Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Τουρκία επιδιώκει μια «ισορροπημένη προσέγγιση» με τη Μόσχα και το Κίεβο και διαδραματίζει βασικό ρόλο με διάφορους τρόπους. Ωστόσο, μια τέτοια πράξη εξισορρόπησης είναι ένα επικίνδυνο στοίχημα.
Ο Πρόεδρος Ερντογάν δεν φείδεται προσπαθειών. Καταδίκασε την εισβολή και έκλεισε τα Τουρκικά Στενά. Διευκολύνει τον διάλογο μεταξύ των εμπόλεμων μερών. Συμμετέχει ενεργά στη συμφωνία για τις εξαγωγές σιτηρών μαζί με τον ΟΗΕ.
Μια προσεκτικά σχεδιασμένη επικοινωνιακή πολιτική προβάλλει μια θετική εικόνα του ρόλου του, που αναμένεται να τον βοηθήσει στην εγχώρια πολιτική σκηνή ενόψει των προεδρικών και βουλευτικών εκλογών του Ιουνίου 2023 .
Ακόμα και αν οι προσπάθειες της Τουρκίας είναι κάπως διογκωμένες για εγχώριους σκοπούς, οι δυτικές πρωτεύουσες θεωρούν ότι κάθε λίγη καλή θέληση είναι ευπρόσδεκτη και ως εκ τούτου επαινούν τις προσπάθειες της Άγκυρας.
Πέραν αυτού όμως, η Τουρκία έχει σημαντικά οικονομικά κίνητρα πίσω από τις ειρηνευτικές της προσπάθειες και η Ρωσία επιδιώκει σημαντικά στρατηγικά κέρδη για τον εαυτό της.
Τα πρόσθετα οφέλη από τις διπλωματικές προσπάθειες της Τουρκίας είναι αξιοσημείωτα και συνοψίζονται στα παρακάτω :
Αύξηση στα τέλη για τα εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα Τουρκικά λιμάνια και τα στενά.
Επενδύσεις των Ρώσων ομογενών στην Τουρκία, σε ακίνητα και χρηματοοικονομικές μεταφορές σε τουρκικές τράπεζες.
Απόκτηση μεριδίων, Ρώσων επιχειρηματιών, σε τουρκικές πετρελαϊκές επιχειρήσεις, καθώς οι κοινές εταιρείες συμβάλλουν στη θόλωση του εμπορίου πετρελαίου, παρακάμπτοντας τις κυρώσεις.
Η Τουρκία έχει συνάψει στενή οικονομική σχέση με τη Ρωσία, καθώς προσπαθεί να εξασφαλίσει χρηματοοικονομικές διευκολύνσεις.
Πρόσφατα δόθηκε μια προκαταβολή 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τη ρωσική εταιρεία Rosatom, στο πλαίσιο της συμφωνίας κατασκευής του πυρηνικού σταθμού ηλεκτρικής ενέργειας από τη Ρωσία στο Akkuyu, προκειμένου η τουρκική συνεργαζόμενη εταιρεία της να προμηθευτεί άμεσα κρίσιμο εξοπλισμό για την κατασκευή του εργοστασίου και έτσι να αποφευχθούν πιθανές κυρώσεις. Η εισροή χρήματος στη Τουρκία, είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη, λόγω των εξαντλημένων αποθεμάτων της χώρας.
Παράλληλα, τα οφέλη της ίδιας της Ρωσίας είναι σημαντικά.
Πρώτον, η συμφωνία για τα σιτηρά που σχεδιάστηκε από την Τουρκία και τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ δίνει την εικόνα μιας συμφιλιωτικής στάσης εκ μέρους της Ρωσίας.
Η συμφωνία εμπλέκει τις ρωσικές αρχές σε έναν πολυμερή μηχανισμό παρακολούθησης που βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη, μετριάζοντας επομένως την αντίληψη μιας διπλωματικά απομονωμένης Ρωσίας.
Δεύτερον, η χρηματοοικονομική συμφωνία της Rosatom είναι ένας όχι και τόσο μυστικός τρόπος για τη Ρωσία να εφαρμόσει μια πολύ δύσκολη βιομηχανική συμφωνία με την Τουρκία, αποφεύγοντας παράλληλα προβλέψιμες κυρώσεις σε κρίσιμο εξοπλισμό.
Το ίδιο ισχύει για την υποδοχή των ρωσικών κεφαλαίων στην Τουρκία, η οποία μπορεί να παίξει καλά το ρόλο του πλυντηρίου μαύρου χρήματος, κάτι το οποίο γνωρίζει καλά να κάνει.
Τρίτον, αρνούμενος στην Άγκυρα το πράσινο φως για μια νέα στρατιωτική επιχείρηση στη βορειοανατολική Συρία, υποχρεώνει τον Ερντογάν να ξεκινήσει ένα διακριτικό διάλογο με το καθεστώς Άσσαντ, προωθώντας την σταθεροποίηση του στη Συρία.
Τέλος, και ίσως το πιο σημαντικό, κρατώντας τον Ερντογάν στο πλευρό του (παρά τις πολλαπλές πολιτικές και στρατιωτικές διαφωνίες), ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν εδραιώνει το επίτευγμά του το 2009, την παράδοση πυραυλικών συστημάτων S-400 στην Τουρκία, η οποία δημιουργεί σφήνα εντός του ΝΑΤΟ.
Η πολιτική του Κρεμλίνου είναι εξαιρετικά ρεαλιστική: γνωρίζοντας ότι οι εταίροι της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ επιθυμούν να την κρατήσουν στη Βορειοατλαντική Συμμαχία και η Άγκυρα έχει κάθε συμφέρον να παραμείνει στο ΝΑΤΟ, ο στόχος του Πούτιν παραμένει να φέρει τον Ερντογάν όλο και κοντύτερα στη Ρωσία μέσω ενός τεράστιου πλέγματος αμοιβαία επωφελών συνεργασιών στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας, του εμπορίου και των οικονομικών.
Με αυτόν τον τρόπο, ο Πούτιν παρηγορεί έναν ταλαιπωρημένο πρόεδρο και ενισχύει ανοιχτά τη θέση του Ερντογάν στις επερχόμενες εκλογές, χρησιμοποιώντας την Τουρκία για τα δικά του συμφέροντα, καθώς στρατηγικά έχει το πάνω χέρι.
Το πρόσφατο «ευχαριστώ» του Πούτιν στον Ερντογάν, όπου εξήρε τις προσπάθειες του Τούρκου προέδρου να τερματίσει τον πόλεμο, δεν ήταν άλλωστε, καθόλου τυχαίο. Οι επερχόμενες εκλογές στη Τουρκία, έχουν τεράστια πολιτική και συμβολική σημασία για τον Ερντογάν και το κόμμα του και αυτό καθορίζει τη συνέχιση των Ρωσσοτουρκικών σχέσεων.
Απόστολος ΤσιμογιάννηςΟ Απόστολος Τσιμογιάννης είναι Υποστράτηγος (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics.
