η Δανία, η Σουηδία, και η Φιλανδία που ζητάνε την άμεση αποφυλάκιση του κρατούμενου σε φυλακές ύψιστης ασφαλείας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ορισμένες χώρες-αν και γνώριζαν το κείμενο της επιστολής-δεν το υπέγραψαν τελικά (μεταξύ των οπαίων η Μ. Βρετανία, η Ιταλία, η Πολωνία, η Ισπανία, η Αυστρία , η Ιαπωνία και η Αυστραλία).Επίσης από τις χώρες που το υπέγραψαν οι επτά είναι κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, έξι της ΕΕ, τέσσερείς του G20 , ενώ αναφορικά με το ανεπιθύμητο του πρέσβη τους στην Τουρκική πρωτεύουσα (δηλαδή το persona non grata) δεν έχουν λάβει επίσημες ειδοποιήσεις ,και αρκετές από αυτές κάνουν λόγο για τη σύμμαχο Τουρκία, και διατηρούν πολύ στενές πολιτικές, στρατιωτικές και οικονομικές σχέσεις. Ο μεν Ερντογάν –μιλώντας σε εκδήλωση χθες στο Εσκή Σεχίρ εμφανίστηκε ανυποχώρητος στην θέση του, ενώ ο υπεξ Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ο υπουργός άμυνας Χουλουσί Ακάρ ,και ο επικεφαλής της μυστικής υπηρεσίας ΜΙΤ Χακάν Φιντάν προσπαθούν να χαλαρώσουν την επικρατούσα ένταση , γιατί δεν συμφέρει την Τουρκία ειδικά στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.Επίσης -αν και το όνομά του νέου Αμερικανού πρέσβη Τζειμς Φλέικ-πέρασε και επιβεβαιώθηκε από την σχετική διαδικασία στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας- ο ίδιος δεν βρίσκεται στην Άγκυρα ,και δεν έχει επιδώσει ακόμα τα διαπιστευτήριά του στον Ερντογάν.Η κατάσταση εμφανίζεται διπλωματικά ως “ομιχλώδης” και όλα τα ενδεχόμενα είναι πιθανά.. Ενώ οι πρεσβείες της Νορβηγίας και της Νέας Ζηλανδίας επεσήμαναν δύο φορές ,ότι δεν έχουν ειδοποιηθεί, ενώ το ίδιο ανέφερε και ο υπουργός εξωτερικών της Δανίας στην Κοπεγχάγη .Σημειώνεται ότι την επιστολή υπογράφουν και οι τέσσερεις Σκανδιναβικές χώρες που είναι γνωστές για την κινητικότητα τους σε θέματα προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ανθρωπιστικού δικαίου.Την στάση του Τούρκου προέδρου επέκρινε δριμύτατα ο πρώην πρωθυπουργός και υπουργός εξωτερικών της χώρας του Νταβούτογλου χαρακτηρίζοντας την ως “ντροπιαστική’ ενώ μέχρι στιγμής τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν έχουν προβεί σε ανακοινώσεις (
Την ίδια ώρα, ο Τούρκος πρώην πρόεδρος, Αμπντουλάχ Γκιουλ, μετά τη δήλωση Ερντογάν συναντήθηκε και πόζαρε στην ίδια φωτογραφία με έναν από τους 10 πρέσβεις που ζήτησαν την άμεση απελευθέρωση του Οσμάν Καβάλα, τον Φιλανδό πρέσβη , Άρι Μάκι.
Ο Φινλανδός πρέσβης, ο οποίος είναι μεταξύ των 10 πρέσβεων , για τους οποίους ο Ερντογάν διέταξε την απέλασή τους, μοιράστηκε μια φωτογραφία που τραβήχτηκε κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον 11ο πρόεδρο της Τουρκίας Γκιουλ στο λογαριασμό του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
“Μια ωραία συζήτηση για την Τουρκία με τον πρώην πρόεδρο Αμπντουλάχ Γκιουλ σήμερα”, έγραψε στη λεζάντα, ενώ ο Γκιουλ δεν έχει κάνει ακόμη καμία δήλωση σχετικά με τη συνάντηση.
Τί σημαίνει persona non grata
Σε περίπτωση που οι 10 πρέσβεις κηρυχθούν persona non grata, σύμφωνα με την «αρχή της αμοιβαιότητας» στη διπλωματία, οι πρέσβεις της Τουρκίας σε αυτές τις χώρες θα αποσταλούν πίσω με την ίδια μέθοδο.
Πριν από 8 χρόνια, είχε κηρυχθεί «ανεπιθύμητο πρόσωπο» ο πρέσβης της Τουρκίας στο Κάιρο για σφοδρή κριτική της στο πραξικόπημα Αλ Σίσι και η Τουρκία αντέδρασε κατά τον ίδιο τρόπο, στέλνοντας πίσω στη χώρα του στις 23 Νοεμβρίου 2013, τον πρεσβευτή της Αιγύπτου στην Άγκυρα, κηρύσσοντάς τον persona non grata.
Κατά τη διάρκεια της έντασης μεταξύ Ολλανδίας και Τουρκίας το 2017(με αφορμή τις τότε προεκλογικές εκδηλώσεις του Ερντογάν και συνεργατών του) αν και ο Ολλανδός πρέσβης δεν κηρύχθηκε persona non grata, του ζητήθηκε να φύγει από τη χώρα και επέστρεψε μετά από επτά μήνες στην Άγκυρα.
