Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η ευρύτερη περιοχή της Κρήτης (Κρητικό και Λιβυκό πέλαγος) θα είναι μέσα στο 2023 μία από τις πιο σημαντικές και κρίσιμες για την ασφάλεια και σταθερότητα στην ανατολική Μεσόγειο.Οι λόγοι είναι πολλοί και οι εξελίξεις είναι ήδη σημαντικές,ενώ παρατηρούνται αρκετές και πολύ ενδιαφέρουσες τάσεις, και γεγονότα που θα έχουν επιπτώσεις σε ζητήματα γεωπολιτικά, ενεργειακά,γεωοικονομικά,και στρατιωτικά.Εμπλεκόμενες είναι όλες οι χώρες της περιοχής ήτοι η Ελλάδα, η Λιβύη,η Κύπρος,η Αίγυπτος ,η Τουρκία και ασφαλώς οι ισχυροί της γης ,κυρίως οι Αμερικανοί αλλά και οι πιο ισχυρές Ευρωπαϊκές χώρες.Το συνολικό τοπίο είναι πολύπλοκο και εξαρτάται από πολλές παραμέτρους και παράγοντες.
Πρώτο: Η απόφαση της Αθήνας να προχωρήσει σε γεωτρήσεις νοτιοδυτικά της Πελοποννήσου, νοτιοδυτικά της Κρήτης ήταν και είναι ιδιαίτερα σημαντική,ενώ και η επέκταση των ορίων της νέας NAVTΕX(που εκδόθηκε από τον υδρογραφικό σταθμό του Ηρακλείου ) κλιμακωτά “ενισχύει” τις κινήσεις της χώρας μας, η οποία σταθερά ενεργεί μέσα στα όρια της νομιμότητας και βάσει δεδομένων και εγκεκριμένων κανόνων του Δικαίου της Θάλασσας. Ασφαλώς οι έρευνες θα απαιτήσουν χρόνο για να έχουμε ουσιαστικά και σίγουρα αποτελέσματα, αλλά βρισκόμαστε στο σωστό δρόμο,και ο Αμερικανικός κολοσσός της EXXON MOBIL είναι εγγύηση.
Δεύτερο: Οι Τουρκικές γεωτρητικές και ερευνητικές κινήσεις προσεχώς θα φανούν ,αφού δεν έχουμε ακριβείς τοποθεσίες επικείμενων ενεργειών του τεράστιου πλωτού γεωτρύπανου “Αμπντουλχαμίτ Χαν” ,αν δηλαδή προσεχώς θα εξακολουθήσει να ενεργεί σε περιοχές του Κόλπου της Αττάλειας ή βόρεια του ψευδοκράτους(στο πέλαγος της Κιλικίας) ,ή αν θα προχωρήσει σε ενεργειακό θαλάσσιο οικόπεδο της Κυπριακής ΑΟΖ ,ή τυχόν προχωρήσει δυτικότερα.(πχ στην περιοχή του λεγόμενου Τουρκο-Λιβυκού Μνημονίου),δηλαδή νοτιοανατολικά του νομού Λασιθίου. Ασφαλώς στις τελευταίες περιπτώσεις η Άγκυρα θα παρανομεί σε βάρος Αθήνας και Λευκωσίας,αλλά τίποτα δεν αποκλείεται από το Τουρκικό κράτος που συμπεριφέρεται πειρατικά σε βάρος γειτονικών κρατών και οι Ελληνικές αντιδράσεις έχουν καταστεί γνωστές .
Τρίτο : Η κατάσταση στο εσωτερικό της Λιβύης επηρεάζει τα πάντα.Παραμένει χαοτική, εγκυμονεί κινδύνους επανάληψης εμφυλιοπολεμικής σύρραξης μεταξύ της Τουρκοποιημένης δυτικής Λιβύης και των δυνάμεων της Κυρηναϊκής(ανατολική Λιβύη) με τις πρώτη να είναι (λόγω Άγκυρας) στο πεδίο ισχυρότερη στρατιωτικά. Η παρουσία διακλαδικών δυνάμεων της Τουρκιας σε Τρίπολη ,Μισράτα, Αλ Χομς ως και στο εσωτερικό της χώρας θα πρέπει να μας προβληματίσει, ενώ η Άγκυρα χρησιμοποιεί την Τρίπολη για τα επεκτατικά της σχέδια στην ανατολική Μεσόγειο, αλλά και στο εσωτερικό της υποσαχάριας Αφρικής/Σαχέλ.Δεν θα πρέπει να μας προκαλέσει εντύπωση , αν μέσα στο 2023 η κυβέρνηση της Τρίπολης (που δύσκολα ανατρέπεται ) υπό την καθοδήγηση της Άγκυρας “δώσει το πράσινο φως” στην τελευταία να αρχίσει κάποιες έρευνες από τη Λιβυκή πλευρά του Μνημονίου Ερντογάν-Σαρατζ(και του πρόσφατα ανανεωθέντος το 2022 ) του Νοεμβρίου του 2019.
