Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρτηγικός Αναλυτής
Η Γερμανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες έγιναν πρόσφατα πρωτοσέλιδα λόγω της απόφασής τους να στείλουν άρματα μάχης στην Ουκρανία. Ωστόσο, ο αφανής ήρωας πίσω από αυτή την απόφαση ορόσημο ήταν στην πραγματικότητα η Πολωνία. Οι Πολωνοί ηγέτες έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στις προσπάθειες να πείσουν το Βερολίνο ιδιαίτερα για την ανάγκη να παρασχεθούν στην Ουκρανία σύγχρονα τανκς. Αυτό ήταν το τελευταίο παράδειγμα καθοριστικής Πολωνικής ηγεσίας τον περασμένο χρόνο, καθώς η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη ένοπλη σύγκρουση της ηπείρου από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο ηγετικός ρόλος της Πολωνίας στην Ευρωπαϊκή απάντηση στην εισβολή του Πούτιν αντανακλά την εκτεταμένη εμπειρία της χώρας από τον Ρωσικό ιμπεριαλισμό τόσο στην τσαρική όσο και στη Σοβιετική μορφή του.
Από τότε που η Πολωνία εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004, οι πολιτικοί στη Βαρσοβία προειδοποιούν την Ευρώπη για την αυξανόμενη απειλή που δημιουργεί η αναζωπυρωμένη και αναθεωρητική Ρωσία. Οι Πολωνοί είχαν ανησυχήσει ιδιαίτερα από τις ενδείξεις εμβάθυνσης των δεσμών μεταξύ Βερολίνου και Μόσχας και ήταν ένθερμοι αντίπαλοι της Γερμανικής εταιρικής σχέσης στον Ρωσικό αγωγό φυσικού αερίου Nord Stream II. Οι Πολωνοί πολιτικοί είδαν αυτό το στρατηγικό έργο ενεργειακής υποδομής ως τον σύγχρονο διάδοχο του επαίσχυντου Συμφώνου Μολότοφ-Ρίμπεντροπ του 1939, το οποίο πυροδότησε το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και την εισβολή στην Πολωνία από τα ναζιστικά και σοβιετικά καθεστώτα. Προειδοποίησαν ότι ο αγωγός επέτρεψε στον Πούτιν να παρακάμψει το σύστημα διαμετακόμισης φυσικού αερίου της Ουκρανίας και θα εκθέσει τη χώρα σε μια πλήρους κλίμακας εισβολή, ενώ θα άφηνε ολόκληρη την Ευρώπη ευάλωτη στον Ρωσικό ενεργειακό εκβιασμό. Η Γερμανία επέλεξε να αγνοήσει αυτές τις προειδοποιήσεις μέχρι την παραμονή της επίθεσης της Ρωσίας τον Φεβρουάριο του 2022.
Ο σημερινός εξέχων ρόλος της Πολωνίας στην Ευρωπαϊκή πολιτική ασφάλειας δεν είναι εντελώς νέος. Από την ένταξή της στο ΝΑΤΟ το 1999, η Πολωνία έχει αναδειχθεί ως κρίκος ασφαλείας στην ανατολική πλευρά της συμμαχίας. Αυτό κατέστη δυνατό χάρη στη στρατηγική θέση της Πολωνίας και την αξιοσημείωτη οικονομική ανάπτυξη, η οποία συνέβαλε στη χρηματοδότηση του γρήγορου εκσυγχρονισμού και της επέκτασης των ενόπλων δυνάμεων της χώρας. Ο Πολωνικός στρατός κατατάσσεται επί του παρόντος ως ο 20ος ισχυρότερος στρατός στον κόσμο. Η Πολωνία έχει θέσει με πολλούς τρόπους το πρότυπο για την ανθρωπιστική απάντηση της Ευρώπης στη Ρωσική επίθεση στην Ουκρανία. Από την έναρξη της εισβολής, η Πολωνία υποδέχτηκε περισσότερους Ουκρανούς πρόσφυγες από οποιαδήποτε άλλη Ευρωπαϊκή χώρα, παρέχοντας επίσης μια σειρά από οφέλη, όπως πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και την εκπαίδευση μαζί με δυνατότητες απασχόλησης. Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, οι Πολωνικές αρχές έχουν καταγράψει περισσότερους από 1,5 εκατομμύριο Ουκρανούς πρόσφυγες. Η Πολωνία είναι επίσης ο κύριος χορηγός στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία. Σε όρους κατά κεφαλήν, η Πολωνία έχει πράγματι στείλει περισσότερη στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία από σχεδόν οποιαδήποτε άλλη χώρα εκτός από τα κράτη της Βαλτικής.
Αυτή η βοήθεια περιλαμβάνει εκατοντάδες τεθωρακισμένα οχήματα και άλλα βασικά όπλα. Η Πολωνία διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στις υλικοτεχνικές προσπάθειες παροχής διεθνούς στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, επιτρέποντας σε έναν παγκόσμιο συνασπισμό χωρών να προμηθεύσει τον Ουκρανικό στρατό με τα όπλα, τον εξοπλισμό και τα πυρομαχικά που χρειάζεται. Διπλωματικά, η Πολωνία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των εκκλήσεων για αυστηρότερες κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Πιο πρόσφατα, οι Πολωνοί ηγέτες πίεσαν το Βερολίνο να παραδώσει Γερμανικής κατασκευής άρματα μάχης Leopard 2 στην Ουκρανία και να επιτρέψει σε άλλους να το κάνουν. Όταν ο Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς δίστασε, η Πολωνία απείλησε να εξάγει δεκάδες Γερμανικής κατασκευής άρματα μάχης Leopard αψηφώντας τους Γερμανικούς περιορισμούς επανεξαγωγής. «Δεν θα παρακολουθήσουμε απλώς την αιμορραγία της Ουκρανίας», σχολίασε ο Πολωνός πρωθυπουργός Mατεούς Moραβιέτσκι . «Εξαρτάται τώρα από τη Γερμανία εάν θέλει να συμμετάσχει στην αποστολή και να σταματήσει τη Ρωσική βαρβαρότητα ή αν θα επιλέξει να παρατηρήσει σιωπηλά και να μείνει στην ιστορία ως εκείνοι που ήταν στη λάθος πλευρά».
Η Γερμανία τελικά υποχώρησε, αλλά το περιστατικό, μαζί με το έπος του Nord Stream 2, μείωσαν το ανάστημα του Βερολίνου. Η φαινομενική αμφιθυμία της Γερμανίας απέναντι σε μια αρπακτική Ρωσία και οι δεσμοί του Βερολίνου με το Κρεμλίνο(ειδικά επί απαράδεκτης Μέρκελ) επέτρεψαν στην Πολωνία να αναλάβει μια θέση ηθικής ηγεσίας σε θέματα Ευρωπαϊκής ασφάλειας. Αυτό περιλάμβανε κριτική στην Αυστρία και την Ουγγαρία για φερόμενη “σύγκλιση”..προς.τον Πούτιν. Τον Απρίλιο του 2022, ο Πολωνός πρωθυπουργός Mατέους Moραβιέτσκι κατηγόρησε τη Γερμανία ότι «στέκεται εμπόδιο» σε σκληρότερες κυρώσεις κατά της Ρωσίας. «Όποιος διαβάζει τις σημειώσεις των συνεδριάσεων της ΕΕ γνωρίζει ότι η Γερμανία είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο όταν πρόκειται για πιο αποφασιστικές κυρώσεις», είπε τότε σε δημοσιογράφους στη Βαρσοβία.
