Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Οι Ρωσικές επιθέσεις στην υποδομή της Ουκρανίας τους τελευταίους μήνες έχουν επισημάνει τον καταστροφικό αντίκτυπο του πολέμου του εικοστού πρώτου αιώνα και την επακόλουθη ευπάθεια στη ζωή των πολιτών. Ένα σημαντικό στοιχείο του σύγχρονου πολέμου είναι η υβριδική απειλή, όπου η Ρωσία είναι ο πιο επιθετικός δράστης. Πράγματι, το Κρεμλίνο εφάρμοσε αποτελεσματικά τον υβριδικό πόλεμο κατά την παράνομη προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 και συνεχίζει να χρησιμοποιεί παρόμοιες τακτικές για να επηρεάσει τα πολιτικά αποτελέσματα υπέρ της Μόσχας. Η τρίτη Κοινή Διακήρυξη Διευρυμένης συνεργασίας ΗΠΑ-ΕΕ που υπεγράφη προ ημερών επικεντρώνεται ειδικά σε αυτές τις μη-συμβατικές απειλές. Ο υβριδικός πόλεμος, ο οποίος περιλαμβάνει κυβερνοπόλεμο και “κακοήθη” επιρροή, επιτρέπει σε κράτη και μη κρατικούς παράγοντες να επηρεάσουν την πολιτική σταθερότητα των αντιπάλων με περιορισμένη ή καθόλου χρήση συμβατικών στρατιωτικών δυνάμεων. Αυτό είναι σημαντικό καθώς παρέχει στα κράτη, αλλά και στις τρομοκρατικές και εγκληματικές οργανώσεις, μια μέθοδο χαμηλού κόστους για να επηρεάσουν την πολιτική και τις πολιτικές άλλων κρατών ή ακόμα και να καταλάβουν εδάφη. Μια σημαντική πτυχή του υβριδικού πολέμου είναι η ικανότητα επίθεσης και διακοπής της μη στρατιωτικής υποδομής , ιδιαίτερα του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και των συστημάτων διανομής καυσίμων που αποτελούν τη “ραχοκοκαλιά” του ενεργειακού τομέα μιας χώρας.
Αρκεί να θυμόμαστε τις επίμονες Ρωσικές επιθέσεις στην ενεργειακή υποδομή της Ουκρανίας, ξεκινώντας με την κυβερνοεπίθεση του Δεκεμβρίου του 2015 χρησιμοποιώντας το κακόβουλο λογισμικό BlackPower. Πιο πρόσφατα, η παραβίαση με τη Colonial Pipeline στις Ηνωμένες Πολιτείες τον Μάιο του 2021 χρησίμευσε επίσης ως κραυγαλέο παράδειγμα αυτού του φαινομένου. Παρά τις αποτυχίες στο πεδίο της μάχης στην Ουκρανία, η κυβερνο-στρατιωτική κυριαρχία της Ρωσίας διαφαίνεται στην ευρύτερη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, ιδιαίτερα μεταξύ των μικρότερων κρατών του ΝΑΤΟ και του προγράμματος “Συνεργασία για την Ειρήνη” (PfP) και οι οποίες έχουν περιορισμένους οικονομικούς πόρους και ευάλωτες ενεργειακές υποδομές.
Ο Ρωσικός πόλεμος στην Ουκρανία δημιούργησε συνθήκες που απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή από το ΝΑΤΟ σε αυτή τη περίπτωση ιδιαίτερα σε αυτό που ονομάζεται επιχειρησιακή ενέργεια , δηλαδή την ενέργεια που απαιτείται για την εκτέλεση στρατιωτικών επιχειρήσεων. Είναι επιτακτική ανάγκη οι ειδικοί της εθνικής ασφάλειας να συνεχίσουν να αναλύουν αυτό το ζωτικό χώρο και να επικεντρωθούν στην ανάπτυξη των επιχειρησιακών ενεργειακών δυνατοτήτων, της ανθεκτικότητας και της διαλειτουργικότητας του ΝΑΤΟ. Η ικανότητα αναφέρεται στις απαιτήσεις στις οποίες πρέπει να επικεντρωθεί το ΝΑΤΟ για να εκπληρώσει τους στόχους του και να λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά και αποδοτικά σε περιβάλλον περιορισμένης ενέργειας. Οι διευρυμένες ικανότητες μπορούν να λάβουν τη μορφή ενίσχυσης των πληροφοριών, της επιτήρησης και της αναγνώρισης του ΝΑΤΟ, καθώς και της άμυνας στον κυβερνοχώρο. Αυτό περιλαμβάνει προηγμένες τεχνολογίες προειδοποίησης και εξορθολογισμένες στρατηγικές επικοινωνίες. Αυτή η ιδέα ευθυγραμμίζεται στενά με τη Διαδικασία Αμυντικού Σχεδιασμού του ΝΑΤΟ, ένα αναλυτικό πλαίσιο που ταιριάζει με τις ικανότητες με τις απαιτήσεις της αποστολής.Η ανθεκτικότητα
Είναι η ικανότητα των κρατών μελών του ΝΑΤΟ συλλογικά ή μεμονωμένα να αποτρέπουν, να ανιχνεύουν, να αντιστέκονται και να ανακάμπτουν από μια ποικιλία υβριδικών τακτικών που έχουν ξεκινήσει κατά της ενεργειακής τους υποδομής. Μεγαλύτερη ανθεκτικότητα θα επέτρεπε στα μέλη του ΝΑΤΟ να δεχτούν ένα πλήγμα στον ενεργειακό τομέα και να ανακάμψουν έγκαιρα. Θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να σκληρύνουν όσο το δυνατόν περισσότερο τα περιουσιακά στοιχεία του ενεργειακού τομέα, καθώς και να δημιουργήσουν εναλλακτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Επιπλέον, αυτό θα πρέπει να συνεπάγεται μια βαθύτερη αξιολόγηση της κακής επιρροής στον ενεργειακό τομέα.