Τέταρτο : Πολλές από τις προσεχείς κινήσεις της Τουρκίας στη λεγόμενη και αμφιλεγόμενη “Γαλάζια Πατρίδα” ,θα εξαρτηθούν από τα όσα λαμβάνουν χώρα ανατολικά και δυτικά του Ευφράτη στη βόρεια Συρία.Η κατάσταση ειδικά δυτικά του Ευφράτη με τους Τούρκους,Κούρδους και τζιχαντιστές είναι περίπλοκη και εν μέσω του 2023 (ενός αιώνα από την ανακήρυξη του νεότερου Τουρκικού κράτους, ως και χρονιάς καθοριστικών εκλογικών αναμετρήσεων στην Τουρκία),ο Τούρκος πρόεδρος επιζητεί ορισμένες γεωπολιτικές, στρατιωτικές και αναθεωρητικές “επιτυχίες” για να ενισχύσει την θέση του.. Μάλιστα εμφανίζεται αρκετά σκληρός απέναντι σε Αμερικανούς, Ευρωπαίους και μερικώς προς Ρώσους σχετικά με την κατάσταση στη βόρεια Συρία με τις αεροπορικές επιδρομές της επιχείρησης ΓΑΜΨΟ ΞΙΦΟΣ.
Πέμπτο :Οι συμφωνίες μας με την Αίγυπτο είναι σημαντικές και ειδικά η περίπτωση της μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ με το Κάιρο,πριν δυο χρόνια(Δυτικά του 28ου γεωγραφικού μεσημβρινού ) .Όμως απαιτούν προσοχή γιατί οι Άραβες σε πολλές περιπτώσεις διαχρονικά απέναντι σε πολλούς δεν είναι βέβαιο και κατοχυρωμένο ότι τηρούν τους λόγους τους(άπειρα ιστορικά παραδείγματα) .Το καθεστώς του Αλ Σίσι δεν παύει να είναι απολυταρχικό, στρατοκρατικό , να μην έχει λαική εντολή από το 2013,να κυβερνά αντιδημοκρατικά με χιλιάδες αντικαθεστωτικούς στις φυλακές , ενώ η Άγκυρα μέσω Ντόχας επανήλθε προ ημερών σε “φλερτ” με το Κάιρο.Χρειάζεται προσοχή και παρακολούθηση των διμερών επαφών τους. Η Αίγυπτος είναι η τελευταία από τις χώρες απέναντι στις οποίες έκανε ολική στροφή ο Ερντογάν (μετά τα ΗΑΕ, την Σαουδική Αραβία το Ισραήλ και την Αρμενία). Μην λησμονούμε ότι προωθείται (άγνωστο αν θα επιτύχει) και άνοιγμα Ερντογάν προς τη Δαμασκό, και τον κάποτε μεγάλο εχθρό του Άσαντ.Η κατάσταση από τις Συριακές ακτές μέχρι τα σύνορα Λιβύης-Τυνησίας είναι κινούμενη άμμος και ρευστότατη, ενώ πολλά μπορεί να συμβούν…
Έκτο:Η πρόσφατη συμφωνία Ελλάδος-Αιγύπτου θα πρέπει να επισημανθεί ότι αφορά μόνο Έρευνα και Διάσωση/SEARCH and RΕSCUE. ξεκάθαρα, γιατί αρκετοί τα έχουν περιπλέξει. Η SAR δεν έχει σχέση με υφαλοκρηπίδα,κυριαρχικά δικαιώματα, και Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες. Ασφαλώς συνδράμει στην ενίσχυση των συνεργασιακών διμερών σχέσεων και καναλιών με την Αίγυπτο. Αλλά επίσης δεν σχετίζεται με το προβληματικό, ιδιότυπο και παράνομο ΤουρκοΛιβυκό Μνημόνιο.
Συμπερασματικά η κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο σήμερα δεν είναι ακριβώς ίδια με εκείνη του 2019-2020 (τότε μαίνονταν ο εμφύλιος στη Λιβύη, η Άγκυρα είχε άκρως προβληματικές και εχθρικές σχέσεις με Αραβικά κράτη και το Ισραήλ, και φυσικά δεν διεξάγονταν πόλεμος στην Ουκρανία,που έχει περιφερειακές και παγκόσμιες επιπτώσεις (πχ ενεργειακές,επισιτιστικές κα). Οι κινήσεις της Αθήνας είναι προς τη σωστή κατεύθυνση(διπλωματικά,στρατιωτικά και ενεργειακά),αλλά απαιτείται να είμαστε συνέχεια σε εγρήγορση , γιατί έρχονται “καταιγίδες¨”,με καταλυτικές προεκτάσεις και επιπτώσεις.Επιπλέον οι πολλές υπογραφές συμφώνων (παρά τις τεράστιες διαφορές χρονολογικά και όχι μόνο) ως αναλυτή μου θυμίζουν περίοδο μεσοπολέμου με τις υπογραφές δεκάδων διμερών- πολυμερών συμφωνιών, επίκληση συμμαχιών ως και τα τότε “σύμφωνα μη-επίθεσης κα”που δεν απέτρεψαν τα χειρότερα….Οψόμεθα.