Η διαλειτουργικότητα επιτρέπει στα κράτη μέλη να αλληλεπιδρούν απρόσκοπτα σε διαφορετικά περιβάλλοντα, συνθήκες και πλατφόρμες. Επιτρέπει στα κράτη μέλη να συνεργάζονται πιο αποτελεσματικά και να λειτουργούν σύμφωνα με ένα συμφωνημένο σύνολο προτύπων του ΝΑΤΟ, με στόχο τη δημιουργία εξοικείωσης και μια κοινή επιχειρησιακή εικόνα. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της συνεχούς αλληλεπίδρασης μεταξύ των μελών της Συμμαχίας και των μελών της PfP, ιδίως μέσω κοινών ασκήσεων και εμπλοκής ΝΑΤΟ/PfP.
Τον Οκτώβριο, το Συμβούλιο Επιστήμης και Τεχνολογίας του ΝΑΤΟ ενέκρινε τη μελέτη Systems Analysis and Studies (SAS)-183, με τίτλο «Ενεργειακή ασφάλεια και οικοδόμηση ικανοτήτων, ανθεκτικότητα και διαλειτουργικότητα». Είναι μια συνέχεια της προηγούμενης μελέτης, SAS-163, «Energy Security in the Era of Hybrid Warfare», η οποία ολοκληρώθηκε τον περασμένο Ιούνιο. Η νέα μελέτη, που έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει αυτόν τον μήνα, θα επικεντρωθεί σε οριζόντιες αναλύσεις που θα τονίζουν τα θέματα της ικανότητας, της ανθεκτικότητας και της διαλειτουργικότητας με έμφαση στη Μαύρη Θάλασσα, τη Βαλτική Θάλασσα και την Αρκτική Θάλασσα.
Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στη Μαύρη Θάλασσα, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο της τρέχουσας στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, και η οποία αξίζει προτεραιότητας. Ένας άλλος τομέας συγκέντρωσης στο SAS-183 είναι η προηγμένη άμυνα στον κυβερνοχώρο έγκαιρης προειδοποίησης, όπου η ομάδα κυβερνοχώρου της μελέτης θα δημιουργήσει ένα πρωτότυπο για τη βελτίωση της θαλάσσιας ασφάλειας προστατεύοντας κρίσιμες ενεργειακές υποδομές από κυβερνοεπιθέσεις. Η μελέτη θα ενσωματώσει τα αποτελέσματα της άσκησης στην τελική της ανάλυση. Οι συντάκτες της μελέτης αναγνωρίζουν τη σημασία των ασκήσεων ως οικονομικά αποδοτικών τρόπων προετοιμασίας και ανταπόκρισης σε μια ποικιλία κινητικών και μη κινητικών απρόοπτων, και για αυτόν τον λόγο, αναμένουμε μεγαλύτερη εξάρτηση από τα αποτελέσματα τη. Το SAS-183 θα περιλαμβάνει πολυάριθμους εμπειρογνώμονες σε θέματα που εκπροσωπούν σχεδόν δώδεκα μέλη του ΝΑΤΟ, κράτη της PfP και οργανισμούς, υποδεικνύοντας τη σημασία με την οποία η Συμμαχία και οι εταίροι της αντιμετωπίζουν την αυξανόμενη πρόκληση.
Τελικά, η μελέτη θα παρέχει βελτιωμένη περιφερειακή ανάλυση, μεγαλύτερη εικόνα για τις τεχνολογίες έγκαιρης προειδοποίησης στον κυβερνοχώρο και μια βαθύτερη αξιολόγηση της συνεχιζόμενης απειλής που τίθεται στην ασφάλεια των κρατών μελών του ΝΑΤΟ από την απειλή του υβριδικού πολέμου στον ενεργειακό τομέα. Καθώς το Κρεμλίνο και άλλοι εχθροί του ΝΑΤΟ προσπαθούν να εξελίξουν τις πρακτικές υβριδικού πολέμου τους(ειδικά δεδομένων των ανώτερων δυνατοτήτων της Συμμαχίας στην παραδοσιακή στρατιωτική σφαίρα) μια τέτοια προοδευτική έρευνα είναι ζωτικής σημασίας. Η μεταβαλλόμενη τακτική της Ρωσίας στην Ουκρανία, όπως φαίνεται από τις σκόπιμες επιθέσεις της στην ενεργειακή υποδομή, προσφέρει ένα παράθυρο στο μέλλον του πολέμου. Το ΝΑΤΟ πρέπει να παραμείνει αρκετά βήματα μπροστά.
